Η Επιτροπή πρότεινε σήμερα τον Νόμο για την Προσιτή Στέγαση (Affordable Housing Act), με στόχο να στηρίξει τα κράτη-μέλη και τις πόλεις στην αντιμετώπιση της οικονομικής προσιτότητας και της διαθεσιμότητας κατοικιών στις περιοχές που αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες πιέσεις.
Η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης έχει καταστεί μία από τις πλέον επείγουσες ανησυχίες για τους Ευρωπαίους, επισημαίνει η σχετική ανακοίνωση. Σύμφωνα με το τελευταίο Ευρωβαρόμετρο, πάνω από το 50% των κατοίκων των πόλεων θεωρούν τη στέγαση άμεσο και επείγον πρόβλημα στον τόπο όπου ζουν.
Η σημερινή πρόταση συμβάλλει στην αντιμετώπιση αυτών των ανησυχιών. Η στεγαστική κρίση αποδυναμώνει επίσης την ανταγωνιστικότητά μας, περιορίζοντας την κινητικότητα για λόγους εργασίας και εκπαίδευσης. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να αντιμετωπιστεί.
Σε ορισμένες πόλεις και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, όπου οι πιέσεις στη στέγαση είναι εντονότερες, η αυξανόμενη χρήση κατοικιών για σκοπούς άλλους από την κύρια κατοικία μπορεί να επιδεινώσει την τοπική διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα.
Ο Νόμος για την Προσιτή Στέγαση ανταποκρίνεται σε αυτές τις ιδιαίτερα τοπικού χαρακτήρα ανησυχίες, υποστηρίζει η Κομισιόν. Παρέχει στις δημόσιες αρχές νομική ασφάλεια όταν επιλέγουν να αναλάβουν δράση, βάσει των τοπικών ιδιαιτεροτήτων και εντός του πλαισίου του δικαίου της ΕΕ.
Ορισμένα κράτη-μέλη έχουν ήδη λάβει μέτρα για την άμβλυνση αυτών των πιέσεων, αλλά έχουν βρεθεί αντιμέτωπα με νομικές προσφυγές σχετικά με τη συμβατότητά τους με το δίκαιο της ΕΕ. Ο Νόμος για την Προσιτή Στέγαση παρέχει σαφήνεια και προβλεψιμότητα και ανταποκρίνεται στο αίτημα των κρατών-μελών και των δήμων για μεγαλύτερη νομική ασφάλεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ενεργούν στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς της ΕΕ.
Η Ursula von der Leyen, Πρόεδρος της Επιτροπής, δήλωσε: «Πριν από έναν χρόνο, δεσμεύτηκα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα της οικονομικής προσιτότητας της στέγασης στην Ευρώπη. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, παρέχοντας μεγαλύτερη σαφήνεια και στήριξη στις τοπικές αρχές και τις κοινότητες, με γνώμονα τις τοπικές πραγματικότητες.
Η έλλειψη οικονομικά προσιτής στέγασης αποτελεί πηγή ανησυχίας για τόσο πολλούς Ευρωπαίους πολίτες. Οι εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και οι φοιτητές δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά να ζουν εκεί όπου εργάζονται και σπουδάζουν. Αλλά, πάνω απ’ όλα, πρόκειται για ζήτημα δικαιοσύνης. Σήμερα παραδίδουμε αποτελέσματα για όλους τους Ευρωπαίους».
Νομική ασφάλεια για τις αρχές
Ο Νόμος για την Προσιτή Στέγαση θεσπίζει για πρώτη φορά ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αξιολόγηση μέτρων που αφορούν τη στέγαση και επηρεάζουν την ενιαία αγορά. Η απόφαση για το αν θα αναληφθεί δράση και για το ποια μέτρα θα υιοθετηθούν παραμένει στις αρμόδιες αρχές. Οι επιλογές πολιτικής για τη στέγαση εξακολουθούν να λαμβάνονται σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Ο Νόμος έχει σχεδιαστεί ώστε να παρέχει νομική σαφήνεια στις αρχές, όταν επιλέγουν να αναλάβουν δράση σε περιοχές που αντιμετωπίζουν στεγαστικές πιέσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα την Ενιαία Αγορά και σεβόμενος πλήρως την αρχή της επικουρικότητας.
Οι νέοι κανόνες έχουν σχεδιαστεί ώστε να βοηθούν τις αρμόδιες αρχές να προσδιορίζουν τις «περιοχές υπό στεγαστική πίεση» με τη χρήση κοινής μεθοδολογίας. Όταν οι αρχές επιλέγουν να περιορίσουν τη χρήση κατοικιών, για παράδειγμα για βραχυχρόνιες μισθώσεις ή κενές κατοικίες, πρέπει να αποδεικνύουν ότι αυτό συμβάλλει στην αντιμετώπιση των τοπικών στεγαστικών πιέσεων και να διασφαλίζουν ότι τα σχετικά μέτρα είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά.
Όσον αφορά τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, κάθε μέτρο πρέπει να στοχεύει σε δραστηριότητες που μειώνουν το απόθεμα κατοικιών που είναι διαθέσιμο για μακροχρόνια χρήση, ιδίως όταν η κλίμακα, η συχνότητα ή ο εμπορικός τους χαρακτήρας επιδεινώνουν τις στεγαστικές πιέσεις.
Πριν από την επιβολή περιορισμών, οι αρχές πρέπει επίσης να αποδεικνύουν ότι η δραστηριότητα των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει επιφέρει σημαντική αρνητική επίπτωση στην οικονομική προσιτότητα ή τη διαθεσιμότητα κατοικιών για τουλάχιστον τρία χρόνια και ότι λιγότερο περιοριστικά μέτρα δεν θα ήταν εξίσου αποτελεσματικά.
Πρέπει να εφαρμόζουν και να επιβάλλουν τον Κανονισμό της ΕΕ για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων καταχώρισης και της αφαίρεσης ή απενεργοποίησης καταχωρίσεων που δεν συμμορφώνονται με αυτές, και, όπου είναι διαθέσιμα, να χρησιμοποιούν τα δεδομένα που συλλέγονται βάσει του εν λόγω Κανονισμού για να υποστηρίζουν την αξιολόγησή τους.
Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις δεν είναι η μόνη μορφή μη κύριας χρήσης κατοικιών που μπορεί να επιδεινώσει τις στεγαστικές πιέσεις. Οι αρχές λαμβάνουν επίσης μέτρα που επηρεάζουν την απόκτηση ή τη χρήση οικιστικών ακινήτων, για παράδειγμα για την αντιμετώπιση της κατοχής δεύτερης κατοικίας ή της παρατεταμένης αδράνειας ακινήτων.
Ο Νόμος για την Προσιτή Στέγαση παρέχει επίσης ένα σαφέστερο πλαίσιο για τέτοιες παρεμβάσεις. Ο Νόμος προστατεύει τη νομική ασφάλεια και τις δικαιολογημένες προσδοκίες: οι όροι που συνδέονται με την απόκτηση ακινήτων δεν μπορούν να έχουν αναδρομική ισχύ, πρέπει να προβλέπονται κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις και τα μέτρα για την αντιμετώπιση της μακροχρόνιας κενότητας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη δικαιολογημένες περιόδους μη χρήσης.
Για τους κατοίκους περιοχών που αντιμετωπίζουν στεγαστικές πιέσεις, στόχος είναι τα μέτρα που λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο να είναι καλύτερα στοχευμένα, να στηρίζονται περισσότερο σε τεκμηριωμένα στοιχεία και να επανεξετάζονται με την πάροδο του χρόνου, καθώς και να συνοδεύονται από μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών. Οι επενδυτές και οι ιδιοκτήτες ακινήτων που δραστηριοποιούνται σε πολλές τοπικές αγορές θα επωφεληθούν από μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς το νομικό πλαίσιο της ΕΕ.
Η πρόταση συνοδεύεται από σύσταση σχετικά με την οικονομική προσιτότητα και την προσφορά κατοικιών σε περιοχές υπό στεγαστική πίεση. Η σύσταση στηρίζει τις αρχές στις προσπάθειές τους να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών στις περιοχές που το έχουν περισσότερο ανάγκη, μεταξύ άλλων μέσω της επιτάχυνσης του πολεοδομικού σχεδιασμού και της αδειοδότησης νέων κατασκευών, της ανακαίνισης και της αλλαγής χρήσης κτιρίων, καθώς και μέσω της διευκόλυνσης των επενδύσεων.
Οι αρχές ενθαρρύνονται επίσης να συγκεντρώνουν τις προσπάθειές τους για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω Σχεδίων Επιτάχυνσης της Στέγασης. Από κοινού, η νομοθετική πρόταση και η σύσταση βοηθούν τις αρχές να διατηρήσουν την οικονομική προσιτότητα και τη διαθεσιμότητα των κατοικιών, επιταχύνοντας παράλληλα την πρόσθετη προσφορά κατοικιών που χρειάζεται η ΕΕ.
Ο Νόμος αποτελεί ένα από τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για Προσιτή Στέγαση, μαζί με τους νέους κανόνες κρατικών ενισχύσεων για την οικονομικά προσιτή στέγαση και την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Κατασκευή Κατοικιών.