Χτίζονται δύο ζώνες άμυνας για τα ελληνικά ομόλογα

Τον σχεδιασμό για την αμυντική θωράκιση των ελληνικών ομολόγων, ενόψει αβεβαιότητας και πιθανών αναταραχών στις αγορές το 2027, ετοιμάζει το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, καθώς η παγκόσμια αγορά κρατικών τίτλων κλυδωνίζεται από συνεχείς ρευστοποιήσεις, που έχουν ανεβάσει το κόστος δανεισμού των κρατών στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007.

Όπως εξηγούν αρμόδια στελέχη, παραπέμποντας και στην οδυνηρή εμπειρία της χώρας το 2010, όταν έγινε ο πρώτος στόχος των «τιμωρών» της αγοράς ομολόγων, με βάση τις συνθήκες που διαμορφώνονται στις αγορές είναι αναπόφευκτη μια αύξηση του κόστους δανεισμού το 2027.

Όμως, ο βασικός στόχος είναι να συγκρατηθεί κατά το δυνατόν αυτή η αύξηση και να παραμείνουν οι ελληνικοί τίτλοι μακριά από το στόχαστρο της αγοράς. Επιτυχία θα είναι αν η Ελλάδα διατηρήσει τη σημερινή της θέση μεταξύ των κρατών της ευρωζώνης, καθώς έχει καταφέρει να δανείζεται φθηνότερα από μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, διατηρώντας μικρότερα spread από τα γερμανικά ομόλογα σε όλη την καμπύλη επιτοκίων (5 – 15 έτη).

Η παγκόσμια κρίση στις αγορές ομολόγων βρήκε την Αθήνα σε καλή θέση φέτος, καθώς όλα δείχνουν ότι θα αποφύγουμε εκδόσεις ομολόγων με «αλμυρό» κόστος. Οι ανάγκες άντλησης κεφαλαίων από την αγορά έχουν καλυφθεί ουσιαστικά, γι’ αυτό και ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) ματαίωσε μια μικρή προγραμματισμένη για τον Σεπτέμβριο έκδοση τίτλων (της τάξεως των 200 εκατ. ευρώ), που προοριζόταν περισσότερο να υποστηρίξει τη ρευστότητα της δευτερογενούς αγοράς, παρά να καλύψει δανειακές ανάγκες.

Όπως έκριναν οι υπεύθυνοι για τη διαχείριση του χρέους, η έκδοση αυτή θα γινόταν με «τσιμπημένο» επιτόκιο, γι’ αυτό και προτίμησαν να την αποφύγουν.

Διπλή ζώνη άμυνας

Ενόψει του δύσκολου 2027, όπου εκτός από τις προβληματικές συνθήκες στις αγορές παγκοσμίως (υψηλός πληθωρισμός και επιτόκια, έντονη ζήτηση κεφαλαίων από κυβερνήσεις αλλά και από ιδιωτικό τομέα, λόγω του AI κ.ο.κ.) υπάρχει και ένα μείζον πολιτικό γεγονός στην ευρωζώνη με πιθανή αντανάκλαση στην αγορά ομολόγων (προεδρικές εκλογές στη Γαλλία), οι αρμόδιοι για τη διαχείριση του ελληνικού χρέους στήνουν διπλή ζώνη άμυνας:

• Λιγότερες εκδόσεις τίτλων: Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον προγραμματισμό που θα ανακοινωθεί τον Δεκέμβριο, αναμένεται να κατεβάσει την προγραμματισμένη για το επόμενο έτος άντληση κεφαλαίων από τα 8 δισ. ευρώ φέτος στα 7 – 7,25 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μια κίνηση μείωσης της προσφοράς τίτλων, που θα αποτελέσει σημαντικό μήνυμα προς την αγορά, σε μια περίοδο όπου τα περισσότερα κράτη της ευρωζώνης -και όχι μόνο- αυξάνουν τις ανάγκες τους για δανεισμό. Αυτή η μείωση της προγραμματισμένης έκδοσης τίτλων θα γίνει εφικτή, όπως εξηγούν αρμόδιοι για τη διαχείριση του χρέους, χάρη και στις μεγάλες πρόωρες εξοφλήσεις χρέους του 2026, μεταξύ των οποίων ήταν και η πρόωρη αποπληρωμή ομολόγου 2,2 δισ. ευρώ, το οποίο θα έληγε το 2027 και πλέον δεν χρειάζεται να αναχρηματοδοτηθεί με νέα έκδοση.
• Ευχάριστες εκπλήξεις από ταμειακό «μαξιλάρι» και πρόωρη εξόφληση χρέους: Όπως συνέβη ήδη το 2026, με την καλοκαιρινή ανακοίνωση – έκπληξη του ΟΔΔΗΧ για αύξηση πρόωρων εξοφλήσεων, το οικονομικό επιτελείο εργάζεται στην κατεύθυνση της επανάληψης των ευχάριστων εκπλήξεων για την αγορά, που θα υποστηρίξουν το επενδυτικό ενδιαφέρον για τα ομόλογα. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο κλείσιμο της χρονιάς το ταμειακό «μαξιλάρι» πιθανότατα θα είναι κατά 2 δισ. ευρώ ή και περισσότερο αυξημένο, σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις, ενώ ευχάριστες εκπλήξεις αναμένονται και σε ό,τι αφορά τις πρόωρες εξοφλήσεις χρέους. Μάλιστα, τα δάνεια του πρώτου μνημονίου (Greek Loan Facility – GLF) παραμένουν σε τροχιά εξόφλησης πολύ νωρίτερα από το 2032, χωρίς να αποκλείεται να έχουν ήδη εξοφληθεί το 2029.

Ο συνδυασμός μειωμένων αναγκών χρηματοδότησης από την αγορά και γεμάτων κρατικών ταμείων, που επιτρέπουν πρόωρες εξοφλήσεις χρέους, αναμένεται να δώσουν στα ελληνικά ομόλογα ένα πρωτοφανές προβάδισμα έναντι άλλων τίτλων της ευρωζώνης, που θα δοκιμάζονται από την πολύπλευρη αβεβαιότητα: πριν ακόμη επιστρέψει στην πρώτη επενδυτική κατηγορία («A»), κάτι που θα πάρει ακόμη αρκετά χρόνια, η Ελλάδα διαμορφώνει ένα προφίλ ασφαλέστερου προορισμού κεφαλαίων ακόμη και από μεγάλες οικονομίες της ευρωζώνης, όπως η Γαλλία και η Ιταλία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και εξαιρετικά συντηρητικά χαρτοφυλάκια εκδηλώνουν ενδιαφέρον για ελληνικούς τίτλους. Σχετική πληροφόρηση ζήτησε πρόσφατα το τμήμα διαχείρισης κεφαλαίων της γερμανικής κεντρικής τράπεζας (Bundesbank).

Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα προχωρήσει τελικά σε αγορές ελληνικών τίτλων, αυτή η κίνηση σηματοδοτεί τη μεγάλη αλλαγή κλίματος που έχει συντελεστεί: μέχρι πρόσφατα, θα χρειαζόταν πολύ μεγάλη φαντασία για να πιστέψει κάποιος ότι η Bundesbank ενδιαφέρεται για τα άλλοτε «τοξικά» ομόλογα της Ελλάδας.

Παγκόσμιο ξεπούλημα

Οι κινήσεις αμυντικής θωράκισης των ελληνικών ομολόγων έχουν ιδιαίτερη σημασία ενόψει των ακραίων συνθηκών που διαμορφώνονται παγκοσμίως για τα κρατικά ομόλογα. Ειδικότερα, οι αποδόσεις των κρατικών τίτλων έχουν σκαρφαλώσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από το 2007, καθώς το επιδεινούμενο κύμα ρευστοποιήσεων σπρώχνει τη μέση απόδοση του παγκόσμιου κρατικού χρέους μια ανάσα από το 4%.

Σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg, οι αποδόσεις στον δείκτη Global Aggregate Treasuries κατέγραψαν άνοδο οκτώ μονάδων βάσης την Τετάρτη, φτάνοντας στο 3,99%. Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα αποτέλεσαν την κύρια πηγή αυτών των απωλειών, καθώς τα ισχυρά μακροοικονομικά δεδομένα, ο επίμονος πληθωρισμός και οι αυξανόμενες δημοσιονομικές ανησυχίες εδραιώνουν τις προσδοκίες ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μια δημοπρασία 5ετούς αμερικανικού χρέους αυτή την εβδομάδα καταγράφηκε ως η δεύτερη χειρότερη από το 2018, αναδεικνύοντας την τεράστια πίεση που δέχεται η Ουάσιγκτον στην προσπάθειά της να εξυπηρετήσει ένα χρέος που ξεπερνά τα 40 τρισ. δολάρια.

Στις ΗΠΑ, οι αποδόσεις των 5ετών ομολόγων ξεπέρασαν το 5% για πρώτη φορά από το 2007, ενώ εκείνες των 10ετών σημείωσαν το μεγαλύτερο άλμα από τον Απρίλιο του 2025. Οι αγορές παραγώγων (swaps) έχουν ήδη ενσωματώσει πλήρως τρεις αυξήσεις επιτοκίων της τάξης του 0,25% για το επόμενο έτος, ενώ γίνεται σημαντική αντιστάθμιση κινδύνου (hedging) ακόμη και για μια τέταρτη αύξηση.

Στην Ευρώπη, ήδη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει προχωρήσει σε δύο αυξήσεις επιτοκίων, στο 2,50%, ενώ οι αγορές εκτιμούν ότι ο κύκλος των αυξήσεων δεν έχει ολοκληρωθεί. Η απόδοση του γερμανικού 10ετούς ομολόγου, που αποτελεί το βαρόμετρο για το κρατικό χρέος της ευρωζώνης, έχει ανεβεί στα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάιο του 2009, ξεπερνώντας το 3,5%. Επιπλέον, οι αγορές ομολόγων της ευρωζώνης αναμένεται να δοκιμασθούν το 2027 από πολιτικά γεγονότα, με σοβαρότερο την πιθανή νίκη της Μαρίν Λεπέν στις γαλλικές προεδρικές εκλογές.