Την αλλαγή σελίδας σε γεωπολιτικό επίπεδο σηματοδοτεί για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας - Κύπρου, η είσοδος στο παιχνίδι της Γαλλίας, με πρώτη μάλιστα προτεραιότητα την ολοκλήρωση των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου, που ουκ ολίγες φορές στο παρελθόν έχει παρεμποδιστεί από την Τουρκία.
Σύμφωνα μάλιστα με τις πληροφορίες του Euro2day.gr, η έκδοση των πρώτων NAVTEX για τις έρευνες στις περιοχές απ’ όπου θα διέλθει η διασύνδεση, τοποθετείται ακόμη και μέσα στον Σεπτέμβριο, με τη γαλλική εταιρεία να αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου τη χρηματοδότησή τους, κάτι που αποτελεί και βασικό όρο της συμφωνίας για την είσοδο της στο έργο με πλειοψηφικό ποσοστό 66%.
Στο μείζον ερώτημα για τον «ελέφαντα στο δωμάτιο», δηλαδή την Τουρκία, η είσοδος της Meridiam ως βασικού μετόχου στην εταιρεία του GSI και η ανάληψη του σχετικού ρίσκου, σημαίνει, όπως μεταφέρεται αρμοδίως, ότι έχει πάρει τις ανάλογες διασφαλίσεις πως σε περίπτωση τυχόν παρεμποδίσεων του σκάφους που θα κάνει τις έρευνες (δεν έχει ακόμη καθοριστεί από τη Nexans), θα υπάρξει η ανάλογη αμυντική προστασία, ώστε να μην επαναληφθούν «φαινόμενα Κάσου».
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές για τη συμφωνία και τη διεύρυνση του επενδυτικού σχήματος υπήρξε συνεννόηση σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο μεταξύ του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
Ο έτερος όρος για να πάρει μπροστά το GSI είναι η τακτοποίηση των οικονομικών εκκρεμοτήτων της κυπριακής πλευράς απέναντι στον ΑΔΜΗΕ με βάση τη διακρατική συμφωνία Αθηνών - Λευκωσίας (Σεπτέμβριος 2024), καθώς χωρίς έσοδα το έργο δεν πρόκειται να προχωρήσει.
Αν και η Λευκωσία δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί επίσημα για τη συμφωνία, κάτι που αναμένεται να κάνει σήμερα ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, οι πρώτες αντιδράσεις δείχνουν θετικές με την κυπριακή πλευρά να αναμένει την έκδοση των NAVTEX και τη μελέτη που διεξάγει η ΕΤΕπ για την αξιολόγηση των οικονομικών και τεχνικών στοιχείων του έργου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το φθινόπωρο.
Το θέμα γύρω από τις δεσμεύσεις της κυπριακής πλευράς αναμένεται να τεθεί επί τάπητος σε μια από τις πρώτες συναντήσεις που θα γίνουν μετά τη χθεσινή εξέλιξη, όπου στο τραπέζι εκτός του ΑΔΜΗΕ θα βρίσκεται και η Meridiam ως ο βασικός πλέον μέτοχος της εταιρείας του GSI.
Στην Κύπρο πάντως οι πρώτες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης είναι άκρως θετικές. Στην περίπτωση του ΔΗΣΥ, η επικεφαλής του Ανίτα Δημητρίου χαρακτήρισε ως εξαιρετικής σημασίας για τη Κύπρο τη συμφωνία με τη γαλλική εταιρεία, λέγοντας ότι φέρνει πιο κοντά την άρση της ενεργειακής απομόνωσης του νησιού, ενώ ο Νικόλας Παπαδόπουλος (ΔΗΚΟ) καλεί μετά τη χθεσινή εξέλιξη, την κυβέρνηση να τηρήσει τις δεσμεύσεις της, δηλαδή την έναρξη καταβολής των συμφωνηθέντων δόσεων.
Το τεστ επί του πεδίου
Τα πάντα φυσικά θα κριθούν επί του πεδίου και μάλιστα σύντομα, εφόσον επαληθευτούν οι πληροφορίες για NAVTEX τον Σεπτέμβριο, ωστόσο θεωρείται βέβαιο ότι η Meridiam έχει πάρει τις σχετικές εγγυήσεις, όπως υποδηλώνει και η χθεσινή δήλωση Μητσοτάκη.
«Το πιο σημαντικό μήνυμα είναι ότι ενώνουμε τις δυνάμεις μας (σσ: Ελλάδα -Γαλλία) για ένα ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος, και παράλληλα το γεγονός αυτό συνοδεύεται από την υπογραφή μιας στρατηγικής συμφωνίας μεταξύ του ΑΔΜΗΕ, της GSI (η σχετική εταιρεία ειδικού σκοπού για το έργο) και της Nexans», ανέφερε κατά την τελετή υπογραφής της συμφωνίας στο Μαξίμου.
Το ίδιο υποδηλώνουν τόσο οι δηλώσεις Παπασταύρου, που λέγεται ότι έπαιξε κεντρικό ρόλο όλο το προηγούμενο διάστημα στο να «ξεκολλήσει» το έργο, με τον ίδιο να θυμίζει την επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα τον Απρίλιο του 2026 και τη συνάντηση που είχε ο ίδιος με τον CEO της Meridiam, όσο και του γάλλου μάνατζερ της εταιρείας, η οποία είχε συνάψει παλαιότερα μνημόνιο συνεργασίας με τον ΑΔΜΗΕ.
«Ο Πρόεδρος μου (Μακρον) υποστηρίζει θερμά αυτό το έργο και μάλιστα μου τηλεφωνεί καθημερινά για αυτό», ανέφερε χαρακτηριστικά χθες ο Thierry Deau.
Η συμφωνία και τα επόμενα βήματα
Στο δια ταύτα της συμφωνίας και σε ό,τι αφορά τα από εδώ και πέρα βήματα, η μεγάλη εικόνα συνοψίζεται στα εξής:
1. Τα τρία μέρη, ΑΔΜΗΕ, GSI με τη νέα μετοχική του σύνθεση (66% Meridiam, 34% ΑΔΜΗΕ) και η κατασκευάστρια του καλωδίου επίσης γαλλική Nexans, αναλαμβάνουν να συνεργαστούν για να επιταχύνουν τις εργασίες με προτεραιότητα την ολοκλήρωση των ερευνών βυθού.
2. Το Σεπτέμβριο αναμένεται η πρώτη συνάντηση της εταιρείας του GSI υπό τη νέα της μετοχική σύνθεση με την κυπριακή πλευρά, προκειμένου να ξεμπλοκάρει το θέμα της χρηματοδότησης του έργου. Το χρονοδιάγραμμα τοποθετείται παράλληλα με τη διαδικασία έκδοσης των NAVTEX. Απαξ και ο ΑΔΜΗΕ αρχίσει να έχει τα πρώτα έσοδα θα ξεκινήσει να αποπληρώνει και τη Nexans. Οπως λέγεται, η τελευταία ήταν ενήμερη για τις εξελίξεις, ωστόσο επειδή δεν είχε κλείσει ακόμη η συμφωνία με τη Meridiam, όταν ρωτήθηκε σχετικά από τους αναλυτές κατά τη πρόσφατη παρουσίαση αποτελεσμάτων, έδωσε τη συνήθη απάντηση ότι το GSI δεν βρίσκεται πλέον στις προτεραιότητές της. Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη είναι πολύ σημαντική για τη Nexans, καθώς διατηρεί ζωντανό ένα πολύ μεγάλο συμβόλαιο.
3. Η Meridiam αναλαμβάνει το κόστος για τις υπολειπόμενες θαλάσσιες έρευνες - το ποσό είναι χαμηλότερο από το αρχικό των 50 εκατ καθώς κάποιες έχουν ολοκληρωθεί - ως όρο για την απόκτηση του 66% στην εταιρεία του Great Sea Interconnector. Η γαλλική εταιρεία θα έχει προφανώς σημαντική εκπροσώπηση στην εταιρεία του GSI, το νέο ΔΣ της οποίας θα ανακοινωθεί τις επόμενες ημέρες.
4. Από εκεί και πέρα για να υλοποιηθεί η διασύνδεση συνολικού ύψους 1,9 δισ, η γαλλική εταιρεία θα επενδύει με βάση το ποσοστό που της αναλογεί, γεγονός που προϋποθέτει ότι το GSI θα αρχίσει να έχει έσοδα. Αντίστοιχα θα κινηθεί και ο ΑΔΜΗΕ, που διατηρεί το 34% της καταστατικής μειοψηφίας, θα έχει την τεχνική ηγεσία του έργου και την ευθύνη λειτουργίας της διασύνδεσης μετά την ολοκλήρωσή της.
Η είσοδος της Meridiam και η βιωσιμότητα του GSI
Ανεξαρτήτως του γεωπολιτικού πρόσημου που έχει η γαλλική στήριξη στο έργο, κυβερνητικές πηγές εξηγούν ότι η διεύρυνση του μετοχικού σχήματος του GSI ήταν απαραίτητη για να ενισχυθεί η αξιοπιστία και δυναμική του.
Στη κατεύθυνση αυτή εντάσσεται και η επιλογή της Meridiam, λόγω της μακράς της εμπειρίας στην ανάπτυξη, χρηματοδότηση και διαχείριση ενεργειακών υποδομών, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ηνωμένου Βασιλείου – Γερμανίας, ενώ σημαντικές συνέργειες δημιουργεί και η συνεργασία της με τη Nexans.
Τα παραπάνω αποδυναμώνουν τη μέχρι πρότινος τουλάχιστον επιχειρηματολογία της Λευκωσίας ότι το έργο δεν είναι βιώσιμο, κάτι που προφανώς δεν ισχύει για το γαλλικό όμιλο ο οποίος εισέρχεται ως πλειοψηφικός μέτοχος στο GSI.
Η εξέλιξη επαναφέρει στην επικαιρότητα και τη δέσμευση της Κυπριακής Δημοκρατίας, με βάση τη διακρατική συμφωνία (Σεπτέμβριος 2024) ότι θα συμμετάσχει μετοχικά στο έργο, ζήτημα που είναι πολύ πιθανό να ξαναμπεί στο τραπέζι και να τεθεί από στελέχη του πολιτικού κόσμου στη Λευκωσία.