Νωρίτερα φέτος, ένα κορυφαίο hedge fund του Λονδίνου, με γραφεία σε όλο τον κόσμο, δέχθηκε επίσκεψη από μια ομάδα μάλλον απρόσμενων ενδιαφερόμενων: εκπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης.
«Η Ελλάδα ήρθε στο γραφείο και ήταν μια πολύ ελκυστική πρόταση… προωθούσαν τα δημοσιονομικά οφέλη [για] τα hedge funds», δήλωσε στέλεχος του fund.
Η Ελλάδα έριξε αυτό το καλοκαίρι το γάντι στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελβετία και τις χώρες του Κόλπου, θεσπίζοντας ένα νέο φορολογικό καθεστώς σχεδιασμένο να προσελκύσει επενδυτές ώστε να εγκαταστήσουν ουσιαστική επιχειρηματική παρουσία στην Αθήνα, γράφουν οι Financial Times.
Η χώρα προσφέρει εδώ και χρόνια ορισμένες φορολογικές ελαφρύνσεις σε εύπορα φυσικά πρόσωπα, αλλά τον Ιούνιο, έπειτα από διαβουλεύσεις με διαχειριστές hedge funds, εισήγαγε αθόρυβα κίνητρα που απευθύνονται ειδικά σε εταιρείες private equity και hedge funds.
Τα στελέχη που πληρούν τις προϋποθέσεις και μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα καταβάλλουν φόρο 5% στα μπόνους και στο carried interest — τα κέρδη των διαχειριστών επενδύσεων από επιτυχημένες συναλλαγές — έναντι του κανονικού συντελεστή 15%.
Αυτή την εβδομάδα, η Αθήνα πέτυχε τη σημαντικότερη μέχρι σήμερα επιτυχία της, όταν έγινε γνωστό ότι ο δισεκατομμυριούχος διαχειριστής hedge fund Κρις Ρόκος (φωτ.) μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ελλάδα.
Ο Βασίλης Καρατζάς, σύμβουλος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, προσέγγιζε τον Ρόκος επί μήνες, καθώς εκείνος εξέταζε πού θα μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία, ενώ ο Πιερρακάκης δήλωσε ότι ο Ρόκος είχε περάσει μία ώρα μαζί του στο γραφείο του, λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωσή του.
Ο Ρόκος ακολούθησε αρκετούς άλλους προβεβλημένους εύπορους ιδιώτες που έχουν εγκαταλείψει το Ηνωμένο Βασίλειο τα τελευταία χρόνια, αντιδρώντας στη δημοσιονομική αυστηροποίηση υπό την κυβέρνηση των Εργατικών, στο αυστηρό καθεστώς φόρου κληρονομιάς και στην κατάργηση των φορολογικών ελαφρύνσεων για τους «non-doms».
Η Ελλάδα έχει επίσης προσελκύσει αυξανόμενο ενδιαφέρον από επενδυτικές εταιρείες του Κόλπου, δήλωσε ο Καρατζάς, εν μέσω της περιφερειακής σύγκρουσης που πυροδότησαν οι αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν τον Φεβρουάριο. Ο Καρατζάς, ο οποίος σχεδίασε τη φορολογική πρόταση της Ελλάδας, δήλωσε ότι η Αθήνα έχει πραγματοποιήσει συζητήσεις με διάφορα μεγάλα hedge funds σχετικά με την εγκατάσταση δραστηριοτήτων στη χώρα.
Από το 2019, η Ελλάδα επιτρέπει σε εύπορα φυσικά πρόσωπα — τόσο αλλοδαπούς όσο και Έλληνες — των οποίων η φορολογική κατοικία βρίσκεται στη χώρα να εξαιρούν τα εισοδήματα από το εξωτερικό από την ελληνική φορολογία, καταβάλλοντας ετήσιο κατ’ αποκοπήν φόρο 100.000 ευρώ.
Πρόκειται για ρύθμιση παρόμοια, αλλά φθηνότερη, με εκείνη της Ιταλίας, όπου ένα καθεστώς κατ’ αποκοπήν φόρου 300.000 ευρώ ετησίως έχει προσελκύσει στελέχη private equity, τραπεζίτες και επιχειρηματίες.
Κρίσιμο είναι ότι οι αλλοδαποί απαλλάσσονται επίσης από τον ελληνικό φόρο κληρονομιάς για περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται εκτός Ελλάδας.
Η νέα προνομιακή φορολογική μεταχείριση για τις εταιρείες private equity και τα hedge funds συνοδεύεται από μια σημαντική προϋπόθεση: η ελληνική εταιρεία ή δραστηριότητα που τους απασχολεί πρέπει να δαπανά τουλάχιστον 3 εκατ. ευρώ ετησίως για τη λειτουργία της στη χώρα. Το όριο θεσπίστηκε από την κυβέρνηση ώστε να διασφαλιστεί ότι τα funds θα εγκαθιστούν πραγματικές δραστηριότητες και όχι απλώς μια τυπική παρουσία.
«Ο βασικός στόχος είναι να έρθουν εδώ και να δημιουργήσουν πραγματικές επιχειρήσεις», δήλωσε ο Καρατζάς στους Financial Times. «Είτε θα έρθετε πραγματικά, είτε δεν θα έρθετε καθόλου».
Η Rokos Capital Management αναμένεται να ξεκινήσει με σχετικά μικρή παρουσία στην Αθήνα, αλλά η δραστηριότητά της θα μπορούσε τελικά να αναπτυχθεί σε περίπου 50 άτομα, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση. Η RCM αρνήθηκε να σχολιάσει.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει επίσης επιδιώξει να διαμορφώσει τα κίνητρα κατά τρόπο ώστε οι διαχειριστές επενδύσεων να μπορούν να εγκαθιστούν δραστηριότητες στη χώρα χωρίς να δημιουργούνται ανεπιθύμητες φορολογικές υποχρεώσεις για τις ευρύτερες διεθνείς δραστηριότητές τους. Αυτό αποτελεί βασική διαφοροποίηση σε σχέση με την Ιταλία, δήλωσε η Έλσα Λίτλγουντ, εταίρος φορολογικών υπηρεσιών για ιδιώτες πελάτες στην BDO.
Τα στελέχη που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία από το εξωτερικό μπορούν επίσης ήδη να επωφεληθούν από το λεγόμενο καθεστώς 5C της Ελλάδας, βάσει του οποίου το εισόδημα από επιλέξιμη μισθωτή εργασία απαλλάσσεται κατά 50% από τη φορολογία για επτά χρόνια.
Πέρα από το Λονδίνο και τον Κόλπο, κυβερνητικοί αξιωματούχοι αναμένουν ενδιαφέρον και από την Ελβετία. Ωστόσο, αρκετοί που γνωρίζουν την προσφορά προειδοποίησαν ότι η Ελλάδα πρέπει να αποδείξει ότι αποτελεί σοβαρό προορισμό για τον χρηματοοικονομικό και επιχειρηματικό κλάδο.
«Η Ελλάδα είναι καλή για τις δημιουργικές βιομηχανίες, αλλά για τις επιχειρήσεις το ζήτημα παραμένει ανοιχτό», δήλωσε Ευρωπαίος επιχειρηματίας των μέσων ενημέρωσης, ο οποίος εγκατέλειψε το Λονδίνο για την Αθήνα πέρυσι, έπειτα από περισσότερες από δύο δεκαετίες στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Η ζωή είναι φθηνότερη και έχεις τον ήλιο».
Ένας Έλληνας επενδυτής με έδρα το Λονδίνο δήλωσε ότι γνωρίζει τουλάχιστον 20 ελληνικές οικογένειες που μετακόμισαν από το Λονδίνο στην Ελλάδα τα τελευταία δύο χρόνια. «Κατά βάθος, θα προτιμούσαν να μείνουν στο Λονδίνο, αλλά ο φόρος κληρονομιάς δεν τους άφησε άλλη επιλογή», δήλωσε, αναφερόμενος στον βρετανικό φόρο 40% επί περιουσιακών στοιχείων άνω ενός συγκεκριμένου ορίου, ακόμη και για αλλοδαπούς.
«Τα ερωτήματα που δεχόμαστε από πελάτες υψηλής καθαρής περιουσίας στο Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με την Ελλάδα έχουν σίγουρα αυξηθεί, αλλά σε αυτό το στάδιο δεν αποτελεί τον προτιμώμενο προορισμό», δήλωσε ο Βενσάν Λαζιμί, εταίρος στη δικηγορική εταιρεία Jeantet στο Παρίσι. «Είναι κυρίως η Ιταλία και η Ελβετία, ενίοτε το Ντουμπάι και ενίοτε η Ελλάδα».
Ο Καρατζάς, ωστόσο, εκτιμά ότι η βελτιωμένη δημοσιονομική θέση της Ελλάδας θα αρχίσει να αλλάζει τα δεδομένα. «Η Ελλάδα έχει δημοσιονομική ασφάλεια για την επόμενη δεκαετία», δήλωσε. «Επειδή το χρέος μας έχει αναδιαρθρωθεί, έχουμε μια προβλέψιμη δημοσιονομική πορεία και δεν χρειάζεται να αυξήσουμε τους φόρους μας».
Η εγκατάσταση διεθνών hedge funds θα μπορούσε να έχει αντίκτυπο πέρα από τον σχετικά μικρό αριθμό υψηλά αμειβόμενων στελεχών που αναμένεται να μετακομίσουν, σύμφωνα με τον Βασίλη Βίζα, επικεφαλής φορολογικών και νομικών υπηρεσιών της PwC Ελλάδας.
«Υπάρχουν λιγότεροι από δώδεκα αδειοδοτημένοι διαχειριστές hedge funds στην Ελλάδα και κατά κύριο λόγο διαχειρίζονται ελληνικά περιουσιακά στοιχεία», δήλωσε ο Βίζας. «Για πρώτη φορά, θα μπορούσαμε να έχουμε ανθρώπους εγκατεστημένους εδώ, οι οποίοι θα διαχειρίζονται σημαντικά διεθνή περιουσιακά στοιχεία».
Η σημασία δεν έγκειται απλώς στο ότι «10 εύποροι άνθρωποι θα έρθουν εδώ και θα ξοδεύουν πολλά χρήματα», πρόσθεσε ο Βίζας, αλλά στη δυνατότητα να δημιουργηθεί ένα οικοσύστημα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, με παρόχους υπηρεσιών γύρω από διεθνείς εταιρείες, το οποίο μέχρι σήμερα δεν υπήρχε στην Ελλάδα.
Η εισροή νέων κατοίκων ενδέχεται να περιοριστεί από την έλλειψη ποιοτικών χώρων γραφείων, κατοικιών κατάλληλων για στελέχη που μετακομίζουν στη χώρα και θέσεων σε διεθνή σχολεία.
Η Inspired Education Group, η οποία διαθέτει ιδιωτικά σχολεία σε όλο τον κόσμο, εισήλθε στην ελληνική αγορά εκπαίδευσης τον Σεπτέμβριο του 2024, εξαγοράζοντας τα γνωστά Εκπαιδευτήρια Μωραΐτη και την Εκπαιδευτική Αναγέννηση Κωστέας Γείτωνας στην Αθήνα. Κατασκευάζει ένα τρίτο σχολείο, δυναμικότητας 1.300 μαθητών, στην ανάπτυξη του Ελληνικού, το μεγαλύτερο έργο αστικής ανάπλασης στην Ευρώπη, το οποίο θα προσφέρει τόσο ελληνικά όσο και διεθνή προγράμματα σπουδών.
«Με τη νέα κυβέρνηση αισθανθήκαμε μεγαλύτερη εμπιστοσύνη όσον αφορά τη σταθερότητα και τις ευκαιρίες ανάπτυξης στην Ελλάδα», δήλωσε ο Ναντίμ Νσουλί, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Inspired. «Βλέπουμε ανθρώπους από τη Νότια Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή να μετακομίζουν στην Αθήνα. Δεν είναι ακόμη άνθρωποι από το Λονδίνο· η Αθήνα δεν θεωρείται ακόμη χρηματοοικονομικό κέντρο».
Η αγορά κατοικιών στην Αθήνα έχει ανακάμψει και οι τιμές έχουν ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα, δήλωσε ο Δημήτρης Μανουσάκης, επικεφαλής της Savills Greece. «Υπάρχει σοβαρή έλλειψη νέων διαμερισμάτων», είπε.
Τα νότια προάστια της πόλης — μια παραθαλάσσια ζώνη που έχει λάβει την ονομασία Αθηναϊκή Ριβιέρα — έχουν καταγράψει εισροή ξένων αγοραστών από την Ασία, την Αραβική Χερσόνησο και το Ισραήλ, πρόσθεσε.
Ορισμένοι ξένοι αγοραστές θα βρεθούν σύντομα αντιμέτωποι με υψηλότερο κόστος συναλλαγών: νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η ελληνική κυβέρνηση επιδίωξε να αυξήσει τον φόρο μεταβίβασης ακινήτων για αγοραστές από χώρες εκτός ΕΕ από 3% σε 15%.
Η κυβερνητική προσπάθεια προσέλκυσης επενδυτικών εταιρειών σηματοδοτεί μια εντυπωσιακή ανατροπή για μια χώρα που πριν από μία δεκαετία δυσκολευόταν να διατηρήσει κεφάλαια εντός των συνόρων της. Οι ελληνικές τράπεζες τέθηκαν υπό καθεστώς κεφαλαιακών περιορισμών το 2015, στο αποκορύφωμα της κρίσης δημόσιου χρέους, ενώ η χώρα πέρασε χρόνια αυξάνοντας τους φόρους, καθώς προσπαθούσε να αποκαταστήσει τα δημόσια οικονομικά της.
Ωστόσο, ενδέχεται να χρειαστεί να καταβάλει ακόμη προσπάθεια για να πείσει τη διεθνή χρηματοοικονομική κοινότητα να μεταφέρει δραστηριότητες στην Ελλάδα σε μεγάλη κλίμακα.
Το στέλεχος του hedge fund που δέχθηκε την παρουσίαση της ελληνικής κυβέρνησης δήλωσε ότι οι εργαζόμενοι δεν φαίνονταν ακόμη έτοιμοι να μετακομίσουν στη χώρα. «Το εξετάσαμε, αλλά προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδιαφερόμενοι», δήλωσε.