Στην κατεύθυνση να αποτραπούν ευκαιριακές επιχειρηματικές κινήσεις και να δοθεί προβάδισμα στα πιο ώριμα επενδυτικά έργα, προκειμένου να μην επαναληφθεί το στρεβλό μοντέλο ανάπτυξης των ΑΠΕ με ουρές αιτημάτων για έργα που δεν έγιναν ποτέ, κινείται το νέο θεσμικό πλαίσιο για τα Data Centers.
Το πλέγμα των διατάξεων του ΥΠΕΝ που βρίσκεται στην τελική φάση προετοιμασίας και αναμένεται να βγει σε διαβούλευση εντός του Σεπτεμβρίου, λέγεται ότι θα συνοδεύεται από αρκετά αυστηρά κριτήρια, τόσο για την οικονομική φερεγγυότητα του υποψήφιου επενδυτή, όσο και για την προεργασία ως προς την ωρίμανση του project.
Σε μια συγκυρία, όπου ο όγκος των αιτημάτων στους Διαχειριστές και κυρίως στον ΑΔΜΗΕ, αυξάνεται και αντιστοιχεί ήδη σε έργα περί των 5 GW, η βασική κατεύθυνση του νέου πλαισίου θα είναι να προωθηθούν τα πιο ώριμα σχέδια, ώστε να ξεκινήσει η χορήγηση όρων σύνδεσης κατά προτεραιότητα, ει δυνατόν και μέσα στους αμέσως επόμενους μήνες.
Τούτων δοθέντων, θεωρείται βέβαιο ότι μεγάλος όγκος από τα παραπάνω αιτήματα θα μείνει εκτός, τόσο για λόγους χωροθέτησης και επειδή δεν τους αντέχει ο ούτως ή άλλως πεπερασμένος ηλεκτρικός χώρος (το θέμα αφορά τόσο το ΥΠΕΝ όσο και το Ψηφιακής Διακυβέρνησης), όσο και για να αποφευχθούν τα λάθη του πρόσφατου παρελθόντος.
Τότε που πλειάδα έργων ΑΠΕ κατάφεραν να εξασφαλίσουν μια άδεια, την οποία στη συνέχεια έσπευσαν να πουλήσουν στη δευτερογενή αγορά, δεσμεύοντας στο μεταξύ ηλεκτρικό χώρο για μεγάλο χρονικό διάστημα και ενώ στην ουρά περίμεναν πολύ πιο ώριμα έργα.
Εμφαση στις ώριμες επενδύσεις
Αυτός είναι και ο λόγος που τα κριτήρια θα προβλέπουν τόσο την προσκόμιση υψηλών εγγυητικών επιστολών, όσο και εγκεκριμένη Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων ή μισθωτήριο συμβόλαιο ή κάποιους τίτλους ιδιοκτησίας για το οικόπεδο που θα φιλοξενήσει το data center. Κι αυτό προκειμένου να υπάρχει μια επιπλέον έμπρακτη απόδειξη για τις προθέσεις του υποψήφιου επενδυτή.
Το ίδιο σκεπτικό έχει και η πρόταση των Διαχειριστών, την οποία εξετάζει το ΥΠΕΝ, να παρακάμπτεται η χρονική προτεραιότητα κατά την εξέταση των αιτημάτων σύνδεσης ώστε να απελευθερωθεί η κατάσταση που προς ώρας παραμένει «κολλημένη» λόγω αδυναμίας εξυπηρέτησης φακέλων σε κορεσμένα δίκτυα.
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, τα αιτήματα που υποβάλλονται εξετάζονται κατά χρονική προτεραιότητα, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και έργα για τα οποία υπάρχει αδυναμία σύνδεσης λόγω κορεσμού, δεν μπορούν να παρακαμφθούν. Κατ’ επέκταση δεν μπορεί να προχωρήσει η διαδικασία στα επόμενα που ενδεχομένως αφορούν περιοχές με περιθώριο ηλεκτρικής ισχύος και επομένως υπαρκτές δυνατότητες σύνδεσης στο δίκτυο.
Τι δείχνει η ακτινογραφία του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου
Η κεντρική κατεύθυνση, μετά και τα παθήματα άλλων χωρών, όπως οι ΗΠΑ, είναι ότι η κατά τόπους εγκατάσταση data center θα πρέπει να γίνεται πάντα σε συνάρτηση με την συνολικότερη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος και γι' αυτό έχουν αξιολογηθεί πρόσφατες μελέτες για το θέμα, όπως αυτή της PwC, η οποία είχε παρουσιαστεί τον Μάρτιο σε εκδήλωση των υπουργείων Περιβάλλοντος & Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Σε μια πρώτη ακτινογραφία του ελληνικού ηλεκτρικού χώρου, η μελέτη, είχε δείξει ότι το περισσότερο ελεύθερο capacity για νέες επενδύσεις βρίσκεται στη Δυτική Μακεδονία (630 MW) και στη Θεσσαλία (605 MW).
Aκολουθούν η Κ. Μακεδονία (485 MW), η Στερεά Ελλάδα (480 MW), η Αν. Μακεδονία / Θράκη (375 MW) και η Ηπειρος /Δ.Ελλάδα (250 MW). Τη λίστα συμπληρώνουν οι πλέον κορεσμένες Πελοπόννησος (210 MW), Αττική (180 MW) και Κρήτη (140 MW).
Σημειωτέον πάντως ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι αντιστρόφως ανάλογο. Η ίδια μελέτη είχε δείξει ότι στην κατάταξη των Περιφερειών βάσει της επενδυτικής ελκυστικότητας για εγκατάσταση data center στην Ελλάδα, πρώτη έρχεται η Αττική και ακολουθούν η Κρήτη με την Πελοπόννησο.
Το νέο πλαίσιο θα λαμβάνει υπόψιν την εμπειρία άλλων χωρών, όπως τα προβλήματα που προκάλεσε η ανεξέλεγκτη επέλαση των data centers στις ΗΠΑ, όπου η τεράστια κατανάλωση ενέργειας και νερού πυροδότησε σοβαρές κοινωνικές αντιδράσεις, αναγκάζοντας πάνω από 100 πόλεις και κομητείες να βάλουν φρένο στην εγκατάστασή τους.
Ανάλογες αντιδράσεις καταγράφονται και σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Ιρλανδία, η Ολλανδία και η Δανία, όπου επιβάλλονται περιορισμοί στη κάλυψη του ηλεκτρικού δικτύου και στην επέκταση των υποδομών.
Ποιοι έχουν πάρει θέσεις στην ελληνική αγορά
Στην ελληνική αγορά δραστηριοποιούνται αρκετοί παίκτες, όπως η Digital Realty που μέσω της Lamda Hellix, λειτουργεί τα ATH1, ATH2 και ATH3 στην Αττική, καθώς και το HER1 στη Κρήτη, η Sparkle με εγκαταστάσεις σε Αθήνα και Χανιά, καθώς επίσης η Lancom, με το Balkan Gate στο Καλοχώρι Θεσσαλονίκης να κατέχει σημαντική θέση στην αγορά των Βαλκανίων.
Ταυτόχρονα, η Microsoft αναπτύσσει τρία data centers σε Σπάτα και Κορωπί, ενώ η Amazon Web Services (AWS) διαθέτει υποδομές Direct Connect και Local Zone στην Αθήνα, οι οποίες στεγάζονται και συνδέονται στο data center Athens-3 (ATH3) της Digital Realty στο Κορωπί.
Η Data4 προχωρά επένδυση της τάξης των 80 MW στην Παιανία, ενώ η Data In Scale, κοινοπραξία της ΔΕΗ και της εμιρατινής DAMAC, προωθεί μονάδα αρχικής ισχύος 12,5 MW στα Σπάτα, με δυνατότητα επέκτασης στα 25 MW.
Το μεγαλύτερο φυσικά έργο που δρομολογείται στην Ελλάδα είναι αυτό της ΔΕΗ στην Κοζάνη, αρχικής ισχύος 300 MW, το οποίο μπορεί να επεκταθεί σταδιακά έως το 1 GW, εφόσον εξασφαλιστεί η απαιτούμενη ζήτηση από διεθνείς hyperscalers.
Το έργο δεν πρόκειται να πάρει μερίδιο από τον διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο της Δ. Μακεδονίας καθώς ακολουθεί τη λογική «πίσω από το μετρητή» (behind the meter). Δηλαδή οι παρακείμενες ΑΠΕ θα ηλεκτροδοτούν απευθείας την υποδομή, χωρίς η ενέργεια να διακινείται μέσω του συστήματος μεταφοράς και άρα να επιβαρύνονται τα τοπικά δίκτυα.