Τα σημάδια ότι η εκτίναξη του φυσικού αερίου πάνω από 70 ευρώ ή Μεγαβατώρα και η παραμονή του σε αυτά τα επίπεδα, ακόμη και σε περιόδους χαμηλής ζήτησης όπως η τωρινή, προσομοιάζουν περισσότερο με πρακτικές κερδοσκοπίας, παρά με τα θεμελιώδη της αγοράς, πληθαίνουν.
Σε μια συγκυρία, όπως οι αρχές Σεπτεμβρίου, όπου η κατανάλωση παντού στην Ευρώπη είναι περιορισμένη, καταγράφεται το παράδοξο οι τιμές του φυσικού αερίου να παραμένουν “καρφωμένες” σε επίπεδα υψηλότερα και από αυτά του προσεχή χειμώνα, όπως συνέβη για μια ακόμη φορά χθες, παραβιάζοντας τον ίδιο το νόμο της προσφοράς και ζήτησης.
Το συμβόλαιο παράδοσης Οκτωβρίου του ευρωπαϊκού δείκτη αναφοράς (TTF), έκλεισε χθες μια ανάσα από τα 73 ευρώ/ MWh - είχε σκαρφαλώσει προ ημερών και στα 75 ευρώ - όταν το αντίστοιχο συμβόλαιο για το χειμώνα του 2026, διαμορφώθηκε στα 71,4 ευρώ/ MWh.
Και για το ‘ 3μηνο του 2027, το οποίο συμπεριλαμβάνει δύο χειμερινούς μήνες με εξαιρετικά υψηλή ζήτηση (Ιανουάριο, Φεβρουάριο), το συγκεκριμένο future έκλεισε χθες στα 70,2 ευρώ.
Η ίδια εικόνα καταγράφηκε και σε μεγάλο μέρος του Αυγούστου. Από τα μισά του μήνα και μετά, οι τιμές “έτρεχαν” σταθερά πάνω από τα 70 ευρώ, επίπεδα υψηλότερα απ’ ότι το προσεχή χειμώνα, παρά το γεγονός ότι όσο υψηλές θερμοκρασίες και αν επικράτησαν στη Δυτική και Β. Ευρώπη, η ζήτηση δεν δικαιολογεί τέτοια αύξηση. Ειδικά όταν τον Αύγουστο, οι βιομηχανίες, δηλαδή οι νούμερο ένα πελάτες του φυσικού αερίου, είτε υπολειτουργούν, είτε είναι κλειστές.
Κερδοσκοπικά παιχνίδια
Αν και προφανώς δύσκολα αποδεικνύεται, εντούτοις άνθρωποι του χώρου εκτιμούν ότι κάποιοι παίρνουν υψηλές θέσεις στο φυσικό αέριο για να αποθαρύνουν μαζικές αγορές που θα γεμίσουν γρήγορα τις ευρωπαϊκές αποθήκες.
Διότι τα τρέχοντα επίπεδα των +70 ευρώ στερούν το κίνητρο όσων εταιρειών αγοράζουν παραδοσιακά φυσικό αέριο σε χαμηλές τιμές, κατά τις περιόδους χαμηλής ζήτησης, για να γεμίσουν τις αποθήκες τους ενόψει του χειμώνα.
Ετσι αυτές παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα (γύρω στο 66% σήμερα έναντι άνω του 75% πέρυσι), κατάσταση που με τη σειρά της συντηρεί στο δημόσιο διάλογο τον κίνδυνο για ελλείψεις από το Δεκέμβριο και μετά. Αυτό πάλι ενισχύει την ανησυχία ενόψει χειμώνα, γεγονός που με τη σειρά του φορτώνει τη τιμή του αερίου με risk premium και λειτουργεί ως ένα φαύλος κύκλος που ανατροφοδοτεί την ακρίβεια.
Κάπως έτσι, η “προσαύξηση λόγω κινδύνου" έχει φτάσει να διαχέεται καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς, παραγνωρίζοντας το νούμερο ένα παράγοντα που καθορίζει τη τιμή κάθε προϊόντος, δηλαδή τη ζήτηση.
Σε αυτά τα παράδοξα γύρω από το φυσικό αέριο και στο θέμα πιθανών κερδοσκοπικών πιέσεων, αναφέρθηκε χθες στο πλαίσιο τηλεδιάσκεψης που είχε με την ευρωπαική Task Force, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος.
Στην ουσία, ο υφυπουργός επανέλαβε, αυτό που έχει αναδειχθεί το τελευταίο διάστημα και από ξένους αναλυτές (όπως ο Havier Blas του Bloomberg), ότι ο ευρωπαϊκός στόχος για πληρότητα κατά 90% των αποθηκών την 1η Νοεμβρίου είναι ξεπερασμένος. Κι αυτό καθώς παραβλέπει το γεγονός ότι από το 2021 και μετά, η κατανάλωση φυσικού αερίου στην Ε.Ε. έχει πέσει κατά 20%, λόγω του εξηλεκτρισμού, της διείσδυσης των ΑΠΕ αλλά και της αποβιομηχάνισης.
Κατ’ επέκταση, η ελληνική πλευρά, όπως και άλλες φωνές στην Ευρώπη, επιμένουν ότι ο στόχος πρέπει να μειωθεί πχ στο 70%-80%, καθώς όσο συντηρείται η συζήτηση για μαζικές αγορές αερίου και αναπλήρωση των αποθεμάτων, επιτυγχάνεται απλώς να δημιουργείται έδαφος για κερδοσκοπικά παιχνίδια.
Κώδωνα κινδύνου για τις τιμές έκρουσε χθες από το βήμα του συνεδρίου του Economist και ο επικεφαλής του AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, μην αποκλείοντας μάλιστα το φυσικό αέριο να “πιάσει” το χειμώνα και τα 110 ευρώ ανά Μεγαβατώρα.
Ο ίδιος περιέγραψε ένα ιδιαίτερα δύσκολο ενεργειακό σκηνικό τους επόμενους μήνες, μιλώντας για τιμές υψηλότερες και από εκείνες που είχε προβλέψει η Goldman Sachs (100 ευρώ/ MWh) και ενώ βρίσκονται ήδη στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 3,5 ετών (Ιανουάριο του 2023).
Η παρέμβαση της Ελλάδας και η στάση της Task Force
Το πώς θα γίνει δεκτή η ελληνική πρόταση μένει να φανεί, ωστόσο το σενάριο αναθεώρησης του Κανονισμού για το στόχο του 90% και μάλιστα δύο μήνες πριν το ορόσημο της 1ης Νοεμβρίου, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο.
Η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί τις αμέσως επόμενες μέρες, με την Τask Force να συγκεντρώνει επιμέρους παρατηρήσεις προκειμένου να καταλήξει στο αν θα υπάρξει κάποια ενιαία απάντηση και ποια θα είναι αυτή.
Ταυτόχρονα, η ελληνική πλευρά στάθηκε στην ανάγκη να υπάρξει ένα καλύτερο monitoring ως προς την διαθεσιμότητα της παραγωγικής ισχύος ανά χώρα, ώστε να προλαμβάνονται φαινόμενα, ικανά να οδηγούν σε ντόμινο πλήττοντας άλλες ευρωπαϊκές αγορές (όπως πχ. αυτό που προκάλεσε η μη λειτουργία των πυρηνικών μονάδων σε Ουγγαρία και Ρουμανία, λόγω της χαμηλής στάθμης του Δούναβη).
Επίσης τέθηκε και το γνωστό θέμα των αποκλίσεων στις τιμές, όπως αυτές που παρατηρήθηκαν τον Αύγουστο μεταξύ γειτονικών χωρών και η ανάγκη να διερευνηθούν εκ νέου οι πιθανές αιτίες των μεγάλων και "περίεργων” διαφορών.