Αύξηση του αριθμού των ανεμογεννητριών αντί για μείωση, μεγαλύτερη οπτική όχληση αντί για μικρότερη και υψηλότερα κόστη ηλεκτρικής ενέργειας, απειλεί να φέρει, σύμφωνα με την αγορά, η επικείμενη θέσπιση μέσα στον Ιούλιο του νέου Χωροταξικού των ΑΠΕ.
Αυτό είναι το βασικό της μήνυμα για τον νέο οδικό χάρτη των ανανεώσιμων, που εισάγει τόσο γενικευμένους και οριζόντιους περιορισμούς, ώστε, σύμφωνα με μελέτη της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ), μέλη της οποίας είναι μικροί και μεγάλοι παίκτες, αποκλείει το 61% της επικράτειας από νέες επενδύσεις σε ανεμογεννήτριες, όπως δείχνει ο χάρτης.
Αυτό που λέει η αγορά είναι ότι ένας τόσο εκτεταμένος αποκλεισμός όχι μόνο δεν εξυπηρετεί τον στόχο της ορθολογικής χωροθέτησης των ΑΠΕ, αλλά και οδηγεί σε ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα, αναιρώντας την ίδια τη φιλοσοφία του νέου Χωροταξικού, για το οποίο η διαβούλευση ολοκληρώθηκε την περασμένη εβδομάδα και βρίσκεται καθ' οδόν για την τελική έγκριση από το ΥΠΕΝ.
* Απαγορεύοντας τις αιολικές επενδύσεις στα 2/3 της επικράτειας, μειώνεται κατά 29% και η μέση παραγωγικότητα των νέων αιολικών στην ηπειρωτική χώρα, σύμφωνα με τη μελέτη της ΕΛΕΤΑΕΝ, που παρουσιάστηκε χθες σε συνάντηση με δημοσιογράφους.
* Από τη στιγμή που τα νέα αυτά πάρκα θα έχουν μειωμένη παραγωγικότητα, η μελέτη καταδεικνύει ότι θα παράγουν λιγότερη ενέργεια και με αυξημένο κατά 27% κόστος (Levelized Cost of Energy, LCOE), με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το συνολικό ενεργειακό κόστος της χώρας.
* Αν πάλι η μέση ανεμογεννήτρια παράγει 29% λιγότερη ενέργεια, θα πρέπει να εγκατασταθούν 29% περισσότερες ανεμογεννήτριες στην Ελλάδα για να πιάσει η χώρα τους στόχους από ΑΠΕ. Ανάλογα θα απαιτηθούν και περισσότερες παρεμβάσεις στον χώρο για τις εγκαταστάσεις και τις υποδομές.
«Αυτά όλα εγκυμονούν τον κίνδυνο αντί να αποκλιμακωθούν οι αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο, πιθανότατα να συμβεί το αντίθετο, ακυρώνοντας και το βασικό επιχείρημα για τους νέους περιορισμούς του Χωροταξικού. Ταυτόχρονα, όταν μειώνεται η παραγωγή, είναι απλά μαθηματικά η αύξηση του κόστους», ανέφερε ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ Παναγιώτης Λαδακάκος, μιλώντας για τις αντιφάσεις του νέου πλαισίου.
Στην πραγματικότητα, η κριτική που ασκείται στην κυβέρνηση είναι ότι διανύοντας μια προεκλογική χρονιά και βλέποντας ένα γενικευμένο κύμα αντιδράσεων κατά των αιολικών, επέλεξε να φέρει τώρα το νέο Χωροταξικό -η σχετική απόφαση για την αντικατάσταση του υφιστάμενου που είναι του 2008 αναβαλλόταν επί χρόνια- εισάγοντας αυστηρότατους περιορισμούς, που δεν παρατηρούνται σχεδόν πουθενά στην Ευρώπη, κατά κοινή παραδοχή στελεχών της ενεργειακής αγοράς, όχι μόνο από τον συγκεκριμένο κλάδο.
«Στην ουσία, με αυτό τον τρόπο νομιμοποιείται η κακόπιστη αντίδραση κατά των αιολικών και μάλιστα σε μια περίοδο έξαρσης ξανά των fake news για τις ΑΠΕ», όπως παρατήρησε ο κ. Λαδακάκος.
Σε αυτή τη συγκυρία όπου το ΥΠΕΝ διαβάζει ακόμη τα σχόλια της διαβούλευσης και εξετάζει τυχόν αλλαγές -άγνωστο ποιες-, η αγορά των αιολικών καλεί το υπουργείο πριν από οποιαδήποτε απόφαση που θα θέσει τους κανόνες του παιχνιδιού για τα επόμενα 15-20 χρόνια, να προβεί σε μια αναλυτική, ακριβή και ανεξάρτητη εκτίμηση των ποσοτικών επιπτώσεων που θα έχουν οι νέοι περιορισμοί. Στους λογαριασμούς ρεύματος, την ενεργειακή ασφάλεια, το περιβάλλον και άλλες κρίσιμες παραμέτρους.
Οι 3 οριζόντιοι αποκλεισμοί
Συνοψίζοντας, οι ζώνες αποκλεισμού του προς έγκριση νέου Χωροταξικού αφορούν:
- Τις περιοχές με υψόμετρο πάνω από 1.200 μέτρα, παρότι το αιολικό δυναμικό στην ηπειρωτική Ελλάδα εντοπίζεται κυρίως στα ορεινά. «Δεν υπάρχει ωστόσο κάποια άλλη σημαντική ευρωπαϊκή αγορά στις ΑΠΕ όπου να ισχύει οριζόντιο πλαφόν στο υψόμετρο», σύμφωνα με τον Γενικό Διευθυντή του φορέα, Παναγιώτη Παπασταματίου. Ο κλάδος ζητά να εξαιρεθούν οι περιοχές με το καλύτερο αιολικό δυναμικό.
- Τα νησιά με έκταση κάτω των 300 τ.χλμ., αποκλείοντας όλες τις βραχονησίδες και εξαιρώντας μόνο 13 νησιά. Αν ληφθούν υπόψη και οι απαγορεύσεις του Χωροταξικού για τον Τουρισμό, απομένουν 11 νησιά όπου μπορούν να μπουν αιολικά. Θεωρείται βέβαιο ότι και τα 11 αυτά νησιά θα ζητήσουν την ίδια μεταχείριση με τα υπόλοιπα. Ο κλάδος ζητά να κατέβει το όριο στα 100 τ. χλμ.
- Τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) που αποτελούν προστατευμένες περιοχές για την ορνιθοπανίδα. Στην πράξη πρόκειται για τις περιοχές με το ισχυρότερο αιολικό δυναμικό στην Ελλάδα, γι’ αυτό και αποτελούν πέρασμα των αποδημητικών πτηνών που αξιοποιούν τα ισχυρά ανοδικά ρεύματα για να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις. Το νέο Χωροταξικό ορίζει ότι στις περιοχές επιτρέπονται ανεμογεννήτριες μόνο εφόσον συντρέχουν σωρευτικά δύο προϋποθέσεις: Να τις επιτρέπει η εκάστοτε Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (κάτι που σχεδόν ουδέποτε συμβαίνει) και το αιολικό δυναμικό να είναι μεγαλύτερο από 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Δεν πωλούνται μόνο, αλλά και αγοράζονται
Απαντώντας πάντως στο κατά πόσο όλα τα παραπάνω θα πλήξουν την ανταγωνιστικότητα των αιολικών στην Ελλάδα, ειδικά όταν τα τελευταία χρόνια ξένοι παίκτες έχουν αποχωρήσει από την εγχώρια αγορά, ο Γ. Διευθυντής της ΕΛΕΤΑΕΝ σχολίασε ότι εκτός από πωλητήρια, βλέπουμε και ένα συνεχές μπαράζ αγορών.
«Ακόμη και όταν κάποιος ξένος όμιλος αποφασίζει να αποσυρθεί από την ελληνική αγορά ή να μειώσει την έκθεσή του σε αυτή, πάντα βρίσκεται κάποιος άλλος, Έλληνας ή ξένος, να αγοράσει το χαρτοφυλάκιό του. Αυτό σημαίνει ότι η διεθνής αγορά αποδίδει αξία στην αιολική ενέργεια και γενικά τις ΑΠΕ στην Ελλάδα, κάτι που πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη της η κυβέρνηση με τον σχεδιασμό του Χωροταξικού», ανέφερε ο κ. Παπασταματίου.
Απέναντι στα παραπάνω, το ΥΠΕΝ αντιτάσσει ότι η χώρα έχει αδειοδοτήσει πολύ περισσότερα αιολικά απ’ όσα χρειάζεται, μεταξύ των οποίων και ένας μεγάλος όγκος έργων 15 GW που έχουν λάβει περιβαλλοντικούς όρους και τα οποία δεν επηρεάζονται από το νέο πλαίσιο, άρα μπορούν να προχωρήσουν κανονικά.
Από την πλευρά της, η αγορά υποστηρίζει ότι τέτοια νούμερα είναι παραπλανητικά. Κατά την ΕΛΕΤΑΕΝ, από τα 15 GW αιολικών για τα οποία μιλά το ΥΠΕΝ, τα 5,5 GW είναι ήδη εγκατεστημένα, άρα απομένουν γύρω στα 9 GW, εκ των οποίων μόνο τα 3 GW έχουν προσφορές σύνδεσης, δηλαδή είναι ώριμα προς υλοποίηση.
Ταυτόχρονα θυμίζει τις αργόσυρτες διαδικασίες αδειοδότησης στα αιολικά, όπου ο μέσος συντελεστής επιτυχίας δεν ξεπερνά το 3,5% (σύμφωνα με παλαιότερες εκτιμήσεις), ενώ προσθέτει ότι το αφήγημα της Ελλάδας σε ρόλο εξαγωγέα καθαρής ενέργειας, το οποίο διαφημίζει με κάθε ευκαιρία η κυβέρνηση, έχει νόημα το βράδυ. Οταν παράγουν τα αιολικά και μια χώρα έχει αποθηκευμένη φθηνή ενέργεια σε μπαταρίες, όχι το μεσημέρι, όπου οι πάντες πλέον στη γειτονιά, από τη Β. Μακεδονία μέχρι τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, παράγουν πράσινες μεγαβατώρες.