Οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας έχουν σαφώς θετική επίδραση στο εμπορικό ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Ωστόσο, όταν προέρχονται από την καύση επιπλέον ποσοτήτων ορυκτού αερίου, αυξάνουν την τιμή της εγχώριας χονδρεμπορικής αγοράς (Day Ahead Market – DAM). Δεδομένου ότι οι τιμές DAM συσχετίζονται ισχυρά με αυτές στη λιανική, η επιπλέον αυτή παραγωγή αερίου για εξαγωγές καταλήγει στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των τελικών καταναλωτών της Ελλάδας.
Η νέα ανάλυση του Green Tank με τίτλο «Εξαγωγές ηλεκτρισμού από ορυκτό αέριο: το κόστος για την ελληνική αγορά και το κλίμα» διερευνά ποσοτικά τις επιπτώσεις αυτής της επιπλέον χρήσης ορυκτού αερίου για εξαγωγές στην ελληνική χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και στις εκπομπές του τομέα ηλεκτροπαραγωγής.
Οπως σημειώνει η σχετική ανακοίνωση, η ανάλυση βασίστηκε σε ένα μοντέλο μηχανικής μάθησης (machine-learning) που εκπαιδεύτηκε με πραγματικά δεδομένα για την τιμή DAM καθώς και για 14 άλλες ανεξάρτητες μεταβλητές. Δεδομένου ότι η χώρα έγινε καθαρά εξαγωγική το 2024, το μοντέλο χρησιμοποιήθηκε για να εξετάσει δύο υποθετικά σενάρια την περίοδο από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούλιο 2026 (31 μήνες).
Στο Σενάριο 1, θεωρήθηκε ότι το ορυκτό αέριο περιορίζεται στην κάλυψη μόνο της εγχώριας ζήτησης και των αναγκών καθοδικής εφεδρείας, με αποτέλεσμα μειωμένες εξαγωγές. Στο Σενάριο 2, οι εξαγωγές θεωρήθηκαν ίσες με τις πραγματικές, αλλά η εξαγόμενη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που παράχθηκε από αέριο θεωρήθηκε ότι υποκαθίσταται από επιπλέον παραγωγή από καθαρές πηγές.
Τα κυριότερα ευρήματα συνοψίζονται ως εξής:
- Καθώς το μέσο μερίδιο του αερίου στο εγχώριο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής κατά τις ώρες που η χώρα ήταν καθαρά εξαγωγική έφτασε το 35.8%, η ηλεκτροπαραγωγή από ορυκτό αέριο θα μπορούσε να είναι 6.56 TWh ή 11.4% χαμηλότερη της πραγματικής, αν το αέριο χρησιμοποιούνταν μόνο για την κάλυψη της εγχώριας ζήτησης.
- Η μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος που θα επιτυγχανόταν σε αυτό το υποθετικό σενάριο εκτιμάται σε 2.6 εκατ. τόνους CO2.
- Η επιπλέον χρήση αερίου για εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, οδήγησε την τιμή DAM σε μέση αύξηση 6.23 €/ΜWh, με αποτέλεσμα να επιβαρυνθεί η χονδρεμπορική αγορά της Ελλάδας με € 914.4 εκατ. Το ποσό αυτό ξεπέρασε το σωρευτικό όφελος από το θετικό εμπορικό ισοζύγιο, το οποίο για την περίοδο έως τον Ιούνιο 2026 (που υπάρχουν πλήρη δεδομένα από την ΕΛΣΤΑΤ) ήταν € 821.2 εκατ.
- Αν την ίδια περίοδο, αντί για πρόσθετη ηλεκτροπαραγωγή από αέριο, οι εξαγωγές καλύπτονταν από ισόποση επιπλέον παραγωγή ΑΠΕ:
- Η DAM θα υποχωρούσε ακόμα περισσότερο, με τη μέση μείωση να φτάνει τα 7.24 €/ΜWh.
- Η εγχώρια χονδρεμπορική αγορά θα ωφελούνταν κατά € 1.065 δισεκ.
- Το εμπορικό ισοζύγιο θα συσσώρευε οφέλη € 605.4 εκατ. (ως τον Ιούνιο 2026).
«Η στρατηγική διαρκούς επέκτασης της ισχύος μονάδων ορυκτού αερίου με εξαγωγικό προσανατολισμό στο όνομα της ενίσχυσης του ρόλου της Ελλάδας στην περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια της νοτιοανατολικής Ευρώπης, δεν είναι βιώσιμη —ούτε οικονομικά ούτε περιβαλλοντικά.
Αντίθετα, η περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ και της αποθήκευσης μπορεί να διατηρήσει το εμπορικό ισοζύγιο θετικό και -το κυριότερο- να μειώσει την τιμή DAM προς όφελος της εθνικής οικονομίας και των καταναλωτών», δήλωσε ο Νίκος Μάντζαρης, επικεφαλής αναλυτής πολιτικής του Green Tank.