Σε επτά άξονες κινούνται οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση του μείζονος κοινωνικού προβλήματος της στέγης, καθιερώνοντας φορολογικά κίνητρα για να επιστρέψουν κλειστά ακίνητα στη μακροχρόνια μίσθωση, δρομολογώντας νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», ενισχύοντας την ανακαίνιση και βάζοντας περιορισμούς στην βραχυχρόνια μίσθωση, σε περιοχές όπου υπάρχει μεγάλη πίεση.
Για το νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», το οποίο αποτελεί ένα κεντρικό εργαλείο κοινωνικής κινητικότητας και ασφάλειας για τη νέα οικογένεια, θα διατεθούν συνολικά 2 δισ. ευρώ.
Η πρόσβαση των ενδιαφερομένων σε χρηματοδότηση πρώτης κατοικίας, γίνεται ευκολότερη καθώς τροποποιούνται ορισμένοι περιορισμοί που απέκλειαν πολλούς, όπως συνέβη με το προηγούμενο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ».
Το ανώτατο όριο ηλικίας αυξάνεται από τα 50 στα 55 έτη, ενώ το μέγιστο ποσό του δανείου αυξάνεται από 190.000 ευρώ σε 230.000 ευρώ, με όριο το 90%. Η ανώτατη εμπορική αξία του επιλέξιμου ακινήτου αυξάνεται από 250.000 ευρώ σε 300.000 ευρώ, ώστε το πρόγραμμα να ανταποκρίνεται καλύτερα στις σημερινές τιμές της αγοράς.
Για τις πολύτεκνες οικογένειες αυξάνεται και το όριο των τετραγωνικών μέτρων. Από τα 150 τετραγωνικά, τώρα για κάθε παιδί άνω των 4, προστίθενται και 10 τετραγωνικά.
Αλλαγές και στα εισοδηματικά όρια. Αυξάνονται στις 35.000 για κάθε ζευγάρι, με προσαύξηση 7.000 ευρώ (από 5.000 πού ήταν) για κάθε παιδί. Συνεπώς, μια τετραμελής οικογένεια με εισοδηματικά κριτήρια πλέον 49.000 ευρώ μπορεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα δύο πρώτα «Σπίτι μου» είχαν στο επίκεντρό τους κυρίως τους νέους, καθώς τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στις ηλικίες 25-34 ετών έχουν καταρρεύσει γύρω στο 11%. Ωστόσο, τα απολογιστικά στοιχεία του «Σπίτι μου ΙΙ» έδειξαν ότι η μέση ηλικία των ωφελούμενων διαμορφώθηκε στα 38 έτη.
Ποιος ήταν ο καθοριστικός παράγοντας; Πέρα από τη φτηνή δανειοδότηση, οι ενδιαφερόμενοι έπρεπε να έχουν ένα σημαντικό δικό τους κεφάλαιο για να συμπληρώσουν το τίμημα κι αυτό αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι αδύνατο για τους νεότερους, οι οποίοι κατά τεκμήριο έχουν χαμηλότερες αποδοχές και αποταμιεύσεις.
Σύμφωνα με έρευνα της Prosperty, για την αγορά διαμερίσματος σε μια «μεσαία» περιοχή π.χ. τον Νέο Κόσμο, απαιτείται αρχικό κεφάλαιο γύρω στις 67.000 ευρώ ως προκαταβολή, για ένα δάνειο 270.000 ευρώ.
Ο ΕΝΦΙΑ
Από το 2027 καταργείται ο ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία. Το μέτρο αφορά 131 επιπλέον οικισμούς (συνολικά οι οικισμοί φθάνουν τους 12.855) και περίπου 62.000 επιπλέον ιδιοκτήτες ακινήτων.
Όπως σημειώνει ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, «η επιλογή αυτή δεν είναι μια απλή φορολογική ελάφρυνση· είναι κίνητρο παραμονής και επιστροφής στην Περιφέρεια, στήριξη της μικρής ιδιοκτησίας και συμβολή στη δημογραφική συρρίκνωση».
Στο 15% για τους «ξένους»
Από τον Ιούλιο του 2027 (για να μην υπάρξει αιφνιδιασμός) αυξάνεται από 3% σε 15%, ο φόρος μεταβίβασης για αγορά κατοικίας από πολίτες τρίτων χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο τον περιορισμό των στρεβλώσεων που προκαλεί η εξωτερική επενδυτική ζήτηση σε περιοχές με στεγαστική πίεση, και παράλληλα την ενίσχυση της θέσης των μόνιμων κατοίκων στην αγορά.
Η αύξηση αφορά αποκλειστικά την αγορά κατοικίας από φυσικά πρόσωπα που είναι πολίτες χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και δεν διαθέτουν καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος.
Μαζί με την εισφορά 3% επί του φόρου υπέρ δήμων, η συνολική επιβάρυνση διαμορφώνεται στην πράξη στο 15,45%, από 3,09% σήμερα.
Το μέτρο αφορά πολίτες τρίτων χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν είναι επί μακρόν διαμένοντες. Δηλαδή, εξαιρούνται οι ομογενείς, εξαιρούνται και οι επί μακρόν διαμένοντες.
Επίσης η επιβάρυνση, αφορά μόνο τις μεταβιβάσεις κατοικιών. Δεν αφορά αγορές επαγγελματικών χώρων, οικοπέδων ή άλλων ακινήτων. Επομένως, οι αγορές επαγγελματικών και βιομηχανικών κτιρίων δεν εντάσσονται στη νέα επιβάρυνση εφόσον, κατά τον χρόνο της μεταβίβασης, το ακίνητο δεν έχει χρήση κατοικίας. Όλες οι λεπτομέρειες θα διευκρινιστούν με την επικείμενη νομοθετική ρύθμιση.
Πάντως, η επιβάρυνση για όσους υπαχθούν στο νέο καθεστώς είναι σημαντική. Σε αγορά κατοικίας φορολογητέας αξίας 200.000 ευρώ, ο κύριος φόρος μεταβίβασης αυξάνεται από 6.000 σε 30.000 ευρώ.
Για κατοικία αξίας 500.000 ευρώ ο κύριος φόρος ανεβαίνει από 15.000 σε 75.000 ευρώ, ενώ σε ακίνητο 800.000 ευρώ αυξάνεται από 24.000 σε 120.000 ευρώ.
Κενά ακίνητα
Επεκτείνεται η απαλλαγή από τον φόρο των κενών ακινήτων που ενοικιάζονται για το 2027-2030.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην κλίμακα του φόρου για τα ακίνητα έχει καθιερωθεί και ενδιάμεσος συντελεστής 25% (μεταξύ 15% και 35%), ώστε η φορολογία να γίνει αναλογικότερη.
Ακόμα:
- Παρατείνεται η μείωση του φόρου εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων για τα έτη 2027-2030.
- Επεκτείνεται η απαλλαγή ΦΠΑ στα νέα κτίρια για το 2027-2030, ενώ:
- Δεν θα παραχωρηθούν νέες άδειες βραχυχρόνιας μίσθωσης (airbnb κ.λπ.) στα 3 δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και στο α' διαμέρισμα Θεσσαλονίκης και το 2027.
Ενοίκια
Εντός του Σεπτεμβρίου θα αρχίσει η αναδρομική διπλή επιστροφή ενοικίου, σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές στην επαρχεία.
Τον Νοέμβριο, θα γίνει η γενική επιστροφή ενοικίου με διευρυμένα όρια (από τα 20.000 στα 25.000 ευρώ για άγαμους και από τα 28.000 στα 35.000 συν 5.000 το κάθε παιδί για έγγαμους και για μονογονεϊκές 39.000 συν 5.000 για κάθε παιδί μετά το πρώτο).
Το μέτρο αφορά το 85% των ενοικιαστών (περίπου 70.000 ενοικιαστές επιπλέον και συνολικά 1 εκατ. ενοικιαστές).