Αν και ο χειμώνας βρίσκεται ante portas, οι φωνές προς τις Βρυξέλλες για πιο τολμηρές παρεμβάσεις πληθαίνουν και παρότι αρκετές κυβερνήσεις ζητούν περισσότερο δημοσιονομικό χώρο απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια, η Κομισιόν δεν φαίνεται να κινείται σε αυτή την κατεύθυνση.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το χθεσινό άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας στο Δουβλίνο εστίασε περισσότερο στον εξηλεκτρισμό, στην πορεία της ενεργειακής μετάβασης και στην επίτευξη των στόχων του 2040, χωρίς να αποτελεί βασικό θέμα της ατζέντας το πώς θα κινηθεί η Ευρώπη ενόψει του χειμώνα.
Αν και δεν ανέμενε κανείς αποφάσεις, καθώς το συμβούλιο ήταν άτυπο, εντούτοις, όπως μεταφέρουν αρμόδιες πηγές, το φλέγον ζήτημα για ευρωπαϊκά μέτρα συγκράτησης των τιμών σε βενζίνη, ντίζελ, αέριο και ρεύμα, η ανάγκη για στήριξη της βιομηχανίας ή ο αυξανόμενος κίνδυνος από το διογκούμενο έλλειμμα των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων σε έτοιμα προϊόντα δεν αποτέλεσαν το κύριο θέμα της συζήτησης.
Σύμφωνα με το ανακοινωθέν της ιρλανδικής προεδρίας, η συζήτηση των 27 υπουργών κινήθηκε στη γενικόλογη κατεύθυνση του «πώς η ενεργειακή πολιτική μπορεί να συνεχίσει να στηρίζει τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, προωθώντας παράλληλα τους στόχους της Ευρώπης για την ενεργειακή μετάβαση και ανταγωνιστικότητα».
Από το πώς μπορούν να στηριχθούν όσοι πλήττονται περισσότερο από τις πιέσεις στις τιμές -δίχως όμως να κατατεθούν νέες προτάσεις πέραν των ήδη γνωστών, όπως η πρόσφατη προτροπή Γιόργκενσεν «σβήστε φώτα» και περιορίστε την κατανάλωση ηλεκτρισμού- έως το πώς οι δημόσιες παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικές διασφαλίζοντας την ανθεκτικότητα, αλλά και η ανάγκη για περισσότερη ευρωπαϊκή καινοτομία, το ανακοινωθέν παραπέμπει σε μια γενικόλογη προσέγγιση της κρίσης, σαν αυτή να μην πλήττει ήδη την Ευρώπη αλλά να αποτελεί ακόμη ένα δυσμενές σενάριο.
Το παράδοξο είναι ότι την ίδια στιγμή που δεν φαίνεται να έχει πειστικές απαντήσεις στην ενεργειακή κρίση, χθες ο επίτροπος Γιόργκενσεν ανακοίνωσε ότι η πρόσθετη επιβάρυνση της Ευρώπης με το υψηλό κόστος αερίου έχει φτάσει πλέον στα 100 δισ. ευρώ, τασσόμενος υπέρ της επιτάχυνσης του εξηλεκτρισμού και της διείσδυσης των ΑΠΕ.
«Σαν να μην είναι εδώ η κρίση, σαν να μην υπάρχει η αίσθηση του κατεπείγοντος και όλοι να φοβούνται μην τυχόν κατηγορηθούν ότι αμφισβητούν την ορθότητα του… ευαγγελίου της πράσινης μετάβασης», όπως σχολίαζε σκωπτικά τη χθεσινή εικόνα, άνθρωπος με γνώση των διεργασιών.
Τα στρατηγικά αποθέματα και ο κανονισμός για το μεθάνιο
Στην πραγματικότητα, το άτυπο χθεσινό Συμβούλιο Υπ. Ενέργειας επιβεβαίωσε τις ανησυχίες όσων βλέπουν τις Βρυξέλλες να συμπεριφέρονται σαν να μην υπάρχει κρίση και να επαναλαμβάνεται το γνωστό από το παρελθόν σκηνικό, η κάθε χώρα να τραβά τον δικό της δρόμο στα μεγάλα θέματα, αναλόγως των δημοσιονομικών της αντοχών.
Αν και δεν είναι σαφές κατά πόσο οι ελληνικές θέσεις βρίσκουν απήχηση και σε άλλες χώρες και κατά πόσο θα δούμε προσεχώς να δημιουργούνται συμμαχίες, εντούτοις ο υφυπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας Νίκος Τσάφος στάθηκε κατά τη δική του παρέμβαση όχι μόνο στην ανάγκη η Ευρώπη να επανασχεδιάσει τη στρατηγική της για την ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και να ασχοληθεί άμεσα με πρακτικά ζητήματα.
Από την απώλεια δυναμικότητας διύλισης της ΕΕ που ξεπερνά πλέον το 15% τις τελευταίες δεκαετίες, με αποτέλεσμα το σοβαρό έλλειμμα σε ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα, μέχρι την αναθεώρηση του αχρείαστου στόχου για πληρότητα 90% στις ευρωπαϊκές αποθήκες αερίου, καθώς το μόνο που κάνει είναι να τροφοδοτεί την κερδοσκοπία. Το ίδιο ισχύει για την ανάγκη να γίνουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο stress tests, στο πετρέλαιο, στο φυσικό αέριο και στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς οι κίνδυνοι δεν έχουν χαρτογραφηθεί.
Στα θετικά, το μήνυμα που έστειλε ο συμμετέχων στις εργασίες του συμβουλίου και επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) Φατίχ Μπιρόλ, που ανακοίνωσε ότι εξετάζεται ένας νέος γύρος απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, προκειμένου να συγκρατηθούν οι τιμές, όπως είχε ζητήσει πρόσφατα ο πρόεδρος Μακρόν.
Επίσης θετική εξέλιξη, η επιβεβαίωση από τον επίτροπο Γιόργκενσεν ότι έχει δώσει εντολή να εξεταστεί η αναβολή της έναρξης εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο που αφορά τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, προκειμένου να μην εκτιναχθούν περαιτέρω οι τιμές μέσα στον χειμώνα, θέμα στο οποίο είχε αναφερθεί πρόσφατα στους FT ο επικεφαλής του AKTOR Αλέξανδρος Εξάρχου.
Η αναβολή θα αφορά ενδεχομένως ένα έτος (δηλαδή θα τεθεί σε ισχύ από το 2028 αντί από τον Ιανουάριο του 2027), με τον επίτροπο να σημειώνει ότι αυτό δεν σημαίνει ότι χαλαρώνουν οι κανόνες.
Το γενικότερο ωστόσο μήνυμα είναι ότι κάθε χώρα τραβά πλέον τον δικό της δρόμο, όπως δείχνει και η χθεσινή κίνηση της Ιταλίας, με την κυβέρνηση Μελόνι να ανακοινώνει ότι από κοινού με την Τσεχία τάσσονται υπέρ της αναβολής της εφαρμογής του συστήματος ETS2. Δεν πρόκειται δηλαδή να αποδεχτούν την επέκταση της επιβολής κόστους CO2 στα καύσιμα θέρμανσης των κτιρίων και τις οδικές μεταφορές, προκειμένου να μειώσουν το ενεργειακό κόστος και να προστατέψουν τις βιομηχανίες τους.
Τα παραπάνω συμβαίνουν όταν όλα τα σήματα και οι πληροφορίες συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι η ενεργειακή κρίση μπορεί να παραταθεί βαθιά μέσα στο 2027, με άγνωστη κατάληξη, αφού όλα δείχνουν ότι η σύγκρουση στην Μέση Ανατολή θα συνεχιστεί.
Μια διευθέτηση της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ιράν και η επιστροφή στην ομαλή ροή των αποστολών LNG και πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή θεωρούνται απίθανες πριν από το τέλος του έτους, όπως εκτιμά υψηλόβαθμο στέλεχος της Eurasia Group, εταιρείας παροχής συμβουλών για θέματα πολιτικού κινδύνου.