Την ανάγκη για ακόμη πιο γενναίες αποφάσεις από την Ευρώπη προκειμένου να ενισχύσει τη βιομηχανική της βάση και τα εγχώρια μέταλλα, καθώς από μόνες τους οι δεσμεύσεις και οι ανακοινωθείσες πολιτικές, παρ' ότι στη σωστή κατεύθυνση, δεν αρκούν, ανέδειξε για μια ακόμη φορά χθες ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, φέρνοντας και πάλι το παράδειγμα της ενέργειας.
«Εάν η ευρωπαϊκή βιομηχανία συνεχίσει να πληρώνει σημαντικά υψηλότερο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας από τους παγκόσμιους ανταγωνιστές της, τότε το κεφάλαιο, οι θέσεις εργασίας και η καινοτομία θα μετακινηθούν σταδιακά αλλού. Το βλέπουμε ήδη να συμβαίνει σε έναν βαθμό. Η ανταγωνιστική, ασφαλής και αξιόπιστη ενέργεια θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια βιομηχανική υποδομή, όπως ακριβώς τα λιμάνια, τα δίκτυα ηλεκτρισμού και μεταφορών», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μιλώντας στη τελετή για την αλλαγή σκυτάλης στο τιμόνι της European Metals που έγινε στα γραφεία της Metlen, ο επικεφαλής της σημείωσε ότι πράγματι η Ευρώπη δεν βρίσκεται εκεί που ήταν πριν από λίγα χρόνια. Δείχνει πως αρχίζει να αντιλαμβάνεται τη σημασία των κρίσιμων μετάλλων και πως συνειδητοποιεί ότι αποτελούν τη βάση για την άμυνα, τους ημιαγωγούς, τις μπαταρίες, το ΑΙ και κάθε στρατηγική αλυσίδα αξίας. Αλλά η μεγαλύτερη πρόκληση για τη βιομηχανία παραμένει η ενέργεια.
Αυτό ακριβώς το ανταγωνιστικό μειονέκτημα της Ευρώπης και επενδυτικό κενό λόγω και του ενεργειακού κόστους, δεν είναι άσχετο με το συνεχώς διογκούμενο έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου έναντι της Κίνας.
«Το έλλειμμα αυτό έχει φτάσει να είναι 1 δισ ευρώ την ημέρα, ένα δυσθεώρατο και αδιανόητο νούμερο που δείχνει και την επείγουσα ανάγκη μείωσης των τιμών της ενέργειας», ανέφερε από τη πλευρά του ο Γ. Διευθυντής της European Metalls Τζέιμς Γουότσον, θέτοντας ως νούμερο ένα στόχους τη μείωση των φόρων και των τελών που βαρύνουν τους λογαριασμούς.
Το πόσο συνδέονται όλα αυτά με τη δυσκολία της Ευρώπης να αναπτύξει στρατηγικά βιομηχανικά έργα, αποτυπώνεται στη δυνατότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να απορροφήσουν σπάνια μέταλλα, όπως αυτά που προτάσσει ο νόμος του Critical Raw Materials Act για τη διασφάλιση του εφοδιασμού της Ευρώπης με κρίσιμες πρώτες ύλες, μειώνοντας την εξάρτηση από τη Κίνα.
Ο επικεφαλής της Μetlen έφερε ως παράδειγμα το γάλλιο. Σε μια συγκυρία όπου οι μηχανές στις εγκαταστάσεις της Αλουμίνιον τρέχουν στο φουλ, η πρώτη παραγωγή αναμένεται το 2027 και η επίτευξη του στόχου των 50 τόνων ετησίως τοποθετείται μέσα στο 2028, τα μηνύματα που εισπράττει ο όμιλος είναι ότι η μεγαλύτερη ζήτηση προέρχεται από την Ιαπωνία. Κατά δεύτερον από τις ΗΠΑ και κατά τρίτο από τη Ν. Κορέα. Η Ευρώπη έρχεται 4η στη σειρά της ζήτησης.
«Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή, το γάλλιο χρησιμοποιείται δυστυχώς σε πολύ προηγμένες τεχνολογικές εφαρμογές και η Ευρώπη δεν χρειάζεται τόσο πολύ γάλλιο σε αντίθεση με την Ιαπωνία», ανέφερε ο Ευ. Μυτιληναίος, υπονοώντας τη πολύ μεγάλη τεχνολογική υστέρηση της Ευρώπης.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία μειονεκτεί δραματικά στις τεχνολογίες αιχμής, τη τεχνητή νοημοσύνη και την αγορά ημιαγωγών -της οποίας το γάλλιο αποτελεί βασικό συστατικό- με φυσικό επακόλουθο να κυριαρχούν παίκτες από τις ΗΠΑ, την Ταϊβάν και τη Νότια Κορέα, όπως φυσικά συμβαίνει και σε άλλους τομείς που πρωταγωνιστούν στη παγκόσμια καινοτομία.
«Ξεκινήσαμε να κάνουμε την επένδυση στο γάλλιο για να καλύψουμε τις ανάγκες της Ευρώπης. Ισως όμως να μην έχουμε Ευρωπαίους πελάτες», ανέφερε ο επικεφαλής της Μetlen, μιλώντας για το πολύ μακρύ δρόμο που έχει μπροστά της η Ευρώπη προκειμένου να φτάσει να παράγει καινοτόμα προϊόντα που θα κυριαρχούν στις διεθνείς αγορές.
Τα σημαντικά αλλά αργά βήματα προόδου της Ευρώπης
Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι τα τελευταία χρόνια το μπλοκ των 27 δεν έχει κάνει βήματα προόδου, όπως δείχνει και η κεντρική θέση που έχουν πάρει στο δημόσιο διάλογο τα μέταλλα ως προϋπόθεση για την ανταγωνιστικότητά του και την ίδια του τη στρατηγική του ανεξαρτησία.
«Αν υπάρχει ένα μικρό πράγμα για το οποίο είμαι περήφανος σε αυτή την προεδρία, είναι η μικροσκοπική μου συμβολή στο να αλλάξω λίγο την άποψη της Κομισιόν», ανέφερε ο Ευ. Μυτιληναίος για τα τέσσερα χρόνια της θητείας του στο τιμόνι της European Metals, το οποίο παρέδωσε χθες στη διάδοχό του, Βελγίδα Inge Hofken.
Τα μηνύματα ότι τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με πρωτοβουλίες όπως τα Steel and Metals Action Plan και το Critical Raw Materials Act, όσο και στην Ελλάδα, με χαρακτηριστική τη συμβολή του υπ. Ανάπτυξης, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ακολουθούν μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη βιομηχανία και τις κρίσιμες πρώτες ύλες, που μερικά χρόνια πριν αποτελούσαν μια εξειδικευμένη πολιτική συζήτηση, είναι υπαρκτά.
Τέσσερα χρόνια πριν, όπως ο ίδιος θύμισε, ο κόσμος ήταν εντελώς διαφορετικός, ο παράγοντας Τραμπ δεν υπήρχε, ενώ η άμυνα, η οικονομική ασφάλεια και η βιομηχανική ανθεκτικότητα δεν είχαν ακόμη γίνει καθοριστικοί παράγοντες της ευρωπαϊκής ατζέντας.
Τότε το πρόβλημα, όπως είπε, ήταν η αναγνώριση της σημασίας των μετάλλων. Τώρα, η πρόκληση είναι η εφαρμογή των - προς τη θετική κατεύθυνση - πολιτικών που ανακοινώνει η Κομισιόν, δηλαδή να μάθει η Ευρώπη ότι η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα δεν οικοδομείται μέσω μεμονωμένων δυνάμεων. Το πρόβλημα, όπως είπε, είναι ότι η με εξαίρεση κάποιων Επιτρόπων, όπως ο Στεφάν Σεζουρνέ και ο Μάρος Σέφκοβιτς, η μεγάλη εικόνα δεν αλλάζει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει «πράσινη».
«Η βιομηχανία δεν λειτουργεί σε σιλό. Μια επενδυτική απόφαση δεν κάνει διάκριση μεταξύ βιομηχανικής πολιτικής, ενεργειακής πολιτικής, κλιματικής πολιτικής, εμπορικής πολιτικής ή πολιτικής ανταγωνισμού. Τα λαμβάνει όλα μαζί υπόψη», σημείωσε ο επικεφαλής της Μetlen.
Το αυτογκόλ της Ευρώπης με το σκραπ αλουμίνιου
Τα αργά αντανακλαστικά των ευρωπαϊκών αρχών φαίνονται στην υπόθεση με το σκραπ αλουμίνιου, όπου το μπλοκ συνεχίζει να εξάγει ρεκόρ ποσοτήτων, όπως είπε ο Γ. Διευθυντής της European Metals Τζον Γουότσον, με βασικούς πελάτες τις Ινδία, Ταϊλάνδη, Μαλαισία, Κίνα και ΗΠΑ.
Στο πρώτο τρίμηνο οι ευρωπαϊκές εξαγωγές έφτασαν τους 328.000 τόνους, εκ των οποίων το 69% είχε προορισμό την Ασία (Eurostat), ενώ σε ετήσια βάση φτάνουν τα 1,2-1,3 εκατομμύρια, δηλαδή το 15% του συνολικού όγκου που συλλέγεται κάθε χρόνο στο μπλοκ.
Τώρα, η Κομισιόν έχοντας συνειδητοποιήσει ότι κάθε τόνος σκραπ που φεύγει από την Ευρώπη είναι ένας τόνος που δεν συμβάλει στην εγχώρια κυκλική οικονομία, ετοιμάζεται να επιβάλει τέλος στις εξαγωγές προκειμένου να αποτρέψει τη διοχέτευση πολύτιμου μετάλλου προς τις ΗΠΑ και την Ασία.
Το σχέδιο θα γίνει γνωστό το Σεπτέμβριο, είπε από τη πλευρά της η εκπρόσωπος του Επιτρόπου Σεζουρνέ, Αλεξάντρα Κορντέτσκα, αλλά ενώ αρχικά προέβλεπε δασμούς 30% στους ευρωπαίους εξαγωγείς, υπό τις πιέσεις των Γερμανών εμπόρων, λέγεται ότι ψαλιδίστηκε στο 15%, ποσοστό που όπως σχολίασε ο Τζ. Γουότσον, η Κίνα μπορεί εύκολα να απορροφήσει.
Αν πράγματι οι δασμοί πέσουν στο 15% θα είναι μια πολύ δυσάρεστη εξέλιξη, συμπλήρωσε ο κ. Μυτιληναίος, προσθέτοντας ότι μετά και τους πρόσφατους περιορισμούς στις εξαγωγές σκραπ αλουμίνιου που επέβαλαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ινδία που προμηθεύεται σημαντικούς όγκους από το Κόλπο θα στραφεί ακόμη περισσότερο στην Ευρώπη.
«Σήμερα είναι πιθανώς φθηνότερο να βρούμε τελικά προϊόντα αλουμινίου, παρά καλό σκραπ γιατί οι έξυπνοι Αμερικανοί, επιβάλλουν φόρο 0% στις εισαγωγές σκραπ», είπε ο επικεφαλής της Μetlen.
«Και αγοράζοντας σκραπ από όλο το πλανήτη, παράγουν προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας τα οποία εξάγουν στην Ευρώπη και σε άλλες αγορές, βγάζοντας δισεκατομμύρια δολάρια, συμπεριλαμβανομένου και του φόρου που δεν πληρώνουν. Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί το αμερικανικό ΑΕΠ έχει αυξηθεί τόσο πολύ τα τελευταία 30 χρόνια και το ευρωπαϊκό τόσο λίγο», ανέφερε ο κ. Μυτιληναίος, χαιρετίζοντας πάντως την προσπάθεια της Κομισιόν να αντιμετωπίσει το ζήτημα.
«Καταλαβαίνουμε την αγωνία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας», συμπλήρωσε η κα Κορντέτσκα. «Ενώ η παραγωγή υποχωρεί και οι τιμές ενέργειας είναι υψηλές, εμείς της ζητάμε να απανθρακοποιηθεί, να μειώσει τις εκπομπές CO2 και να υποστεί νέα κόστη. Εδώ έρχεται ο δικός μας ρόλος. Πιστεύουμε ότι αν το κάνουμε έξυπνα, θα καταφέρουμε το μερίδιο της μεταποιητικής βιομηχανίας να φτάσει στο 20% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ έως το 2035», ανέφερε. Πέρυσι το μερίδιο αυτό κυμαινόταν στο 14,3%.