Το «κοινωνικό πακέτο ΔΕΘ» αλλάζει τις ισορροπίες σε μισθούς, συντάξεις και παροχές, με τις μεγαλύτερες άμεσες παρεμβάσεις να κατευθύνονται στους συνταξιούχους, στους δημοσίους υπαλλήλους και στους εργαζόμενους με τον κατώτατο μισθό.
Η εικόνα όμως δεν είναι ίδια για όλους: άλλοι βλέπουν χρήματα άμεσα, άλλοι περιμένουν έως το 2027 ή το 2028, ενώ στο μέτωπο των οικογενειών το βάρος μετατοπίζεται από τα οριζόντια επιδόματα προς τη φορολογία, με τους τρίτεκνους να αποκτούν σημαντικό πλεονέκτημα.
Αντί για εφάπαξ παροχές, μόνιμες παρεμβάσεις στο εισόδημα, όχι όμως με τον ίδιο τρόπο για όλες τις κοινωνικές ομάδες, περιλαμβάνει το νέο πακέτο παροχών που παρουσίασε ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Άλλους τους ενισχύει με απευθείας καταβολές, άλλους με μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις και άλλους μέσω αυξήσεων που θα φανούν σταδιακά στη μισθοδοσία. Έτσι, ένα μέρος των μέτρων ξεκινά το 2026, αρκετά εφαρμόζονται το 2027 και ορισμένα ολοκληρώνονται το 2028.
Στους συνταξιούχους το άμεσο «δώρο» των 400 ευρώ
Οι συνταξιούχοι είναι η κατηγορία που παίρνει το πιο άμεσο και εύκολα μετρήσιμο όφελος. Η ετήσια ενίσχυση του Νοεμβρίου αυξάνεται από τα 300 στα 400 ευρώ και διευρύνεται ώστε να καλύπτει περίπου 2,2 εκατομμύρια δικαιούχους.
Βασικό κριτήριο παραμένει το ηλικιακό όριο των 65 ετών, ενώ η ενίσχυση αφορά επίσης συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως τα άτομα με αναπηρία και τους ανασφάλιστους υπερήλικες. Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή τα 400 ευρώ είναι καθαρά, δηλαδή δεν υπόκεινται σε παρακράτηση. Η κυβέρνηση παρουσιάζει την παροχή ως ποσό που προσεγγίζει μια επιπλέον εθνική σύνταξη.
Το δεύτερο σκέλος της ενίσχυσης είναι η ίδια η αύξηση των συντάξεων. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 καταργείται πλήρως ο συμψηφισμός της προσωπικής διαφοράς, με αποτέλεσμα οι παλιοί συνταξιούχοι να λαμβάνουν πλέον την αύξηση στις κύριες συντάξεις τους. Το ύψος της αύξησης θα είναι το 50% του αθροίσματος που προκύπτει από το ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ και του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, συνταξιούχος με καθαρή μηνιαία σύνταξη 823 ευρώ θα έχει περίπου 208 ευρώ επιπλέον από την ετήσια αύξηση (2,6%) και άλλα 400 ευρώ από την ενίσχυση, δηλαδή συνολικό ετήσιο όφελος 608 ευρώ. Για σύνταξη 1.086 ευρώ το όφελος υπολογίζεται σε 684 ευρώ, ενώ για σύνταξη 1.716 ευρώ φτάνει τα 849 ευρώ.
Βέβαια, όπως ίσχυε και για το επίδομα των 300 ευρώ, έτσι και το επίδομα των 400 ευρώ δεν θα το δουν όλοι οι συνταξιούχοι στο τέλος Δεκεμβρίου. Όσοι είναι κάτω των 65 ετών μένουν εκτός της συγκεκριμένης ενίσχυσης, ενώ η ηλικιακή προϋπόθεση αποτελεί πλέον το βασικό φίλτρο, καθώς καταργούνται τα εισοδηματικά κριτήρια.
Δημόσιοι υπάλληλοι: δύο αυξήσεις σε ένα πακέτο
Στο Δημόσιο η εικόνα είναι πιο σύνθετη, με τις εξαγγελίες να οδηγούν σε «διπλό κέρδος».
Το πρώτο σκέλος προέρχεται από τη σύνδεση του εισαγωγικού μισθού του Δημοσίου με τον κατώτατο μισθό στον ιδιωτικό τομέα. Καθώς ο κατώτατος θα αυξηθεί 80 ευρώ έως τον Ιανουάριο του 2028, θα αυξηθούν αντίστοιχα και τα χαμηλότερα μισθολογικά κλιμάκια του Δημοσίου.
Το δεύτερο σκέλος είναι το επίδομα Χριστουγέννων των 500 ευρώ μεικτά, το οποίο θα θεσπιστεί μόνιμα από τον Δεκέμβριο του 2027 και αφορά περίπου 720.000 δημοσίους υπαλλήλους. Μάλιστα, το επίδομα αυτό δεν θα είναι απλώς ένα εφάπαξ «μπόνους», αλλά μέρος των αποδοχών, το οποίο θα λαμβάνεται υπόψη και κατά τη διαδικασία υπολογισμού της σύνταξης. Άρα, θα υπόκειται και σε κρατήσεις. Συνεπώς, δεν θα μπαίνει ολόκληρο στην τσέπη των Δημοσίων Υπαλλήλων. Προσοχή όμως. Η πρώτη πληρωμή θα γίνει τον Δεκέμβριο του 2027.
Κατώτατος μισθός: τα 1.000 ευρώ έρχονται σε δύο δόσεις
Για τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα, η μεγάλη εξαγγελία είναι ο στόχος των 1.000 ευρώ μεικτά, όσον αφορά το ύψος του κατώτατου μισθού. Σήμερα ο κατώτατος μισθός βρίσκεται στα 920 ευρώ. Η κυβέρνηση προανήγγειλε ότι την 1η Απριλίου 2027 θα αυξηθεί πάνω από τα 950 ευρώ και στη συνέχεια θα φτάσει τα 1.000 ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2028.
Το ακριβές ποσό της αύξησης του Απριλίου 2027 δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Τα σενάρια που καταγράφονται συγκλίνουν σε αύξηση περίπου 40-50 ευρώ, δηλαδή κατώτατο μισθό στην περιοχή των 960-970 ευρώ. Η δεύτερη αύξηση, στις αρχές του 2028, συμπληρώνει τη διαδρομή προς τα 1.000 ευρώ. Με τις τριετίες, οι κατώτατες αποδοχές μπορούν να φτάσουν έως και τα 1.300 ευρώ μικτά, σύμφωνα με τα κυβερνητικά παραδείγματα.
Υπάρχει όμως και δεύτερη παρέμβαση: από τον Απρίλιο του 2027 μειώνονται κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα οι ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα. Η μείωση θα αφορά την πλευρά του εργαζόμενου και επομένως μεταφράζεται σε χαμηλότερες κρατήσεις και υψηλότερο καθαρό μισθό.
Οι τρίτεκνοι: το μεγάλο φορολογικό μπόνους
Στο πεδίο της στήριξης της οικογένειας, βρίσκεται μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές του πακέτου, γιατί η ενίσχυση δεν έρχεται ως επίδομα αλλά ως μείωση φόρου. Από το φορολογικό έτος 2027 μηδενίζεται ο φορολογικός συντελεστής για εισόδημα έως 20.000 ευρώ για τους τρίτεκνους. Παράλληλα, το αφορολόγητο αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ, φτάνοντας στις 25.364 ευρώ.
Η παρέμβαση αφορά περίπου 86.927 τρίτεκνους, μεταξύ των οποίων και 33.894 ελεύθερους επαγγελματίες. Στην πράξη, για τους τρίτεκνους το κράτος μεταφέρει την οικογενειακή πολιτική μέσω της φορολογικής πολιτικής. Κι εδώ βρίσκεται μία από τις βασικές διαφοροποιήσεις του νέου πακέτου: αντί μιας οριζόντιας αύξησης όλων των οικογενειακών επιδομάτων, η κυβέρνηση επιλέγει να ενισχύσει περισσότερο τις οικογένειες με τρία παιδιά μέσω του φόρου εισοδήματος.
Έτσι, για τις οικογένειες με παιδιά η εικόνα είναι άνιση καθώς δεν υπήρξε μια εξαγγελία για οριζόντια αύξηση του επιδόματος παιδιού. Η έμφαση πέφτει σε στοχευμένες παρεμβάσεις: φορολογική ελάφρυνση για τρίτεκνους, αυξημένο επίδομα γέννησης για πολύτεκνους, «κουμπαράς» για τα παιδιά και υψηλότερα voucher για βρεφονηπιακούς σταθμούς.
Στον αντίποδα, για τις πολύτεκνες οικογένειες η παρέμβαση είναι άμεση. Το επίδομα γέννησης αυξάνεται κατά 1.000 ευρώ για κάθε επιπλέον παιδί, με ισχύ για γεννήσεις από τον Ιανουάριο του 2026. Έτσι, για τέταρτο παιδί το επίδομα αυξάνεται από 3.500 στις 4.500 ευρώ, ενώ για πέμπτο παιδί φτάνει τις 5.500 ευρώ.
Και «κουμπαράς» για τη νέα γενιά
Ένα από τα πιο μακροπρόθεσμα μέτρα είναι ο νέος επενδυτικός λογαριασμός για τα παιδιά. Οι γονείς θα μπορούν να ανοίγουν τον λογαριασμό μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού. Για κάθε ευρώ που καταθέτει ο γονιός, το κράτος θα καταθέτει άλλο ένα, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο. Το όριο θα αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία.
Ο λογαριασμός θα παραμένει κλειδωμένος έως την ενηλικίωση. Με τις μέγιστες καταβολές, το κεφάλαιο μπορεί να ξεπεράσει τις 60.000 ευρώ στα 18 χρόνια, ανάλογα και με την απόδοση της επένδυσης, εκτιμούν στην κυβέρνηση. Το μέτρο όμως έχει μια βασική ιδιαιτερότητα: δεν είναι άμεσο εισόδημα. Για να πάρει το παιδί την κρατική συμμετοχή, πρέπει πρώτα να υπάρχει αντίστοιχη συμμετοχή των γονέων. Και όσο μεγαλύτερη είναι η συμμετοχή των γονέων, τόσο αυξάνεται και η συμμετοχή του κράτους. Εάν οι γονείς δεν έχουν, τότε και το κράτος δεν συμμετέχει.
ΑμεΑ: από τα επιδόματα στην αυτόματη αναπροσαρμογή
Στα αναπηρικά επιδόματα εισάγεται μόνιμος μηχανισμός τιμαριθμοποίησης από το 2027. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι τα επιδόματα θα αυξάνονται κάθε χρόνο με βάση τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους. Το μέτρο αφορά περίπου 218.000 πολίτες, με μέσο ετήσιο όφελος που υπολογίζεται σε περίπου 220 ευρώ.
Ποιοι μένουν πίσω
Μεγάλοι «χαμένοι» των εξαγγελιών φαίνεται πως είναι κατά κύριο λόγο οι συνταξιούχοι κάτω των 65 ετών, οι οποίοι δεν δικαιούνται τα 400 ευρώ της ετήσιας ενίσχυσης, παρά το γεγονός ότι λαμβάνουν κανονικά σύνταξη.
Δεύτερη κατηγορία είναι οι οικογένειες με ένα ή δύο παιδιά που δεν εμπίπτουν στις νέες ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις για τους τρίτεκνους και δεν έχουν δικαίωμα στις αυξήσεις του επιδόματος γέννησης που αφορούν τις πολύτεκνες οικογένειες.
Τρίτη κατηγορία είναι οι δημόσιοι υπάλληλοι ως προς τον χρόνο πληρωμής: το νέο επίδομα Χριστουγέννων των 500 ευρώ δεν θα φανεί το 2026 ούτε στο μεγαλύτερο μέρος του 2027, αλλά τον Δεκέμβριο του 2027.
Τέλος, οι εργαζόμενοι που αμείβονται πάνω από τον κατώτατο μισθό αλλά δεν έχουν τριετίες ή δεν επηρεάζονται από τις νέες φορολογικές κλίμακες δεν έχουν το ίδιο άμεσο όφελος με εκείνους που βρίσκονται στο χαμηλότερο μισθολογικό κλιμάκιο.