Το νέο πλαίσιο για την αξιοποίηση του ιστορικού ξενοδοχείου Σάρλιτζα Παλλάς και των ιαματικών πηγών στη Θερμή της Λέσβου προωθεί η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με βασική επιδίωξη τη δημιουργία ελκυστικότερων συνθηκών για την προσέλκυση επενδυτή, έπειτα από πολυετείς προσπάθειες αποκατάστασης και επαναλειτουργίας του εμβληματικού συγκροτήματος, που στο παρελθόν είχε φιλοξενήσει σημαντικές προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων και ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η προβλεπόμενη επέκταση της παραχώρησης του ακινήτου από 25 σε 40 χρόνια, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα ανέγερσης πρόσθετων κτιριακών εγκαταστάσεων και την πρόβλεψη αξιοποίησης μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας με τη συμμετοχή ιδιώτη ή δημόσιου επενδυτή.
Οι συγκεκριμένες αλλαγές περιλαμβάνονται στο σχέδιο της πρώτης τροποποίησης της προγραμματικής σύμβασης μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και του e-ΕΦΚΑ, στην ιδιοκτησία του οποίου βρίσκεται το ακίνητο.
Το συγκρότημα ανήκε στο πρώην Ταμείο Σύνταξης και Ασφάλισης Υγειονομικών (ΤΣΑΥ), ενώ σήμερα ιδιοκτήτης του είναι ο e-ΕΦΚΑ. Με την προγραμματική σύμβαση του 2016, η χρήση και εκμετάλλευση του ακινήτου παραχωρήθηκε στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, προκειμένου να προωθήσει την αποκατάσταση και αξιοποίησή του, χωρίς να μεταβιβαστεί η ιδιοκτησία.
Τους όρους της τροποποίησης ενέκρινε ομόφωνα η Περιφερειακή Επιτροπή Βορείου Αιγαίου.
Οι αλλαγές στο επενδυτικό σχέδιο
Σύμφωνα με την απόφαση, η διάρκεια της παραχώρησης του συγκροτήματος στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου προβλέπεται να παραταθεί κατά 15 χρόνια, από τα 25 στα 40 έτη. Αυτό σημαίνει ότι η παραχώρηση, η οποία ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2016 και με βάση την αρχική συμφωνία θα έληγε το 2041, θα λήγει, εφόσον ολοκληρωθεί η τροποποίηση, τον Δεκέμβριο του 2056. Προβλέπεται, δε, δυνατότητα περαιτέρω παράτασης, κατόπιν απόφασης του διοικητικού συμβουλίου του e-ΕΦΚΑ.
Η χρονική επέκταση έχει ιδιαίτερη σημασία για την οικονομική βιωσιμότητα του εγχειρήματος, δεδομένων των εκτεταμένων παρεμβάσεων που απαιτούνται για την αποκατάσταση του ιστορικού κτιρίου και την αξιοποίηση των λουτρικών εγκαταστάσεων.
Η ανάγκη επιμήκυνσης της παραχώρησης είχε ήδη αναδειχθεί από την έρευνα αγοράς και την αξιολόγηση προτάσεων και μελετών, από τις οποίες προέκυψε ότι η μεγαλύτερη διάρκεια, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα πρόσθετης δόμησης, αποτελούσε προϋπόθεση για την οικονομική βιωσιμότητα του project.
Η δεύτερη ουσιαστική αλλαγή αφορά τη δυνατότητα κατασκευής νέων εγκαταστάσεων στον περιβάλλοντα χώρο του συγκροτήματος. Το τροποποιημένο σχέδιο περιλαμβάνει ειδικότερα οικόπεδο επιφάνειας 9.600 τ.μ., βόρεια του ιστορικού ξενοδοχείου, όπου παρέχεται η δυνατότητα ανέγερσης νέων λειτουργικών εγκαταστάσεων, υπό την προϋπόθεση τήρησης των ισχυόντων πολεοδομικών όρων και λήψης των απαιτούμενων εγκρίσεων.
Το πρώην ξενοδοχείο έχει συνολική επιφάνεια 1.508 τ.μ. και βρίσκεται σε οικόπεδο 8.763,9 τ.μ., στο οποίο υπάρχουν επίσης βοηθητικά κτίσματα και αρχαιολογικά κατάλοιπα.
Η ξενοδοχειακή χρήση και ο επενδυτής
Ως προς την πρόβλεψη για τη μελλοντική χρήση του κτιρίου, στο σχέδιο της τροποποιημένης σύμβασης αναφέρεται ότι η χρήση του ως ξενοδοχείου δεν είναι δεσμευτική, καθώς μπορεί να εξεταστεί διαφορετική αξιοποίηση, εφόσον κριθεί επωφελέστερη.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα αλλαγής της χρήσης του κεντρικού κτιρίου από πολιτιστικό κέντρο, όπως είχε εγκριθεί στο πλαίσιο προηγούμενου αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, σε ξενοδοχείο, με την απαιτούμενη έγκριση των αρμόδιων οργάνων του υπουργείου Πολιτισμού.
Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, το σχέδιο της σύμβασης προβλέπει την αξιοποίηση πόρων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ή συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων, χωρίς να αποκλείεται η αναζήτηση άλλων πηγών χρηματοδότησης από τους εμπλεκόμενους φορείς. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα αναζήτησης επενδυτή μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας.
Από τη συγκεκριμένη απόφαση, πάντως, δεν προκύπτει ότι έχει προκηρυχθεί διαγωνισμός για την επιλογή επενδυτή, ούτε η νέα απόφαση συνιστά προκήρυξη διαγωνισμού.
Το ιστορικό της αξιοποίησης
Το Σάρλιτζα Παλλάς κατασκευάστηκε το 1909 και άρχισε να λειτουργεί το 1910, αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς πολυτελούς φιλοξενίας και ιαματικού τουρισμού της εποχής. Στους επισκέπτες του συγκαταλέγονταν προσωπικότητες της πολιτικής και της πνευματικής ζωής, μεταξύ των οποίων ο Ελευθέριος Βενιζέλος.
Το συγκρότημα περιήλθε το 1933 στην ιδιοκτησία του τότε Ταμείου Σύνταξης και Ασφάλισης Υγειονομικών (ΤΣΑΥ), ενώ η λειτουργία του σταμάτησε το 1982. Έκτοτε, παρά τις επανειλημμένες πρωτοβουλίες αποκατάστασης, το κτίριο παρέμεινε αναξιοποίητο, αντιμετωπίζοντας σοβαρά προβλήματα φθοράς.
Το 1987 το κτίριο χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο, ενώ το 2014 θεσπίστηκε η δυνατότητα παραχώρησης της χρήσης και εκμετάλλευσης του συγκροτήματος στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου.
Η προσπάθεια προσέλκυσης επενδυτών επανήλθε στο προσκήνιο τα επόμενα χρόνια, με την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου να προχωρά σε ενέργειες για τη διερεύνηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος και την προετοιμασία της αξιοποίησης του ακινήτου.