Δεκαέξι χρόνια μετά την έναρξη της ελληνικής κρίσης χρέους, εκατοντάδες χιλιάδες μη εξυπηρετούμενα δάνεια εξακολουθούν να παραμένουν εγκλωβισμένα στα δικαστήρια, περιορίζοντας την πρόσβαση νοικοκυριών και επιχειρήσεων σε νέα χρηματοδότηση και επιβραδύνοντας την πλήρη ανάκαμψη της οικονομίας, σύμφωνα με έρευνα του Reuters.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του κυρίου Γιώργου, ιδιοκτήτη κοσμηματοπωλείου έξω από την Αθήνα, ο οποίος το 2009 βρέθηκε με νέο δάνειο 100.000 ευρώ, την ώρα που ο τζίρος της επιχείρησής του κατέρρεε. Το δάνειό του μεταβιβάστηκε διαδοχικά από τράπεζα σε τράπεζα και τελικά σε εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων, η οποία απέρριψε το αίτημά του για ευνοϊκότερη ρύθμιση. Η υπόθεση βρίσκεται ακόμη στα δικαστήρια, ενώ λόγω των τόκων η οφειλή έχει πλέον διπλασιαστεί.
«Έχω μια θηλιά στον λαιμό μου εδώ και 16 χρόνια. Είμαι παγιδευμένος. Δεν μπορώ να πάρω νέο δάνειο για να αποπληρώσω το παλιό, να επενδύσω στην επιχείρησή μου ή ακόμη και να εκδώσω πιστωτική κάρτα», δήλωσε στο Reuters, ζητώντας να μη δημοσιοποιηθεί το πλήρες όνομά του.
Σύμφωνα με στοιχεία της κυβέρνησης και των εταιρειών διαχείρισης δανείων, περίπου 1,5 εκατ. πολίτες -σχεδόν το ένα τέταρτο του ενήλικου πληθυσμού- παραμένουν ουσιαστικά «μη τραπεζικά εξυπηρετήσιμοι», ενώ σχεδόν οι μισοί είναι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες. Παράλληλα, περίπου 75 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τρίτο του ελληνικού ΑΕΠ, παραμένουν δεσμευμένα λόγω δικαστικών εκκρεμοτήτων ή καθυστερήσεων στις διαδικασίες διευθέτησης.
«Μια οικονομία δεν μπορεί να αναπτυχθεί με βιώσιμο τρόπο, όταν τόσο μεγάλο μέρος της κοινωνίας δεν έχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση, επενδυτικά εργαλεία, επιχειρηματικά δάνεια ή πιστωτικές κάρτες», δήλωσε η δικηγόρος Νανά Παπαγεωργάκη, η οποία εκπροσωπεί δεκάδες μικρούς επιχειρηματίες.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης ανέφερε στο Reuters ότι οι πρόσφατες αλλαγές στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και η πρόσληψη 1.000 επιπλέον δικαστών έχουν μειώσει σημαντικά τους χρόνους απονομής δικαιοσύνης. Σύμφωνα με το υπουργείο, ο μέσος χρόνος εκδίκασης έχει περιοριστεί στις 315 ημέρες, από περίπου 1.200 πριν από δύο χρόνια, ενώ εκτιμά ότι οι εκκρεμείς υποθέσεις θα έχουν διευθετηθεί έως το 2028.
Ωστόσο, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και ειδικοί που μίλησαν στο Reuters εκτιμούν ότι θα απαιτηθούν τουλάχιστον πέντε ακόμη χρόνια για την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Η κα Παπαγεωργάκη υποστηρίζει ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι καθυστερήσεις εξακολουθούν να προσεγγίζουν ή και να ξεπερνούν τις 1.000 ημέρες, ενώ υπάρχουν υποθέσεις που έχουν ήδη λάβει δικάσιμο ακόμη και για το 2035.
Η σημερινή εικόνα έχει τις ρίζες της στο 2015, όταν η Ελλάδα, υπό την πίεση των διεθνών πιστωτών, δημιούργησε το θεσμικό πλαίσιο για τη μεταβίβαση άνω του 90% των μη εξυπηρετούμενων δανείων, συνολικής αξίας περίπου 110 δισ. ευρώ, σε εξειδικευμένες εταιρείες διαχείρισης. Ωστόσο, η αγορά αυτή άργησε να λειτουργήσει αποτελεσματικά, ενώ η προστασία της πρώτης κατοικίας και οι μαζικές δικαστικές προσφυγές επιβράδυναν περαιτέρω τις διαδικασίες.
Η γενική γραμματέας Ιδιωτικού Χρέους του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θεώνη Αλαμπάση χαρακτήρισε τις δικαστικές εκκρεμότητες ως ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την ταχεία επίλυση των «κόκκινων» δανείων. Από την πλευρά τους, οι εταιρείες διαχείρισης υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα οφείλεται κυρίως στις χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες και στις αντικρουόμενες δικαστικές αποφάσεις.
Την ίδια ώρα, χιλιάδες επιχειρηματίες εξακολουθούν να βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο. Ιδιοκτήτης μικρού ξενοδοχείου στην Κρήτη, ο οποίος είχε λάβει δάνειο περίπου 1,2 εκατ. ευρώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000, δήλωσε ότι η εταιρεία διαχείρισης απαιτεί την αποπληρωμή 2 εκατ. ευρώ μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. «Δεν μπορούμε ούτε ένα παλιό κλιματιστικό να αντικαταστήσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.