Η εξαγορά πλασματικών χρόνων ασφάλισης μετατρέπεται πλέον σε αναπόσπαστο κομμάτι της διαδικασίας συνταξιοδότησης.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ανθρώπων που δραστηριοποιούνται στον χώρο της κοινωνικής ασφάλισης, σχεδόν μία στις δύο νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης συνοδεύεται πλέον από αίτημα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου, καθώς χιλιάδες ασφαλισμένοι επιδιώκουν να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα 40 έτη ασφάλισης και να αποχωρήσουν με πλήρη σύνταξη στο 62ο έτος.
Μάλιστα, δεν είναι λίγοι αυτοί που παρά την έξοδο από την ενεργό ασφάλιση, εξακολουθούν να εργάζονται και μετά τη συνταξιοδότησή τους, αξιοποιώντας το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Τα παραπάνω στοιχεία αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συνδυαστούν με την τεράστια αύξηση των αιτήσεων συνταξιοδότησης. Μόνο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 εκτιμάται ότι οι νέες αιτήσεις στον ΕΦΚΑ έφτασαν σχεδόν τις 110.000, γεγονός που προμηνύει μία ακόμη χρονιά με ιδιαίτερα υψηλή κινητικότητα.
Η συμπλήρωση των 40 ετών ασφάλισης αποτελεί πλέον τον βασικό στόχο των περισσότερων ασφαλισμένων που επιδιώκουν έξοδο στα 62, ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστεί να καταβάλουν ποσά που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούν τις 15.000 ή και τις 20.000 ευρώ για την αναγνώριση του απαιτούμενου χρόνου.
Όπως επισημαίνει στο Euro2day.gr η δικηγόρος Ασπασία Παπαθανασοπούλου, το σημερινό ασφαλιστικό καθεστώς έχει οδηγήσει ολοένα και περισσότερους ασφαλισμένους στην αναγνώριση πλασματικών χρόνων.
«Έτσι όπως έχει διαμορφωθεί το τοπίο των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης, με βασικότερη εκδοχή αυτή της συμπλήρωσης του 62ου έτους της ηλικίας και των 40 ετών ασφάλισης συνολικά, πολλοί θα χρειαστεί να αναγνωρίσουν πλασματικούς χρόνους ασφάλισης -τέκνων, σπουδών, κενών ασφάλισης και στρατιωτικής θητείας-, ώστε να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα 40 έτη ή τις 12.000 ημέρες ασφάλισης», αναφέρει.
Η κα Παπαθανασοπούλου υπενθυμίζει ότι πριν από τον νόμο 4387/2016, το κόστος εξαγοράς για τέκνα, σπουδές και κενά ασφάλισης ήταν σταθερό, ανεξάρτητα από τις αποδοχές ή την ασφαλιστική κατηγορία, ενώ για τη στρατιωτική θητεία συνδεόταν με τον μισθό του ασφαλισμένου. Επιπλέον, η εφάπαξ εξόφληση συνοδευόταν από έκπτωση 15%.
Μετά την εφαρμογή του νόμου 4387/2016, όπως τροποποιήθηκε από τον νόμο 4670/2020, το κόστος υπολογίζεται διαφορετικά:
- Για τους μισθωτούς αντιστοιχεί στο 20% των αποδοχών του τελευταίου μήνα πλήρους απασχόλησης πριν από την αίτηση.
- Για τους ελεύθερους επαγγελματίες ισούται με την εισφορά κύριας ασφάλισης της ασφαλιστικής κατηγορίας που έχει επιλεγεί τον τελευταίο μήνα πριν από την αίτηση.
- Σε περίπτωση εφάπαξ εξόφλησης, η έκπτωση διαμορφώνεται πλέον σε 2% για κάθε αναγνωριζόμενο έτος. Αντίθετα, όταν επιλεγεί τμηματική καταβολή, η αποπληρωμή γίνεται με παρακράτηση του ενός τετάρτου της μηνιαίας σύνταξης μέχρι την εξόφληση του ποσού.
- Για τους δημόσιους υπαλλήλους ισχύει μεταβατικό καθεστώς για όσους είχαν υποβάλει αίτηση έως το τέλος του 2016, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2020 το κόστος έχει επίσης διαμορφωθεί στο 20% των συντάξιμων αποδοχών του μήνα υποβολής της αίτησης.
Σύμφωνα με την κ. Παπαθανασοπούλου, το σημερινό πλαίσιο δημιουργεί κίνητρο για την εξαγορά μεγαλύτερου αριθμού μηνών, καθώς όσο αυξάνεται ο αναγνωριζόμενος χρόνος τόσο μεγαλώνει και η συνολική έκπτωση στην εφάπαξ πληρωμή. Ωστόσο, το συνολικό κόστος μπορεί να ανέλθει σε αρκετές χιλιάδες ή ακόμη και δεκάδες χιλιάδες ευρώ, γεγονός που οδηγεί αρκετούς ασφαλισμένους είτε σε πληρωμή με δόσεις είτε στην επιλογή παρακράτησης από τη μελλοντική σύνταξη.
Παραδείγματα που δείχνουν το πραγματικό κόστος
Ιδιωτικός υπάλληλος με μισθό 1.800 ευρώ
Ένας ασφαλισμένος που αμείβεται με 1.800 ευρώ πληρώνει 360 ευρώ για κάθε μήνα που αναγνωρίζει. Για εξαγορά 36 μηνών λόγω δύο παιδιών, το αρχικό κόστος είναι 12.960 ευρώ. Με την έκπτωση 6% της εφάπαξ εξόφλησης, το τελικό ποσό περιορίζεται στα 12.182,40 ευρώ. Αν θελήσει να αναγνωρίσει έναν χρόνο στρατιωτικής θητείας, θα πληρώσει τελικά 4.233,60 ευρώ αντί για 4.320 ευρώ.
Ιδιωτικός υπάλληλος με μισθό 2.150 ευρώ
Με μηνιαίο κόστος εξαγοράς 430 ευρώ: Η αναγνώριση τεσσάρων ετών σπουδών κοστίζει αρχικά 20.640 ευρώ, όμως με έκπτωση 8% το ποσό διαμορφώνεται στις 18.988,80 ευρώ. Για έναν χρόνο στρατού απαιτούνται τελικά 5.056,80 ευρώ.
Δημόσιος υπάλληλος με αίτηση το 2016: Σε ασφαλισμένο του Δημοσίου με αποδοχές Οκτωβρίου 2011 ύψους 1.850 ευρώ, το κόστος ήταν αισθητά χαμηλότερο. Η αναγνώριση τεσσάρων ετών σπουδών κόστιζε περίπου 5.864 ευρώ μετά την έκπτωση. Η αναγνώριση ενός έτους στρατού περίπου 1.562 ευρώ.
Δημόσιος υπάλληλος με αίτηση το 2018 και αποδοχές 2.150 ευρώ: Τα τρία χρόνια για δύο παιδιά κόστιζαν περίπου 9.706 ευρώ μετά την έκπτωση. Ο ένας χρόνος στρατού περίπου 3.373 ευρώ.
Δημόσιος υπάλληλος με αίτηση από το 2020 και μετά. Με το νέο σύστημα, για τις ίδιες αποδοχές: Τα τρία χρόνια λόγω δύο τέκνων κοστίζουν πλέον 14.551,20 ευρώ. Ο ένας χρόνος στρατιωτικής θητείας διαμορφώνεται στις 5.056,80 ευρώ. Η σύγκριση δείχνει ξεκάθαρα ότι το κόστος εξαγοράς μετά το 2020 είναι σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τα μεταβατικά καθεστώτα των προηγούμενων ετών.
Τι ισχύει σε ΤΣΑΥ - ΤΣΜΕΔΕ
Η κα Παπαθανασοπούλου παρουσιάζει παραδείγματα και για τους ασφαλισμένους του πρώην ΤΣΑΥ με βάση τις ασφαλιστικές κατηγορίες του 2026.
Το μηνιαίο κόστος εξαγοράς ανέρχεται:
- 185,09 ευρώ στην 1η κατηγορία,
- 222,12 ευρώ στη 2η,
- 281,82 ευρώ στην 3η,
- 440,64 ευρώ στην 5η.
Όπως μάλιστα επισημαίνει η έγκριτη δικηγόρος, στην περίπτωση αναγνώρισης για παράδειγμα 18 μηνών, όσο υψηλότερη είναι η ασφαλιστική κατηγορία τόσο αυξάνεται και η μελλοντική σύνταξη.
Ειδικότερα:
- με αναγνώριση στην 1η κατηγορία, η μικτή σύνταξη διαμορφώνεται στα 1.176,44 ευρώ,
- στη 2η κατηγορία στα 1.182,44 ευρώ,
- στην 3η κατηγορία στα 1.310,52 ευρώ,
- ενώ στην 5η κατηγορία φθάνει στα 1.488,10 ευρώ μικτά.
Στη σύνταξη παρακρατούνται οι προβλεπόμενες εισφορές υγειονομικής περίθαλψης, ο φόρος και, όπου προβλέπεται, η εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων.
Ανάλογη είναι η εικόνα και για τους ασφαλισμένους του πρώην ΤΣΜΕΔΕ.
Η πλήρης σύνταξη στα 62 διαμορφώνεται:
- στα 1.367,85 ευρώ μικτά, όταν η αναγνώριση γίνει στην 6η ασφαλιστική κατηγορία, με κόστος εξαγοράς 597,06 ευρώ ανά μήνα,
- στα 1.301,41 ευρώ με αναγνώριση στην 5η κατηγορία,
- στα 1.208,60 ευρώ με αναγνώριση στη 2η κατηγορία.
Παράλληλα, προκύπτουν ενδιάμεσα σενάρια όταν ο ασφαλισμένος βρίσκεται σήμερα στην 6η κατηγορία αλλά αναγνωρίζει τον πλασματικό χρόνο στη 2η, οδηγώντας σε μικτή σύνταξη 1.241,37 ευρώ ή ακόμη και 1.273,66 ευρώ όταν η παραμονή στην υψηλή κατηγορία συνεχιστεί και το 2027.