Ενεργοποιούνται σταδιακά οι ευεργετικές διατάξεις του νόμου 5293/2026 με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη» τον οποίο εισηγήθηκε ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Επικρατείας κ. Κωστής Χατζηδάκης και οι οποίες επιλύουν σημαντικά και χρόνια προβλήματα των ιδιοκτητών ακινήτων, που δυσχέραιναν την αγορά και ταλαιπωρούσαν τους πολίτες και τη δικαιοσύνη, όπως αναφέρεται σε σημερινή ανακοίνωση της ΠΟΜΙΔΑ.
Στην εκτενή ανακοίνωση της ΠΟΜΙΔΑ αναφέρονται τα ακόλουθα:
1. Ρυθμίσεις που ισχύουν ήδη από τις 7 Απριλίου 2026
Η υλοποίηση των διατάξεων του νόμου αυτού που θέτουν τέλος στις ατέρμονες περιουσιακές διεκδικήσεις του Δημοσίου, θωρακίζουν τα νόμιμα περιουσιακά δικαιώματα των πολιτών και διευκολύνουν τις συναλλαγές, έχει δρομολογηθεί και εξελίσσεται σταδιακά ως εξής:
Από τη δημοσίευση του Ν. 5293/2026 (7.4.2026) ισχύουν ήδη οι εξής νέες ρυθμίσεις που αφορούν:
την κατάργηση της υποχρεωτικής επισύναψης τοπογραφικού διαγράμματος στα συμβόλαια ακινήτων σε κτηματογραφημένες περιοχές (άρθρο 16).
τη δυνατότητα καταβολής του φόρου κληρονομίας, δωρεάς ή γονικής παροχής κατά τη μεταβίβαση του ακινήτου (άρθρο 17).
την υποβολή καταγγελιών κακοδιοίκησης στον Σύμβουλο Ακεραιότητας (άρθρο 9).
την ενιαία εξέταση των ενδικοφανών προσφυγών από κεντρικό όργανο κάθε φορέα (άρθρο 10).
2. Τέλος στις διεκδικήσεις του Δημοσίου
Με την πρόσφατη υπ' αριθμό πρωτ. 177178/30.6.2026 εγκύκλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με θέμα «Διευκρινίσεις για την εφαρμογή των άρθρων 12 και 14 του ν. 5293/2026», την έκδοση της οποίας η ΠΟΜΙΔΑ χαιρετίζει με όλως ιδιαίτερη ικανοποίηση, παύει οριστικά η «βιομηχανία» άδικων και παράλογων δικαστικών περιουσιακών διεκδικήσεων του Δημοσίου κατά πολλών δεκάδων χιλιάδων πολιτών σε όλη τη χώρα.
Η ρύθμιση αυτή ήταν πάγιο αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ και μόνιμο σύνθημά της, ενόψει μάλιστα κατάρτισης Κτηματολογίου, ήταν ότι:
«Το Δημόσιο δεν μπορεί να συνεχίσει να διεκδικεί τα πάντα από τους πάντες και για πάντα!!!»
Οι διατάξεις αυτές θεσπίζουν τις ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες το Δημόσιο δεν θα προβάλλει δικαιώματα και θα απέχει από την άσκηση αγωγών κατά τη διόρθωση των πρώτων εγγραφών στο Εθνικό Κτηματολόγιο, σε κάθε στάδιο, δικαστικό ή μη.
Αφορούν πολλές χιλιάδες ακίνητα σε όλη τη χώρα, αστικά και αγροτικά, και αναμένεται να αποδώσουν σύντομα τα πρώτα θετικά αποτελέσματα, τερματίζοντας την πολυετή ταλαιπωρία πολιτών οι οποίοι αναλώνονταν σε δικαστικούς αγώνες με το Δημόσιο που διαρκούσαν επί γενεές, για να μη χάσουν τις περιουσίες τους.
Ο πρώτος θεμελιώδης κανόνας οριζόντιας εφαρμογής που τίθεται με το άρθρο 12 του νόμου και αφορά κάθε ακίνητο, είναι ότι το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα, όταν ο πολίτης απέκτησε την κυριότητα με τίτλο από επαχθή αιτία (:τυπικά με αγορά) που μεταγράφηκε έως την 5η Ιουνίου 1993, ή με άλλο παράγωγο τρόπο με τίτλο κτήσης μεταγεγραμμένο έως την 11η Ιουνίου 1975.
Η προϋπόθεση αυτή πληρούται και από τους τίτλους των δικαιοπαρόχων. Όποιος, δηλαδή, κατέχει νόμιμο τίτλο μεταγεγραμμένο εντός των ορίων αυτών προστατεύεται πλήρως έναντι κάθε διεκδίκησης του Δημοσίου.
Πέραν του γενικού αυτού κανόνα, ο νόμος περιλαμβάνει και ειδική πρόβλεψη για τα αγροτικά ακίνητα, δηλαδή για ακίνητα του Δημοσίου που διαχειρίζεται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αντιμετωπίζοντας μια χρόνια αδικία που ταλαιπωρούσε ιδιαίτερα τους κατόχους τους.
Για τα ακίνητα αυτά, το Δημόσιο δεν θα προβάλλει πλέον δικαιώματα και θα απέχει από την άσκηση αγωγών, όταν οι πολίτες τα κατέχουν δυνάμει προσωρινού παραχωρητηρίου ή διαδικασίας διανομής, καθώς και όταν η εγκατάστασή τους υποδείχθηκε από την ίδια τη δημόσια αρχή, στο πλαίσιο αγροτικών διανομών, αναδασμών και διαδικασιών αποκατάστασης προσφύγων.
Στις περιπτώσεις αυτές, οι πολίτες δεν εγκαταστάθηκαν αυθαίρετα, αλλά κατόπιν υπόδειξης της ίδιας της Πολιτείας, η οποία στη συνέχεια στρεφόταν εναντίον τους διεκδικώντας ως δικό της το ακίνητο που η ίδια είχε παραδώσει.
Με τις νέες διατάξεις αποκαθίσταται η αδικία αυτή και η στοιχειώδης συνέπεια που επιβάλλει το κράτος δικαίου, ώστε το Δημόσιο να μην αμφισβητεί μια κατάσταση νόμιμης κατοχής ακινήτου που το ίδιο εγκαθίδρυσε.
Με την παραπάνω εγκύκλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων παρέχονται αναλυτικές οδηγίες προς τις αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων για την ενιαία εφαρμογή των νέων αυτών διατάξεων, προσδιορίζονται τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την απόδειξη των δικαιωμάτων των πολιτών και διευκρινίζονται οι περιπτώσεις στις οποίες το Δημόσιο οφείλει να απέχει από την προβολή δικαιωμάτων και από δικαστικές διεκδικήσεις ακινήτων που υπάγονται στη διαχείριση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Η σημαντικότερη τομή, ωστόσο, του ίδιου άρθρου, είναι ότι για πρώτη φορά μετά από 111 χρόνια, και συγκεκριμένα από το 1915, έτος κατά το οποίο θεσπίστηκαν το απαράγραπτο των δικαιωμάτων του Δημοσίου και η απαγόρευση της χρησικτησίας σε βάρος του, ο επί δεκαετίες ήσυχος και καλόπιστος νομέας ενός ακινήτου μπορεί να αναγνωριστεί δικαστικά κύριός του έναντι του Δημοσίου.
3. Μεταβίβαση κατασχεμένων ακινήτων
Σε λίγες μέρες αναμένεται η έκδοση απόφασης του Διοικητή της ΑΑΔΕ για τη δυνατότητα που της δίνει ο νόμος (άρθρο 18) να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατεσχημένων ακινήτων, με την προϋπόθεση ότι ένα ποσοστό του τιμήματος θα παρακρατείται από τον Συμβολαιογράφο και θα αποδίδεται στην ΑΑΔΕ.
4. Ο συμβολαιογράφος ως «υπηρεσία μιας στάσης»
Εντός των επομένων ημερών αναμένεται να εκδοθεί Κοινή Υπουργική Απόφαση με την οποία ο συμβολαιογράφος καθιερώνεται ως «υπηρεσία μιας στάσης» για τη μεταβίβαση ακινήτων.
Ο πολίτης θα απευθύνεται πλέον σε ένα μόνο σημείο, τον συμβολαιογράφο του, ο οποίος θα αναλαμβάνει το σύνολο των διαδικασιών, από τη συλλογή των απαιτούμενων δικαιολογητικών έως τη σύνταξη και τη μεταγραφή του συμβολαίου στο Κτηματολογικό Γραφείο.
5. Επιπλέον ρυθμίσεις υπέρ των πολιτών
Ο νόμος 5293/2026 θεσπίζει επίσης σειρά παρεμβάσεων που ενεργοποιούνται σταδιακά, όπως:
Αντικατάσταση των δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση (άρθρο 3).
Ψηφιακή ενημέρωση για την πορεία των υποθέσεων (άρθρο 5).
Υποχρεωτική ανάρτηση των εγκυκλίων οδηγιών (άρθρο 6).
Ψηφιακή ενημέρωση για τα ωράρια των δημοσίων υπηρεσιών (άρθρο 7).
Συμμόρφωση της Διοίκησης με τις δικαστικές αποφάσεις (άρθρο 8).
Η νομοθετική πρωτοβουλία του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης κ. Κωστή Χατζηδάκη να εισηγηθεί ένα νόμο με αποκλειστικό αντικείμενο την κατοχύρωση των περιουσιών των πολιτών και τη διευκόλυνση των συναλλαγών τους, δικαιώνει πλήρως τον τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», κάνοντας πράξη την ασφάλεια δικαίου.
Οι σημαντικές και ιδιαίτερα χρήσιμες αυτές ρυθμίσεις δικαιώνουν πάγια αιτήματα της ΠΟΜΙΔΑ για την προστασία της ιδιοκτησίας και την αποκατάσταση της ασφάλειας δικαίου για κάθε ιδιοκτήτη ή επενδυτή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, για πρώτη φορά έπειτα από έναν και πλέον αιώνα κατά τον οποίο ίσχυσε το «απαράγραπτο» των δικαιωμάτων του Δημοσίου και η απαγόρευση της χρησικτησίας σε βάρος του, ο επί δεκαετίες ήσυχος και καλόπιστος νομέας, κάτοικος ή καλλιεργητής, μπορεί επί τέλους να αναγνωριστεί κύριος του ακινήτου του.
Δεν είναι νοητό το κράτος να συνεχίσει να αμφισβητεί περιουσίες που οι πολίτες κατέχουν νόμιμα επί δεκαετίες ή να διεκδικεί ακίνητα για τα οποία οι ίδιοι διαθέτουν νόμιμους τίτλους και πραγματική κατοχή επί γενιές, πληρώνοντας όλους τους προβλεπόμενους φόρους, γιατί τότε θα απαξιωνόταν πλήρως και το Εθνικό Κτηματολόγιο.