Στην εκδήλωση «Ιδιωτικό χρέος: Αλλάζουμε τους κανόνες- Η δίκαιη λύση από το ΠΑΣΟΚ» μίλησε η Μιλένα Αποστολάκη, υπεύθυνης του Κ.Τ.Ε. Οικονομίας για το Ιδιωτικό Χρέος, τις Τράπεζες και την προστασία δανειοληπτών ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής στην εκδήλωση
Στην τοποθέτησή της σημείωσε:
Το ιδιωτικό χρέος δεν είναι ένα πρόβλημα που αντιμετωπίστηκε επειδή εξαφανίστηκε από τους ισολογισμούς των τραπεζών και χάθηκε δήθεν από την ελληνική οικονομία ως άχθος, ως βάρος.
Το ιδιωτικό χρέος είναι μια ανοιχτή πληγή για την οικονομία, για τους αδύναμους και ευάλωτους οφειλέτες, για την προστασία των οποίων σήμερα το ΠΑΣΟΚ δεσμεύεται με το πρόγραμμά του και τις δίκαιες λύσεις που θα εφαρμόσουμε.
Πίσω από το ιδιωτικό χρέος υπάρχει το σπίτι μιας οικογένειας που χάθηκε, μια επιχείρηση που αγωνίζεται να σταθεί στα πόδια της. Υπάρχει μια κοινωνία που πέρασε μέσα σε 15 χρόνια από μια πρωτοφανή οικονομική κρίση, από την πανδημία, αλλά και από ένα κύμα διαρκούς πληθωρισμού που συρρικνώνει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.
Το ΠΑΣΟΚ έχει αναλάβει δεκάδες πρωτοβουλίες, μέσα και έξω από τη Βουλή, για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους. Και σήμερα συνδεόμαστε εδώ με τους φορείς και την κοινωνία για να παρουσιάσει Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ τις προτάσεις του, αλλά και για να ακούσουμε τους ανθρώπους που αγωνίζονται για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Το ιδιωτικό χρέος σήμερα, φίλες και φίλοι, έχει φτάσει στο δυσθεώρητο ύψος των 417 δισεκατομμυρίων ευρώ, περίπου το 168% του ΑΕΠ. Από αυτά, τα 240 περίπου δισ. είναι ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Το μεγαλύτερο μέρος είναι προς την ΑΑΔΕ και τον ΕΦΚΑ, που συνολικά φτάνουν τα 165,2 δισ., ενώ μόνο προς τον ΕΦΚΑ τα χρέη ξεπερνούν τα 50 δις, την ώρα που περίπου το 43% των συμπολιτών μας έχει οφειλές ληξιπρόθεσμες, δηλαδή 1 στους 2 συμπολίτες μας. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τα περιβόητα «κόκκινα» δάνεια, σήμερα αγγίζουν τα 80 δισ., είναι το 30% του ΑΕΠ της χώρας.
Το 2010, και ενώ η χώρα βρισκόταν στην μέγγενη της χρεοκοπίας, κάτω από την πιο σκληρή χρεοκοπία που ζήσαμε, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, προχώρησε σε μια μεγάλη τομή με τον ν. 3869 για την προστασία της πρώτης κατοικίας.
Δημιουργήθηκε η δυνατότητα δικαστικής ρύθμισης των χρεών, απαλλαγής από υπόλοιπα υπό προϋποθέσεις, και το σημαντικότερο, ένα ειδικό πλαίσιο προστασίας για την κύρια κατοικία.
Αυτή ήταν μια πολιτική επιλογή του ΠΑΣΟΚ, που σε συνθήκες μειωμένης διαπραγματευτικής ισχύος μπόρεσε να την εισηγηθεί, να την ψηφίσει, υπό την δαμόκλεια σπάθη των δανειστών.
Για πρώτη φορά, το κράτος αναγνώριζε ότι ανάμεσα στον οφειλέτη και τον πιστωτή δεν υπάρχει μια σχέση ισοτιμίας, και ότι η πολιτεία υποχρεούται να θέσει κανόνες, καθιερώνοντας έτσι, για πρώτη φορά, μια αληθινή δεύτερη ευκαιρία.
Είναι λοιπόν ο νόμος της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου και όχι ο νόμος Κατσέλη. Και αν πρέπει να αποκτήσει ονοματεπώνυμο, είναι ο νόμος που συνέταξε ο Δημήτρης Σπυράκος, ο Γραμματέας του Τομέα Ιδιωτικού Χρέους του ΠΑΣΟΚ.
Αυτός ο νόμος στη συνέχεια περιορίστηκε ουσιωδώς από την κυβέρνηση Τσίπρα-Καμένου, με δύο διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις που δημιούργησαν τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και πιστώσεων στην Ελλάδα, δηλαδή τους servicers, και την ανεξέλεγκτη δράση τους, ανοίγοντας τον δρόμο για τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς, για να έρθει πλέον η κυβέρνηση Μητσοτάκη και με τον πτωχευτικό της κώδικα να αφαιρέσει κάθε ίχνος προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Είναι η ίδια κυβέρνηση που από το '19 κομπάζει για το πρόγραμμα «Ηρακλής», με το οποίο τα κόκκινα δάνεια μεταφέρθηκαν από τους ισολογισμούς των τραπεζών, μόνο που τα χρέη δεν εξαφανίστηκαν, άλλαξαν απλώς διαχειριστή.
Δάνεια περίπου 36 δισεκατομμυρίων ευρώ πέρασαν σε επενδυτές έναντι μόλις 1,5 δις, δηλαδή περίπου στο 4% της αξίας τους. Δόθηκε έτσι η δυνατότητα σε επενδυτές, φίλες και φίλοι, να αποκτήσουν απαιτήσεις με τεράστια έκπτωση, αλλά πολύ μεγάλη απόδοση.
Οι τράπεζες απαλλάχθηκαν από τα κόκκινα δάνεια, τα funds λειτούργησαν σε περιβάλλον ακραίας κερδοσκοπίας και ο αδύναμος κρίκος, ο δανειολήπτης, παρέμεινε εγκλωβισμένος στο ίδιο ανακυκλούμενο χρέος.
Στην Ελλάδα έχει πλέον διαμορφωθεί μια ολόκληρη αγορά γύρω από το ιδιωτικό χρέος. Εκατοντάδες χιλιάδες δάνεια από τις τράπεζες είναι σήμερα σε διεθνή funds. Γύρω από τη διαχείρισή τους δραστηριοποιείται ένα ολόκληρο οικοσύστημα: Servicers, εισπρακτικές, δικηγορικά γραφεία, εταιρείες ακινήτων που αναλαμβάνουν την αξιοποίηση περιουσιών ανθρώπων που αλλάζουν χέρια.
Η στόχευση αφορά εισπράξεις περίπου 35 δισ., από τα οποία 21 είναι εγγυημένα από τις τράπεζες. Δηλαδή, τα funds στοχεύουν σε είσπραξη 14 δις για δάνεια για τα οποία έχουν πληρώσει μόλις 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ.
Σε αυτό το εκρηκτικά άδικο περιβάλλον, η κυβέρνηση αρνείται να παρέμβει, με στόχο την αποκατάσταση μιας στοιχειωδώς κοινωνικά δίκαιης και βιώσιμης αντιμετώπισης. Αρνείται να αξιοποιήσει οποιοδήποτε εργαλείο θα χρησίμευε υπέρ του αδύναμου δανειολήπτη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα: Ο τρόπος με τον οποίο ενσωμάτωσε την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2167, μια οδηγία που της έδινε τη δυνατότητα να θέσει κανόνες, να υποχρεώσει τα funds να παρέχουν πλήρη ενημέρωση για το ύψος και το ιστορικό της οφειλής και εγγυήσεις προστασίας του οφειλέτη.
Η κυβέρνηση επέλεξε να μη βάλει κανένα φρένο, να μην επιβάλει καμία υποχρέωση. Και έτσι, μια Ευρωπαϊκή Οδηγία που μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία θωράκισης και προστασίας, μετατράπηκε σε όχημα για τη διευκόλυνση της ανεξέλεγκτης λειτουργίας funds και servicers.
Απέναντι στην πλήρη απουσία ενός ουσιαστικού πλαισίου, τι ακούμε τώρα; Τις δήθεν επιδόσεις του εξωδικαστικού μηχανισμού. Έξι χρόνια μετά, όμως, η πραγματικότητα τους διαψεύδει. Τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών δείχνουν ότι σε 6 χρόνια ολοκληρώθηκαν μόλις 60.380 ρυθμίσεις συνολικού ύψους 18,64 δισεκατομμυρίων, στον ωκεανό των 240 δισ. χρέους.
Η κυβέρνηση αποσιωπά πόσες ρυθμίσεις εξακολουθούν να τηρούνται, πόσες καταρρέουν, πόσες ξανακοκκινίζουν. Δεν δίνει στοιχεία, γιατί με τα στοιχεία θα καταρρεύσει το πλαστό της αφήγημα. Η κρίσιμη διαιρετική τομή, φίλες και φίλοι, και στο ζήτημα του ιδιωτικού χρέους είναι με ποιους είσαι, ποιους εκπροσωπείς, ποιους υπερασπίζεσαι.
Όταν η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, με την απόφασή της για τον ν. 3869, έκρινε νόμιμο τον υπολογισμό των τόκων επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας μίλησε για «χρυσή τομή» και για αναζήτηση του βέλτιστου τρόπου εφαρμογής.
Δεν ήταν ίδια, όμως, η κυβερνητική αντίδραση όταν η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έβγαζε απόφαση που διευκόλυνε την άμεση δυνατότητα των funds και των servicers σε πλειστηριασμούς.
Υπό την πίεση του ΠΑΣΟΚ, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας αναγκάστηκε να υποχωρήσει άτακτα, αναγνωρίζοντας ότι ο Άρειος Πάγος δεν εξέδωσε γνωμοδότηση προς διαβούλευση με τράπεζες και funds, αλλά μια δεσμευτική δικαστική, αμετάκλητη κρίση.
Οι μάσκες είχαν πέσει. Η κυβέρνηση έχασε την ύστατη μάχη να υπερασπιστεί την ασύδοτη κερδοφορία όσων εκπροσωπεί. Οι πρόσφατες αποφάσεις του Αρείου Πάγου, που έκριναν ότι δεν αρκούν τα ψιλά γράμματα μιας σύμβασης, όταν η Τράπεζα έχει διαμορφώσει την επιλογή του πελάτη, αλλά η ενημέρωση για τον κίνδυνο πρέπει να είναι σαφής και εξατομικευμένη, έρχονται να δικαιώσουν τον αγώνα των δανειοληπτών του ελβετικού φράγκου.
Σε αυτόν τον αγώνα, απέναντι σε αυτούς τους ανθρώπους που η κυβέρνηση ενέπαιξε παρουσιάζοντας ως δήθεν λύση μια ρύθμιση που δεν επιμερίζει τον κίνδυνο αναλογικά στους πιστωτές, που με μια ακραία πιστωτική επέκταση πουλούσαν δάνεια χωρίς ενημέρωση ή προειδοποίηση του ακραίου συναλλαγματικού κινδύνου, το ΠΑΣΟΚ ήταν και θα είναι δίπλα τους μέχρι την τελική δικαίωσή τους.
Όπως θα συνεχίσουμε και τις παρεμβάσεις μας απέναντι σε πρακτικές του τραπεζικού τομέα, με στόχο την κατάργηση καταχρηστικών και αδιαφανών χρεώσεων, τον περιορισμό των υπέρογκων προμηθειών στις συναλλαγές, τη διασφάλιση της απόδοσης του οφειλόμενου κοινωνικού μερίσματος εκ μέρους των Τραπεζών, των ευημερουσών Τραπεζών, σε μια δίκαιη κοινωνία.
Κυρίες και κύριοι,
η σημερινή συζήτηση, που αγγίζει κάθε ελληνική οικογένεια, δεν αφορά απλώς ένα καλύτερο σύστημα διαχείρισης του χρέους. Αφορά τι είδους οικονομία θέλουμε, ποιος είναι ο ρόλος του τραπεζικού συστήματος, πώς διασφαλίζεται η παραγωγική δραστηριότητα απέναντι στον παρασιτισμό, πώς το κράτος ασκεί τον ελεγκτικό και παρεμβατικό του ρόλο ως εγγυητής του γενικού συμφέροντος στο όνομα του ελληνικού λαού.
Και οι προτάσεις του ΠΑΣΟΚ, που παρουσιάζει και εγγυάται σήμερα ο πρόεδρός του, συνιστούν μια ολοκληρωμένη πολιτική απάντηση, μια πολιτική απάντηση που αποκαθιστά την ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική σταθερότητα, τη θεσμική ευθύνη και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Έναν διαφορετικό δρόμο, τον δρόμο του ΠΑΣΟΚ, που δίνει ασφάλεια, προοπτική και ελπίδα στη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία, αυτούς που εκπροσωπεί και υπερασπίζεται το ΠΑΣΟΚ.