Διπλό μήνυμα για την ελληνική οικονομία από τους οίκους Moody's και Scope Ratings, με θετικές αναφορές στις δημοσιονομικές επιδόσεις, τη μείωση του δημόσιου χρέους, τις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις, αλλά και σαφείς επισημάνσεις για τις διαρθρωτικές αδυναμίες που εξακολουθούν να επιβαρύνουν το πιστωτικό προφίλ της χώρας.
Η Moody's επιβεβαίωσε την αξιολόγηση της Ελλάδας στο Baa3, αναθεωρώντας παράλληλα την προοπτική από σταθερή σε θετική. Η Scope προχώρησε σε αναβάθμιση σε BBB+ από BBB, αλλά ταυτόχρονα αναθεώρησε το outlook σε σταθερό από θετικό.
Η Moody's αποδίδει την αλλαγή της προοπτικής στις ενδείξεις ότι η συνεχιζόμενη έμφαση των αρχών στις διαρθρωτικές οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποδίδει καρπούς, ενισχύοντας την οικονομική και δημοσιονομική ανθεκτικότητα.
Σύμφωνα με τον οίκο, οι εξελίξεις αυτές αυξάνουν την πιθανότητα οι ρυθμοί ανάπτυξης και η δημοσιονομική ανθεκτικότητα να αποδειχθούν ισχυρότεροι από τις σημερινές εκτιμήσεις. Παράλληλα, η αυξανόμενη, αν και όχι ακόμη διασφαλισμένη, εμπιστοσύνη στη διατηρησιμότητα των δημοσιονομικών κερδών και της πολιτικής συναίνεσης υπέρ της μείωσης του χρέους λειτουργεί υποστηρικτικά για το πιστωτικό προφίλ της χώρας.
Το χρέος στο επίκεντρο
Κοινός παρονομαστής στις δύο αξιολογήσεις είναι η ταχεία υποχώρηση του δημόσιου χρέους και η ενίσχυση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.
Η Moody's επισημαίνει ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ υποχώρησε στο 146,1% το 2025, από 154,2% το 2024 και από το υψηλό του 209,4% το 2020. Ο οίκος αναμένει περαιτέρω μείωση στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030, με την πορεία αυτή να στηρίζεται στην ονομαστική ανάπτυξη, στα πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 2,5%-3,0% του ΑΕΠ και στην ενεργή χρήση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή χρέους.
Η Ελλάδα προχώρησε σε πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025 και σχεδιάζει επιπλέον πρόωρη αποπληρωμή 13 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026. Η Moody's θεωρεί ότι η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένδειξη ενίσχυσης των δημοσιονομικών θεσμών και της ανθεκτικότητας του πιστωτικού προφίλ.
Η Scope αναμένει με τη σειρά της υποχώρηση του χρέους περίπου στο 136% του ΑΕΠ το 2026 και στο 110% το 2031, με το βασικό σενάριο της ανάλυσης βιωσιμότητας να ξεκινά από επίπεδο 145,7% για το 2025. Η εκτίμηση βασίζεται στη συνέχιση των δημοσιονομικών πλεονασμάτων, στην ευνοϊκή σχέση ανάπτυξης και επιτοκίων και στις περαιτέρω πρόωρες αποπληρωμές.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η δομή του χρέους, στην οποία στέκονται και οι δύο οίκοι. Περίπου 70% του κρατικού χρέους οφείλεται σε πιστωτές του επίσημου τομέα με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους, ενώ, σύμφωνα με τη Scope, η σταθμισμένη μέση διάρκειά του ανερχόταν στα 18,3 έτη τον Ιούνιο του 2026.
Η ίδια αποτιμά τα ταμειακά διαθέσιμα σε περίπου 31 δισ. ευρώ, χαρακτηρίζοντάς τα «μαξιλάρι» έναντι της μεταβλητότητας στις αγορές, ενώ η Moody's τα τοποθετεί κοντά στο 16% του ΑΕΠ για το 2025. Οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες αναμένεται να παραμείνουν άνετα κάτω από το 10% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα.
Ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις
Η Scope αναδεικνύει ιδιαίτερα τις δημοσιονομικές επιδόσεις. Το 2025 η Ελλάδα κατέγραψε πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 4,9%. Για το 2026 ο οίκος αναμένει δημοσιονομικό πλεόνασμα περίπου 3% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα περίπου 4,1%, ενώ για το 2027 προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 3,7%.
Η φορολογική διοίκηση και η ψηφιοποίηση έχουν οδηγήσει σε σημαντική βελτίωση της είσπραξης εσόδων. Ο λόγος των φορολογικών εσόδων προς το ΑΕΠ αυξήθηκε από 20,5% το 2009 σε περίπου 28% το 2025, ενώ τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξήθηκαν από 7,1% σε περίπου 9,5% του ΑΕΠ.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Moody's καταγράφει τη συμβολή της ψηφιοποίησης στη φορολογική συμμόρφωση, με το εκτιμώμενο κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ να έχει μειωθεί σε περίπου 9% το 2024, από 24% το 2019.
Επενδύσεις και ανάπτυξη
Οι δύο οίκοι δίνουν έμφαση και στη μεταβολή του αναπτυξιακού μοντέλου της Ελλάδας. Η Moody's σημειώνει ότι το μοντέλο έχει γίνει περισσότερο επενδυτικοκεντρικό και υποστηρικτικό για την παραγωγικότητα. Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιστοιχούσαν σχεδόν στα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020. Κατά την εκτίμησή της, η στήριξη από το RRF είναι πιθανότερο να ενίσχυσε μια ανάκαμψη των επενδύσεων που είχε ήδη ξεκινήσει, παρά να την προκάλεσε. Σε αυτή τη βάση, η Moody's τοποθετεί το δυνητικό αναπτυξιακό δυναμικό της χώρας περίπου στο 1,5%, με πιθανότητα να αποδειχθεί υψηλότερο.
Η Scope αναφέρει ότι η πραγματική ανάπτυξη του ΑΕΠ διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,1% την περίοδο 2023-2025, έναντι περίπου 1% στην ΕΕ. Προβλέπει ανάπτυξη 1,9% το 2026 και 1,7% το 2027, με την οικονομία να στηρίζεται στην εγχώρια ζήτηση, τις τουριστικές εισπράξεις, τις επενδύσεις, τις μεταρρυθμίσεις και την απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων.
Μέχρι τον Ιούνιο του 2026, η Ελλάδα είχε λάβει 24,6 δισ. ευρώ από το RRF, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 70% των διαθέσιμων πόρων.
Ωστόσο, η Scope επισημαίνει ότι παραμένει αβεβαιότητα ως προς τον βαθμό στον οποίο τα πρόσφατα επενδυτικά κέρδη θα μεταφραστούν σε διατηρήσιμες αυξήσεις της παραγωγικότητας, υψηλότερη προστιθέμενη αξία και ισχυρότερη ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών.
Οι αστερίσκοι
Παρά τη θετική εικόνα, και οι δύο οίκοι καταγράφουν σημαντικές προκλήσεις. Η Moody's αναφέρεται στο ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος, στις μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες, στη μέτρια αύξηση της παραγωγικότητας και στο σημαντικό απόθεμα μη εξυπηρετούμενου χρέους εκτός τραπεζικού συστήματος.
Παράλληλα, η οικονομική ισχύς της Ελλάδας επηρεάζεται από τη βαθιά αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση και τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές πιέσεις, ενώ μεγάλο μέρος του προβληματικού ιδιωτικού χρέους παραμένει στην οικονομία.
Η Scope υπογραμμίζει ότι το δημόσιο χρέος παραμένει μεταξύ των υψηλότερων στην ευρωζώνη και εκτιμά ότι θα συνεχίσει να είναι υψηλό σε σύγκριση με κράτη αντίστοιχης αξιολόγησης για παρατεταμένο διάστημα. Αυτό περιορίζει τη δημοσιονομική ευελιξία και αφήνει την Ελλάδα περισσότερο εκτεθειμένη σε δυσμενείς διαταραχές.
Αντίστοιχα, η Scope τοποθετεί το αναπτυξιακό δυναμικό περίπου στο 1,3%, χαμηλότερα από την εκτίμηση της Moody's, με τη γήρανση του πληθυσμού, τη χαμηλή παραγωγικότητα, τους περιορισμούς στην αγορά εργασίας και την περιορισμένη διαφοροποίηση της οικονομίας να εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις μακροπρόθεσμες προοπτικές.
Έντονος είναι και ο αστερίσκος στο εξωτερικό ισοζύγιο. Η Scope αναμένει ότι τα ελλείμματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνουν περίπου στο 5%-6% του ΑΕΠ μεσοπρόθεσμα, ενώ η καθαρή διεθνής επενδυτική θέση διαμορφώθηκε στο -142% του ΑΕΠ το 2025.
Τι θα κρίνει την επόμενη κίνηση
Για τη Moody's, μια περαιτέρω αναβάθμιση θα μπορούσε να συνδεθεί με ένα αξιόπιστο πολυετές πακέτο διαρθρωτικών οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων, ενώ η συνέχιση της δέσμευσης στη μείωση του χρέους θα ήταν υποστηρικτική, αλλά από μόνη της πιθανότατα δεν θα αρκούσε.
Από την άλλη πλευρά, η θετική προοπτική καθιστά μια υποβάθμιση απίθανη, όμως ο οίκος προειδοποιεί ότι η προοπτική θα μπορούσε να επιστρέψει σε σταθερή εάν οι μελλοντικές κυβερνήσεις δεν συνέχιζαν τη διαδικασία των διαρθρωτικών οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων ή εάν εξασθενούσε η δέσμευσή τους για πρωτογενή πλεονάσματα που μειώνουν το χρέος.
Αν και το θεωρεί απίθανο στο προβλεπτό μέλλον, η Moody's σημειώνει επίσης ότι καθοδικές πιέσεις θα μπορούσαν να προκύψουν σε σενάριο περαιτέρω κλιμάκωσης του γεωπολιτικού κινδύνου, ιδίως στο πλαίσιο ρωσικής επιθετικότητας κατά χώρας του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.
Η Scope θεωρεί ότι οι κίνδυνοι για την αξιολόγηση στους επόμενους 12 έως 18 μήνες είναι ισορροπημένοι. Στους παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανοδική μεταβολή περιλαμβάνει τη διαρθρωτική ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού, τη διαρκή βελτίωση της εξωτερικής θέσης και τη διατηρήσιμη βελτίωση των δημοσιονομικών θεμελιωδών μεγεθών.
Στον αντίποδα, ως πιθανοί παράγοντες υποβάθμισης καταγράφονται σημαντική επιδείνωση των δημοσιονομικών μεγεθών, διατηρήσιμη εξασθένηση της οικονομικής ανθεκτικότητας και των προοπτικών ανάπτυξης και επιδείνωση της εξωτερικής θέσης της χώρας.