Με τουλάχιστον έναν μεγάλο αστερίσκο, ο οποίος αφορά στην πορεία των τιμών στην ενέργεια, κατατίθεται σήμερα στη Βουλή, το προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2027, το οποίο -σε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία- φιλοδοξεί να ισορροπήσει μεταξύ της δημοσιονομικής σταθερότητας, της διατήρησης της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας, του ελέγχου των εντεινόμενων πληθωριστικών πιέσεων, αλλά και της ταχύτερης αποκλιμάκωσης του δημοσίου χρέους.
Η πορεία της παγκόσμιας οικονομίας σε αχαρτογράφητα νερά, αναπόφευκτα επηρεάζει και την εγχώρια, αυξάνοντας τον βαθμό αβεβαιότητας και κατά συνέπεια το ενδεχόμενο αναθεώρησης των βασικών μεγεθών του προσχεδίου μέχρι να κατατεθεί στη Βουλή το τελικό κείμενο του προϋπολογισμού το τρίτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου.
Όσον αφορά στα βασικά μεγέθη το προσχέδιο του προϋπολογισμού προβλέπει επιτάχυνση της ανάπτυξης στο 2,3% το 2027, από 2% φέτος, με βασικούς κινητήρες τις επενδύσεις και την ιδιωτική κατανάλωση.
Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων αναλαμβάνει να καλύψει σημαντικό μέρος του κενού που αφήνει σταδιακά πίσω του το Ταμείο Ανάκαμψης, με τον σχεδιασμό να προβλέπει σταδιακή αύξηση των διαθέσιμων κεφαλαίων.
Το 2027 προβλέπεται να διατεθούν 11 δισ. ευρώ στην αγορά, εκ των οποίων 4 δισ. ευρώ θα προέλθουν από εθνικούς πόρους και 7 δισ. ευρώ από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα. Το ποσό αυξάνεται στα 12,2 δισ. ευρώ το 2028, στα 13,2 δισ. ευρώ το 2029 και φτάνει τα 14,2 δισ. ευρώ το 2030.
Στο τέλος της τετραετίας, οι εθνικοί πόροι διαμορφώνονται στα 4,2 δισ. ευρώ, ενώ οι συγχρηματοδοτούμενες δαπάνες αγγίζουν τα 10 δισ. ευρώ.
Η ιδιωτική κατανάλωση, αν και αναμένεται να ανακόψει ελαφρώς ταχύτητα, θα συνεχίσει να κινείται σε υψηλά επίπεδα, με ρυθμό 1,5% το 2027 έναντι 1,6% φέτος. Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προβλέπεται να αυξηθούν κατά 4,2%, με τον τουρισμό και τη βιομηχανία να συμβάλλουν στη βελτίωση της εικόνας, ενώ με υψηλές ταχύτητες θα κινηθούν και οι εισαγωγές.
«Αγκάθι» ο πληθωρισμός
Μεγάλη εστία ανησυχίας παραμένει ο πληθωρισμός. Παρά τα μέτρα ενίσχυσης του εισοδήματος, η ενεργειακή ακρίβεια, πέρα από τις τιμές των καυσίμων, λειτουργεί προσθετικά σε ένα εντεινόμενο κύμα ανατιμήσεων.
Το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε νέα επί τα χείρω αναθεώρηση της πρόβλεψης για τον πληθωρισμό φέτος, τοποθετώντας τον πήχη στο 3,6% από 3,2%, ενώ για το 2027 προβλέπεται αποκλιμάκωση στο 2,4%-2,5%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η παραδοχή ότι ο προϋπολογισμός συντάσσεται με πρόβλεψη για μέση τιμή πετρελαίου Brent στα 89 δολάρια το βαρέλι, σημαντικά υψηλότερα από την τελευταία αναθεωρημένη εκτίμηση των 82 δολαρίων για το 2026. Ενδεικτικό είναι ότι ο περσινός προϋπολογισμός είχε καταρτιστεί με υπόθεση για μέση τιμή Brent μόλις στα 64 δολάρια.
Στην αγορά εργασίας, η ανεργία εκτιμάται ότι θα συνεχίσει την καθοδική της πορεία, υποχωρώντας στο 7,9% το 2027 από 8,3% φέτος, σύμφωνα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ.
Πρωτογενές πλεόνασμα
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, ο προϋπολογισμός ξεκινά με πρωτογενές πλεόνασμα 2,4% του ΑΕΠ το 2027, ενώ στο Γενικό Λογιστήριο εξετάζεται στόχος έως και 3,7% του ΑΕΠ, με βασικό επιχείρημα την ισχυρή πορεία των φορολογικών εσόδων και ιδιαίτερα τις αυξημένες εισπράξεις από τον ΦΠΑ. Οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα χρονιά δείχνουν, άλλωστε, ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα ξεπεράσει το 4% του ΑΕΠ έναντι τελευταίας πρόβλεψης για 3,2% του ΑΕΠ, δημιουργώντας πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο.
Οι πρωτογενείς δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3% το 2027, έναντι 3,1% φέτος, ακολουθώντας το όριο δαπανών που προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.
Το δημόσιο χρέος θα παραμείνει σε τροχιά αποκλιμάκωσης, με τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ να υποχωρεί από το 136,8% το 2026 στο 134,4% το 2028. Στην περαιτέρω μείωση αναμένεται να συμβάλουν και οι νέες κινήσεις πρόωρης αποπληρωμής, οι οποίες φέτος ανέρχονται συνολικά σε 12,84 δισ. ευρώ.
Φοροελαφρύνσεις
Το προσχέδιο ενσωματώνει το πακέτο των φοροελαφρύνσεων και των εισοδηματικών ενισχύσεων που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, ύψους 1,9 δισ. ευρώ, η πλειονότητα των οποίων θα εφαρμοστούν από το νέο έτος.
Θα προηγηθούν τον επόμενο μήνα Νοέμβριο, η ενίσχυση των 400 ευρώ σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών (ανεξαρτήτως εισοδηματικού ορίου), και η επιστροφή ενοικίου σε περισσότερα από 1 εκατ. νοικοκυριά.
Το συνολικό κόστος των 2 μέτρων ξεπερνάει το 1 δισ. ευρώ.
Το νομοσχέδιο με τις νέες παρεμβάσεις αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση το επόμενο διάστημα και στη συνέχεια θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή.
Οι κυριότερες παρεμβάσεις προβλέπουν:
- Την απαλλαγή περίπου 156.000 συνεπών ελεύθερων επαγγελματιών από τις προσαυξήσεις βάσει κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού κατά τον υπολογισμό του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος.
- Τον μηδενισμό του φορολογικού συντελεστή έως τα 20.000 ευρώ για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους τρίτεκνους.
- Την αύξηση της μόνιμης ενίσχυσης του Νοεμβρίου σε συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστους υπερήλικες από 300 σε 400 ευρώ καθαρά, καθώς και τη διεύρυνσή της στο σύνολο των συνταξιούχων άνω των 65 ετών από τον Νοέμβριο του 2026.
- Την θέσπιση επιδόματος εορτών Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά για τους δημοσίους υπαλλήλους από το 2027.
- Την θέσπιση ειδικού επενδυτικού λογαριασμού για βρέφη κατά τα δύο πρώτα έτη από τη γέννησή τους, στον οποίο η πολιτεία θα καταθέτει ποσό ίσο με αυτό που βάζει κάθε χρόνο ο γονέας, έως 1.200 ευρώ ετησίως και μέχρι τη συμπλήρωση των 18 ετών.
- Τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα από τον Απρίλιο του 2027 για τον ιδιωτικό τομέα.
- Την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος από το 2027, για το φορολογικό έτος 2026, στην Περιφέρεια και στη Θεσσαλονίκη, τη μείωσή του κατά 50% στην Αττική το 2028 και την πλήρη κατάργησή του στην Αττική το 2029.
- Τη μείωση της προκαταβολής φόρου από το 55% στο 50% για τους ελεύθερους επαγγελματίες από το φορολογικό έτος 2027 και τη σταδιακή μείωση κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα από το φορολογικό έτος 2028, ώστε από 80% σήμερα να υποχωρήσει σταδιακά στο 50%.
- Τη θέσπιση επιταχυνόμενων αποσβέσεων σε 6 έτη, από 10 έτη σήμερα, για επενδύσεις των επιχειρήσεων σε μηχανολογικό εξοπλισμό.
- Την τιμαριθμοποίηση των αναπηρικών επιδομάτων, και,
- την κατάργηση από το 2027 του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες αξίας έως 400.000 ευρώ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και έως 2.200 κατοίκους στη Δυτική Μακεδονία.