Νέες προοπτικές για το ελληνικό διαστημικό οικοσύστημα ανοίγει το νέο Εθνικό Διαστημικό Πρόγραμμα «HELLAS-SPACE 2.0», συνολικού προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ, το οποίο υλοποιείται μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA).
Το νέο πρόγραμμα αποτελεί τον βασικό πυλώνα της Εθνικής Στρατηγικής για το Διάστημα. Η προβλεπόμενη διάρκεια υλοποίησης υπερβαίνει τους 36 μήνες (δ' τρίμηνο 2026 - δ' τρίμηνο 2029), με δυνατότητα παράτασης έως το 2030.Το σχέδιο προβλέπει επενδύσεις σε δορυφόρους παρατήρησης της Γης, συστήματα επιτήρησης του διαστήματος, ασφαλείς δορυφορικές επικοινωνίες και υποδομές αξιοποίησης δορυφορικών δεδομένων, ενώ θέτει ως βασική προϋπόθεση την ισχυρή συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας στην υλοποίηση των έργων.
Δράσεις ενίσχυσης της ελληνικής διαστημικής βιομηχανίας
Οι υποψήφιοι ανάδοχοι καλούνται να υποβάλουν αναλυτική τεκμηρίωση της ελληνικής συμμετοχής σε κάθε έργο, με στόχο το αντίστοιχο ποσοστό να υπερβαίνει το 50%. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να προσδιορίζουν τη χώρα στην οποία θα πραγματοποιείται η ανάπτυξη των βασικών συστημάτων και υποσυστημάτων, η συναρμολόγηση, η ολοκλήρωση και οι δοκιμές (AIT), καθώς και η επιχειρησιακή λειτουργία των δορυφόρων. Παράλληλα, επιδιώκεται οι ελληνικές εταιρείες να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην ανάπτυξη των κύριων συστημάτων και υποσυστημάτων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στα δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, καθώς και στα δικαιώματα επί των δεδομένων. Οι προσφορές θα πρέπει να προβλέπουν την παραχώρηση των αναγκαίων αδειών χρήσης στο Ελληνικό Δημόσιο και να συνοδεύονται από σχέδιο επιχειρησιακής αξιοποίησης, σχέδιο εμπορικής διάθεσης των δεδομένων και των υπηρεσιών, καθώς και μακροπρόθεσμο πλάνο επενδύσεων και διατήρησης ουσιαστικής παρουσίας στην Ελλάδα.
Στην «καρδιά» του προγράμματος βρίσκεται η ανάπτυξη δορυφορικών συστημάτων παρατήρησης της Γης, που εκτείνονται από την οπτική και θερμική απεικόνιση έως τη συλλογή πληροφοριών.
Ένα από τα βασικά έργα του προγράμματος αφορά την ανάπτυξη δορυφόρων οπτικής παρατήρησης της Γης πολύ υψηλής ανάλυσης (VHR RGB-NIR Optical Satellites), οι οποίοι εντάσσονται στο επίπεδο συλλογής δεδομένων (Sensing Layer).
Οι δορυφόροι θα αξιοποιούνται για την ανίχνευση μεταβολών στο δομημένο περιβάλλον, την επιτήρηση των συνόρων, την υποστήριξη επιχειρήσεων πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR), την ταυτοποίηση πλοίων, τη γεωργία ακριβείας, την παρακολούθηση της εφαρμογής της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), καθώς και την υποστήριξη δράσεων πολιτικής προστασίας.
Ο ενδεικτικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 60-70 εκατ. ευρώ, ενώ η έναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών (Competitive ITT) από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος τοποθετείται χρονικά στο δ' τρίμηνο του 2026.
Η ανάπτυξη δορυφόρων θερμικής απεικόνισης μέσης υπέρυθρης ακτινοβολίας υψηλής ανάλυσης (HR MWIR/Thermal Satellites) αποτελεί το δεύτερο έργο του επιπέδου συλλογής δεδομένων (Sensing Layer).
Στόχος είναι οι δορυφόροι να αξιοποιηθούν για την επιτήρηση των συνόρων και τον εντοπισμό πλοίων, την υποστήριξη επιχειρήσεων πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR) κατά τις νυχτερινές ώρες, τον έγκαιρο εντοπισμό εστιών πυρκαγιάς, τη χαρτογράφηση των ενεργών μετώπων πυρκαγιάς, κλπ. Για το έργο προβλέπεται προϋπολογισμός 60-70 εκατ. ευρώ, ενώ η προκήρυξη της διαγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών από την ESA προγραμματίζεται για το δ' τρίμηνο του 2026.
Ένα ακόμη έργο του επιπέδου συλλογής δεδομένων (Sensing Layer) αφορά την ανάπτυξη δορυφόρων συλλογής σημάτων ραδιοσυχνοτήτων και ηλεκτρονικών πληροφοριών (RF/SIGINT Satellites). Οι δορυφόροι θα μπορούν να παρακολουθούν το φάσμα ραδιοσυχνοτήτων, να εντοπίζουν και να προσδιορίζουν γεωγραφικά πηγές εκπομπής σημάτων, καθώς και να εντοπίζουν πλοία που αποκρύπτουν τη θέση τους απενεργοποιώντας τα συστήματα εντοπισμού τους (dark vessels).
Οι δυνατότητές τους θα αξιοποιούνται επίσης για την υποστήριξη επιχειρήσεων πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης μέσω ραδιοσυχνοτήτων (RF ISR), την ασφάλεια συνόρων και κρίσιμων υποδομών, καθώς και τον εντοπισμό και την παρακολούθηση παράνομων ή μη εξουσιοδοτημένων εκπομπών. Το κόστος του έργου εκτιμάται στα 45-50 εκατ. ευρώ, ενώ η διαγωνιστική διαδικασία υποβολής προσφορών από την ESA αναμένεται να ξεκινήσει το διάστημα από το δ' τρίμηνο του 2026 έως το α' τρίμηνο του 2027.
Συστήματα επιτήρησης του διαστημικού χώρου
Ένας ακόμη πυλώνας του προγράμματος αφορά την ανάπτυξη συστημάτων επιτήρησης του διαστημικού χώρου (Space Domain Awareness) και επιχειρήσεων και εξυπηρέτησης σε τροχιά (In-Orbit Operations & Servicing – ISOS).
Στόχος είναι η ανάπτυξη δυνατοτήτων επιτήρησης του διαστημικού περιβάλλοντος, επιθεώρησης και αξιολόγησης δορυφόρων και άλλων διαστημικών αντικειμένων σε τροχιά, καθώς και η δοκιμή νέων τεχνολογιών και η ανάπτυξη ρομποτικών συστημάτων για επιχειρήσεις στο διάστημα. Για τον συγκεκριμένο πυλώνα προβλέπεται χρηματοδότηση 35-45 εκατ. ευρώ, ενώ η έναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας προγραμματίζεται για το δ' τρίμηνο του 2026.
Νέες δυνατότητες ασφαλούς δορυφορικής συνδεσιμότητας
Στις προτεραιότητες του προγράμματος περιλαμβάνεται επίσης η ανάπτυξη ασφαλών δορυφορικών υπηρεσιών επικοινωνίας και υπηρεσιών εντοπισμού θέσης, πλοήγησης και χρονισμού (Secure Connectivity & PNT), συμπεριλαμβανομένων τερματικών σταθμών και δεκτών PRS. Στόχος είναι η παροχή ασφαλών υπηρεσιών επικοινωνίας και συνδεσιμότητας σε απομακρυσμένες περιοχές, η υποστήριξη σταθερών και κινητών πλατφορμών, η αξιοποίηση δεκτών PRS, καθώς και η ανάπτυξη γραμμών παραγωγής τερματικών σταθμών.
Ο προϋπολογισμός του έργου διαμορφώνεται στα 17-23 εκατ. ευρώ, ενώ η έναρξη των διαγωνιστικών διαδικασιών από την ESA προγραμματίζεται για το α' τρίμηνο του 2027.
Πρόγραμμα διαστημικής καινοτομίας και δοκιμών
Ξεχωριστή δράση του προγράμματος αποτελεί το Πρόγραμμα Διαστημικής Καινοτομίας και Δοκιμών Νέων Τεχνολογιών (Space Innovation & Testbed Programme). Στόχος του είναι να διευκολύνει την πρόσβαση σε υποδομές για την πιστοποίηση διαστημικών τεχνολογιών για πτήση (flight qualification), τη δοκιμή νέων τεχνολογιών σε πραγματικές συνθήκες τροχιάς (in-orbit demonstration) και την επιτάχυνση της τεχνολογικής τους ωρίμανσης.
Η προβλεπόμενη χρηματοδότηση ανέρχεται σε 15-20 εκατ. ευρώ. Η διαδικασία θα ξεκινήσει με πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος (Request for Information – RFI) το δ' τρίμηνο του 2026, ενώ οι διαγωνισμοί αναμένεται να προκηρυχθούν από το 2027.
Ασφαλείς υποδομές δεδομένων και υπηρεσιών
Τέλος, την αλυσίδα αξιοποίησης των δορυφορικών δεδομένων συμπληρώνει η ανάπτυξη ασφαλών υπηρεσιών αξιοποίησης δορυφορικών δεδομένων παρατήρησης της Γης και υποδομών διαχείρισής τους (Secure EO Services & Data Infrastructure). Στόχος είναι η παροχή πρόσβασης σε δορυφορικά δεδομένα και σχετικές υπηρεσίες, η ασφαλής και επεκτάσιμη διασύνδεσή τους με τα υφιστάμενα πληροφοριακά συστήματα των δημόσιων φορέων, η ανάπτυξη εμπορικά ώριμων εφαρμογών και υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας (downstream services), καθώς και εθνικών υπηρεσιών στρατηγικής σημασίας.
Για την υλοποίηση του έργου προβλέπεται προϋπολογισμός 25-35 εκατ. ευρώ, ενώ η έναρξη των ανταγωνιστικών διαγωνισμών προγραμματίζεται για το α' τρίμηνο του 2027.