Ώθηση στην αυτοκατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται με τη θέση σε ισχύ της νέας Υπουργικής Απόφασης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που απλοποιεί και επιταχύνει τις διαδικασίες εγκατάστασης και λειτουργίας των μικρών σταθμών παραγωγής με ή χωρίς μπαταρία.
Η νέα αγορά για τα φωτοβολταϊκά -κυρίως- συστήματα που θα μπορούν να εγκαθίστανται με μια απλή δήλωση σε ταράτσες ή και μπαλκόνια, ανοίγει σε μια περίοδο που τα φωτοβολταϊκά τόσο στη χώρα μας όσο και στην Ευρώπη καταρρίπτουν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο.
Αποτελούν έτσι σημαντικό ανάχωμα στην αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας λόγω της εκτόξευσης των διεθνών τιμών του φυσικού αερίου, αύξηση που θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη χωρίς τις ανανεώσιμες πηγές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του οίκου Ember, τον Ιούνιο, για πρώτη φορά στην ιστορία, η ηλιακή ενέργεια κάλυψε το ένα τέταρτο της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ.
Συγκεκριμένα, η παραγωγή των φωτοβολταϊκών τον Ιούνιο του 2026 έφθασε στο επίπεδο-ρεκόρ των 52 TWh ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ, αντιπροσωπεύοντας το 25% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής της Ένωσης, σπάζοντας το προηγούμενο ρεκόρ του 23%, που σημειώθηκε τον Μάιο.
Τον ίδιο μήνα, η ηλιακή ενέργεια ήταν πάνω από τα πυρηνικά (21%), το φυσικό αέριο (15%), τα αιολικά (14%) και τα υδροηλεκτρικά (12%), ενώ ο άνθρακας παρήγαγε μόλις 8%.
Νέα ρεκόρ και στην Ελλάδα
Τον ίδιο μήνα στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Green Tank, τα φωτοβολταϊκά αντιστοιχούσαν στο 31,6% της συνολικής παραγωγής, δηλαδή 1.456,5 γιγαβατώρες επί συνόλου 4.608,6, ενώ στο εξάμηνο ο ήλιος κάλυψε το 21% της παραγωγής.
Περαιτέρω, αν συνυπολογίσει κανείς και τα μη διασυνδεδεμένα νησιά, το μερίδιο των φωτοβολταϊκών ανεβαίνει για μεν τον Ιούνιο κοντά στο 34% και για το εξάμηνο στο 25,1%.
Όπως δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Επικεφαλής Αναλυτής Πολιτικής του Green Tank, Νίκος Μάντζαρης:
«Μετά από χρόνια καθυστερήσεων που είχαν "παγώσει" την αγορά, η πολυαναμενόμενη απόφαση για την ενίσχυση της αυτοκατανάλωσης αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, με σαφή βελτίωση σε σχέση με το σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Πέρα από την τήρηση όλων των προθεσμιών που προβλέπει η Απόφαση, ζητούμενο είναι η Πολιτεία να προχωρήσει σε δράσεις ενημέρωσης των πολιτών για τις δυνατότητες που πλέον έχουν στη διάθεσή τους, ώστε να μειώσουν σημαντικά και με βιώσιμο τρόπο τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας».
Αναφορικά με την υπουργική απόφαση για την αυτοπαραγωγή, ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών εξέφρασε την ικανοποίησή του, σημειώνοντας ότι, παρά τη μεγάλη καθυστέρηση, η απόφαση ενσωματώνει τις περισσότερες προτάσεις της αγοράς, καθώς και νέες ρυθμίσεις που προβλέπονται από Κοινοτικές Οδηγίες.
Τα 15 σημεία της νέας απόφασης
Τα 15 σημαντικότερα σημεία του νέου πλαισίου, που θεσπίστηκε με απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και του υφυπουργού Νίκου Τσάφου, όπως κωδικοποιούνται από τον ΣΕΦ, είναι:
1. Ανταλλαγή δεδομένων και οικονομικές συναλλαγές
Καθορίζονται οι ροές για την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των φορέων και τη διενέργεια όλων των οικονομικών συναλλαγών μεταξύ αυτοκαταναλωτή-Φορέα Σωρευτικής Εκπροσώπησης (ΦοΣΕ)-Προμηθευτή.
Αντίστοιχη πρόβλεψη γίνεται και σε περίπτωση που, αντί για ΦοΣΕ, ο σταθμός εκπροσωπείται από τον ΔΑΠΕΕΠ ή από τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ.
2. Δύο διμερείς συμβάσεις αντί για τριμερή
Καταργείται η πρόβλεψη στον ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό για τριμερή σύμβαση μεταξύ αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή-ΦοΣΕ και προβλέπονται διακριτά δύο διμερείς συμβάσεις, μεταξύ αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή και αυτοκαταναλωτή-ΦοΣΕ.
Ειδικά για τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά (ΜΔΝ), προβλέπονται διακριτά δύο διμερείς συμβάσεις, μεταξύ αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή και αυτοκαταναλωτή-ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ.
3. Απλοποίηση για τα οικιακά φωτοβολταϊκά
Καταργείται η πρόβλεψη στον ταυτοχρονισμένο και εικονικό ταυτοχρονισμένο συμψηφισμό για το Πρόγραμμα «Οικιακών Φωτοβολταϊκών έως 10,8 kW» για τριμερή σύμβαση μεταξύ αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή-ΔΑΠΕΕΠ και προβλέπεται μία διμερής σύμβαση μεταξύ αυτοκαταναλωτή-προμηθευτή.
4. Ποιοι εντάσσονται στο πρόγραμμα έως 10,8 kW
Αποσαφηνίζεται ότι στο Πρόγραμμα «Οικιακών Φωτοβολταϊκών έως 10,8 kW» εντάσσονται οι καταναλωτές που έχουν παροχή οικιακής χρήσης, ανεξαρτήτως αν είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα.
5. Ρυθμίσεις για ΟΤΑ και φορείς του Δημοσίου
Ορίζεται ότι για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α' και Β' Βαθμού, νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα και κοινωφελή ιδρύματα, η χρηματική αξία για το σύνολο της πλεονάζουσας ενέργειας των σταθμών πιστώνεται στον εκκαθαριστικό λογαριασμό της παροχής κατανάλωσης προς συμψηφισμό, όπως και στους οικιακούς αυτοκαταναλωτές.
6. Αποζημίωση για την περίσσεια ενέργειας
Αποσαφηνίζεται ότι η αποζημίωση του αυτοκαταναλωτή για την περίσσεια ενέργειας γίνεται με βάση τις τιμές της Αγοράς Επόμενης Ημέρας ή βάσει της Ειδικής Τιμής Αγοράς (Ε.Τ.Α.) τεχνολογιών Α.Π.Ε., όπως δημοσιεύεται κάθε φορά από τον Διαχειριστή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εγγυήσεων Προέλευσης.
Μέχρι τώρα, αντί της Ε.Τ.Α. προβλεπόταν η λειτουργική ενίσχυση. Πρόβλεψη για Ε.Τ.Α. υπάρχει στα ΜΔΝ.
7. Επέκταση της συλλογικής αυτοκατανάλωσης
Επεκτείνεται ο ορισμός περί εφαρμογής της συλλογικής αυτοκατανάλωσης σε καταναλωτές που βρίσκονται όχι μόνο στο ίδιο κτίριο, αλλά και σε καταναλωτές εντός συγκροτήματος κατοικιών, σε συμμόρφωση με τον ορισμό που υπάρχει στον νόμο.
Παράλληλα, αποσαφηνίζεται για τη συλλογική αυτοκατανάλωση ότι τα έσοδα από την πλεονάζουσα ενέργεια καταβάλλονται στους λογαριασμούς των αυτοκαταναλωτών και όχι στον εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπό τους.
Προβλέπεται επίσης εκπροσώπηση των φωτοβολταϊκών σταθμών έως και 10,8 kW για συλλογική αυτοκατανάλωση, που εξυπηρετούν αποκλειστικά παροχές οικιακής χρήσης και κοινόχρηστους χώρους, από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ αντί από ΦοΣΕ.
8. Σταθμοί που δεν επιθυμούν αποζημίωση
Προβλέπεται εκπροσώπηση των σταθμών αυτοκατανάλωσης, οι οποίοι εγχέουν ενέργεια στο δίκτυο αλλά δεν επιθυμούν να αποζημιωθούν για αυτή, από τον ΔΑΠΕΕΠ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ αντί από ΦοΣΕ, και πίστωση τυχόν εσόδων των σταθμών στον ΕΛΑΠΕ.
Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις σταθμών προβλέπεται επίσης να μην συνάπτεται σύμβαση ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού ή εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, αλλά απαιτείται μόνο η εγγραφή στο Μητρώο του ΔΑΠΕΕΠ ή του ΔΕΔΔΗΕ ΜΔΝ.
9. Αυτοκατανάλωση με συστήματα αποθήκευσης
Για το Διασυνδεδεμένο Σύστημα, το σύστημα αποθήκευσης φορτίζει από το φωτοβολταϊκό και, εφόσον είναι zero feed-in, δηλαδή δεν εγχέει ενέργεια στο δίκτυο, μπορεί να απορροφά ενέργεια και από το δίκτυο.
Για τα ΜΔΝ, το σύστημα αποθήκευσης δεν ανταλλάσσει ενέργεια με το Δίκτυο ΜΔΝ, δηλαδή δεν απορροφά και δεν εγχέει ενέργεια.
10. Σταθμοί αποθήκευσης χωρίς έγχυση
Επιτρέπεται η εγκατάσταση σταθμών αποθήκευσης από φυσικά και νομικά πρόσωπα.
Η εγκατεστημένη ισχύς του σταθμού αποθήκευσης δεν μπορεί να ξεπερνά το 100% της συμφωνημένης ισχύος της παροχής κατανάλωσης.
Προβλέπεται, για την εγκατάσταση του σταθμού αποθήκευσης, να γίνεται επαύξηση της παροχής, εφόσον απαιτείται και δεν αρκεί η υφιστάμενη παροχή κατανάλωσης, να εγκατασταθεί αισθητήρας κατεύθυνσης και σύστημα τηλεμέτρησης.
Επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις η συμμετοχή της παροχής που εγκαθιστά σταθμό αποθήκευσης και σε άλλα συστήματα αυτοκατανάλωσης.
11. «Φωτοβολταϊκά μπαλκονιού»
Καθορίζεται διαδικασία online ενημέρωσης του Διαχειριστή για την εγκατάσταση μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη έως 800 W μέγιστης ισχύος έγχυσης και 1.000 kW εγκατεστημένης ισχύος.
Η υπουργική απόφαση υιοθετεί εν πολλοίς τις απόψεις της αγοράς και απλοποιεί τη διαδικασία για τα λεγόμενα «φωτοβολταϊκά μπαλκονιού».
12. Αυτοκατανάλωση μέσω τρίτου προσώπου
Διευκρινίζεται ότι, σε περίπτωση αυτοκατανάλωσης μέσω τρίτου προσώπου, το τρίτο πρόσωπο μπορεί να είναι ο κάτοχος του σταθμού, δηλαδή να έχει όλες τις άδειες στο όνομά του, αλλά δεν μπορεί να συνάπτει τη σύμβαση ταυτοχρονισμένου και εικονικού ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, την οποία συνάπτει υποχρεωτικά ο αυτοκαταναλωτής, ο οποίος λαμβάνει και το οικονομικό όφελος από τον σταθμό.
Ορίζεται ότι, σε περίπτωση αυτοκατανάλωσης μέσω τρίτου προσώπου, εγκαθίσταται διακριτός μετρητής για τον σταθμό και εφαρμόζεται εικονικός ταυτοχρονισμένος συμψηφισμός, έτσι ώστε το τρίτο πρόσωπο να έχει την ευθύνη και τις υποχρεώσεις για τον σταθμό και ο αυτοκαταναλωτής να έχει την ευθύνη και τις υποχρεώσεις για την παροχή κατανάλωσης.
13. Παράταση των εκκαθαρίσεων
Δίνεται η δυνατότητα στους Προμηθευτές, κατόπιν συμφωνίας τους με τον αυτοκαταναλωτή, να επεκτείνουν το χρονικό διάστημα διενέργειας των εκκαθαρίσεων κατά την εφαρμογή του ενεργειακού συμψηφισμού και του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού.
14. Αλλαγή προμηθευτή ή ΦοΣΕ
Αποσαφηνίζεται ότι, σε περίπτωση αλλαγής προμηθευτή ή ΦοΣΕ, λύεται η σύμβαση συμψηφισμού και συνάπτεται νέα για το υπολειπόμενο χρονικό διάστημα της 20ετίας της αρχικής σύμβασης.
15. Επικαιροποίηση των συμβάσεων
Τέλος, αντικαθίστανται και επικαιροποιούνται όλα τα υποδείγματα των απαιτούμενων συμβάσεων συμψηφισμού.