Τον κίνδυνο οι τιμές πάνω από 2 ευρώ σε βενζίνες και ντίζελ να μας συνοδεύουν για μεγάλο μέρος του 2027, διαβλέπουν πηγές της αγοράς, με μόνη ελπίδα μια ευρωπαϊκή απάντηση για δημοσιονομική ευελιξία, για την οποία ωστόσο υπάρχουν ισχυρές αντιστάσεις χωρών, όπως διεφάνη στο χθεσινό Eurogroup.
Στην πραγματικότητα, η κρίση προϊόντων πετρελαίου που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, η οποία έχει χάσει τα τελευταία χρόνια το 20% της διυλιστικής της ικανότητας, όχι μόνο δεν έχει αποκλιμακωθεί αλλά και επιδεινώνεται και ενώ ακόμη δεν έχουμε μπει στον χειμώνα, όπου η ζήτηση για πετρέλαιο θέρμανσης θα αυξηθεί.
Τη συντηρούν τόσο η τιμή του αργού που παραμένει σταθερά πάνω από τα 100 δολ. -παρά μια πρόσκαιρη αποκλιμάκωση στα 80-90 δολ. τον περασμένο Αύγουστο- όσο και το ύψος των ναύλων, που δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από το κόστος των bunkers.
Αν και φαινομενικά παράδοξο, όπως λένε οι συνομιλητές μας, παρ’ ότι οι σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω του Ορμούζ καθώς και άλλων διαδρομών έχουν εσχάτως αυξηθεί, γεγονός που σημαίνει ότι στην αγορά "μπαίνουν" όλο και περισσότερα βαρέλια, εντούτοις οι ναύλοι, αντί να αποκλιμακώνονται, παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Από την μια το αυξημένο κόστος ασφάλισης, οι καθυστερήσεις στα θαλάσσια περάσματα και η ανάγκη για μεταφορτώσεις, από την άλλη η αυξημένη διάρκεια των ταξιδιών που προσθέτει ακόμη και 22 ημέρες, όπως αυτή μέσω Σουέζ και στη συνέχεια γύρω από τη νότια Αφρική, συνθέτουν ένα τοξικό κοκτέιλ που κρατά τους ναύλους σταθερά ψηλά, προσθέτοντας ένα ακόμη πρόβλημα στην επιδεινούμενη διυλιστική ικανότητα της Ευρώπης.
Η καθυστερημένη αντίδραση της Κομισιόν
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση και ενώ η παραγωγική δυναμική της Ευρώπης έχει μειωθεί κατά 167 εκατομμύρια μετρητικούς τόνους μεταξύ 2005- 2025, η Κομισιόν δείχνει ότι αντιλήφθηκε επιτέλους τον κίνδυνο, εξ ου και η προ ημερών αναφορά της Προέδρου Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ότι θα ξεκινήσει ένας «στρατηγικός διάλογος με τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, προκειμένου να μειωθεί το κόστος και να διασφαλιστεί ότι έχουμε τις απαραίτητες προμήθειες», χωρίς να είναι σαφές τι ακριβώς πρόκειται να γίνει.
Αυτός είναι και ο λόγος που η αγορά κρατά μικρό καλάθι, σχολιάζοντας το αυτονόητο, ότι η πρωτοβουλία, παρότι δείχνει ότι οι Βρυξέλλες «βλέπουν» τη διύλιση ως μέρος της λύσης, εντούτοις έρχεται με μεγάλη καθυστέρηση. Ακόμη κι αν η συζήτηση οδηγήσει στην λήψη μέτρων, π.χ. παροχή κινήτρων για νέες υποδομές που θα καλύψουν μέρος από το ευρωπαϊκό έλλειμμα, από τη στιγμή που θα ληφθεί η απόφαση για ένα διυλιστήριο μέχρι την λειτουργία του, χρειάζονται τουλάχιστον τρία χρόνια.
Ποιοι είναι οι 7 λόγοι
Επτά συνολικά παράγοντες, συγκυριακοί αλλά και δομικοί, υποδηλώνουν, σύμφωνα με τους συνομιλητές μας, ότι η κρίση τιμών σε βενζίνη, ντίζελ, πετρέλαιο θέρμανσης -η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί για τιμή εκκίνησης κάτω από τα 1,75 ευρώ/ λίτρο- θα έχει μακρά διάρκεια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ανάγκη μιας κοινής ευρωπαϊκής παρέμβασης στην κατεύθυνση των αιτημάτων Αθήνας και Ρώμης για περισσότερη δημοσιονομική ευελιξία.
1. Στον Κόλπο, η κατεργασία διυλισμένων προϊόντων παραμένει ακόμη χαμηλή, ενώ οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις (CENTCOM) δίνουν απόλυτη προτεραιότητα στα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αργό και LNG, και όχι προϊόντα πετρελαίου. Το βάρος πέφτει στις εξαγωγές προς Ασία και Κίνα.
2. Οι συνεχείς επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία, όπως το πλήγμα που δέχθηκε χθες το αεροδρόμιο του Ριάντ, συντηρούν το αρνητικό κλίμα στην αγορά. Τον Οκτώβριο η Saudi Aramco δεν παρέδωσε αργό στους ευρωπαίους πελάτες της. Αν και έχει δηλώσει ότι από το Νοέμβριο θα επαναληφθούν οι παραδόσεις στα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, μένει να φανεί αν θα το κάνει.
3. Από τα περίπου 40 διυλιστήρια που έχουν μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε στρατιωτικούς στόχους τόσο στον Περσικό όσο και αλλού, ένας πολύ μικρός αριθμός έχει επανακάμψει.
4. Η χθεσινή εξαγγελία Τραμπ ότι εξετάζει επανέναρξη «μεγάλων επιχειρήσεων» στο Ιράν από το Νοέμβριο, έκανε το μπρεντ να ξεπεράσει τα 105 δολάρια.
5. Η Ευρώπη συμφώνησε να αποδεσμεύσει ποσότητες από τα αποθέματά της μετά τις απειλές Τραμπ πώς θα διακόψει τις εξαγωγές αμερικανικού ντίζελ. Το τοπίο ωστόσο είναι θολό. «Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ όπου τα αποθέματα είναι κρατικά, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι ιδιωτικά. Δεν είναι καθόλου βέβαιο το αποτέλεσμα της παρέμβασης», ανέφεραν χθες πηγές της αγοράς. Σημειωτέον ότι Γαλλία και η Γερμανία ανακοίνωσαν ότι θα διαθέσουν στην αγορά ποσότητες ντίζελ από τα αποθέματα που είχαν ήδη δεσμευτεί τον Μάρτιο, στο πλαίσιο της τότε συμφωνίας του G7 χωρίς να είναι σαφές αν θα «ρίξουν» επιπλέον ποσότητες, όπως ζήτησε προ ημερών ο Ντόναλντ Τραμπ. Τέτοιες πάντως δηλώσεις συντηρούν την αρνητική ψυχολογία και τις υψηλές τιμές.
6. Από την άλλη, το γεγονός ότι τα ουκρανικά drones συνεχίζουν να βομβαρδίζουν τα ρωσικά διυλιστήρια (χθες χτύπησαν το μεγαλύτερο της χώρας στα βάθη της Σιβηρίας), έχει ως αποτέλεσμα η Μόσχα όχι μόνο να έχει διακόψει τις εξαγωγές ντίζελ, αλλά και να εισάγει κιόλας. Οι ρωσικοί βομβαρδισμοί ξανάρχισαν και έτσι η συμφωνία για τις «ενεργειακές υποδομές» κατέρρευσε, παρότι ο Ζελένσκι είχε αποδεχθεί την προτροπή Τραμπ να μην χτυπά διυλιστήρια. Η Ευρώπη παρότι άμεσα πληττόμενη, καθώς επωμίζεται τις επιπτώσεις από τις υψηλές τιμές, δεν έχει πάρει θέση.
7. Οι ναύλοι παραμένουν στα ύψη, παρά την αύξηση των εξαγωγών αργού από τη Σ. Αραβία. Στην πράξη, όπως ανέφερε σε πρόσφατη έκθεση της η Allied QuantumSea, η αγορά έχει περάσει από την εξάρτηση από έναν προβληματικό διάδρομο σε ένα σύστημα πολλών, ταυτόχρονα προβληματικών διαδρομών. Το μεν Ορμούζ απαιτεί ειδικές συνθήκες διέλευσης, το δε, λιμάνι του Γιανμπού όπου καταλήγει ο αγωγός Ανατολής - Δύσης μεταφέρει την έκθεση κινδύνου προς την Ερυθρά και το Bab el-Mandeb, ενώ τα εναλλακτικά βαρέλια από Ατλαντικό δημιουργούν μεγαλύτερα ταξίδια και ανταγωνισμό για όλων των κατηγοριών τα πλοία, VLCC, Suezmax και Aframax.
Τα πράγματα θα ήταν ακόμη χειρότερα αν στα παραπάνω είχε προστεθεί και ο νέος Κανονισμός για το μεθάνιο, που τελικά πήρε παράταση για ένα χρόνο (η αγορά ζητά για μια τριετία) προκειμένου να μην εκτιναχθούν περαιτέρω οι τιμές μέσα στον χειμώνα. Αφορά το 84% των εισαγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα στην ήπειρο.
Σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο, οι ευρωπαίοι εισαγωγείς θα έπρεπε από το 2027 και μετά να αποδεικνύουν ότι οι παραγωγοί εκτός ΕΕ εφαρμόζουν συστήματα παρακολούθησης, μέτρησης και επαλήθευσης των εκπομπών τους αντίστοιχα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Διαφορετικά θα επιβαρύνονταν με πρόστιμα που προφανώς θα μετακυλίονταν στις τελικές τιμές.