Το ένα ρεκόρ μετά το άλλο σπάνε οι τιμές του ρεύματος που χτυπούν για σήμερα τα 287 ευρώ, αλλά το βράδυ πιάνουν…400 ευρώ / Μεγαβατώρα, με τις Βρυξέλλες να επαναλαμβάνουν το “μειώστε την κατανάλωση” αποφεύγοντας κάθε αναφορά στο ελληνικό αίτημα για δημοσιονομική ευελιξία και την κυβέρνηση να ψάχνει χωρίς επιτυχία χρήματα για επιδοτήσεις σε άλλους τομείς, πέραν των καυσίμων.
Με φόντο αυτή την “πρωτοφανή και ίσως την σοβαρότερη ενεργειακή κρίση που έχουμε βιώσει ποτέ”, όπως είπε χθες ο Σταύρος Παπασταύρου κατά την σύνοδο των Υπουργών Ενέργειας στο Λουξεμβούργο, και παραμονές των ανακοινώσεων από τους παρόχους των τιμολογίων για τον επόμενο μήνα, η κυβέρνηση ανακοινώνει ίσως και σήμερα το νέο πακέτο μέτρων στήριξης για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοέμβρη.
Αφήνοντας εκτός περιμέτρου τα περίπου 3 εκατομμύρια νοικοκυριών που παραμένουν στα πράσινα τιμολόγια, καθώς και τους περίπου 800.000 που θερμαίνονται με φυσικό αέριο, τα μέτρα θα αφορούν μόνο τα καύσιμα και θα είναι σύμφωνα με τις πληροφορίες, ακριβώς ίδια με τα υφιστάμενα, γεγονός που σημαίνει:
- 40 λεπτά/λίτρο για το πετρέλαιο θέρμανσης (20 λεπτά από τον προϋπολογισμό και 20 από τα διυλιστήρια). Με βάση την τελευταία τιμοληψία η μέση τιμή πανελλαδικά κινείται στα 1,56 ευρώ/ λίτρο. Σημειωτέον ότι ακόμη δεν έχει ξεκινήσει κάποιο μαζικό κύμα παραγγελιών.
- 20 λεπτά/λίτρο για το ντίζελ κίνησης. Η μέση πανελλαδική τιμή είναι στα 2,13 ευρώ, ενώ στα Δωδεκάνησα και την Κεφαλονιά ξεπερνά τα 2,2 ευρώ και στις Κυκλάδες τα 2,35 ευρώ.
- 10 λεπτά/λίτρο για την αμόλυβδη. Η τελευταία τιμολοψία τη δίνει στα 2,13 ευρώ. Στις Κυκλάδες παίζει στα 2,4 ευρώ και στα Δωδεκάνησα κοντά στα 2,3 ευρώ.
Στην πραγματικότητα και παρά το νέο πακέτο επιδοτήσεων η κυβερνητική ανησυχία δεν κρύβεται. Η έλευση του χειμώνα δίνει “γκάζι” στην ενεργειακή κρίση, το μπρεντ είναι ακριβότερο από πέρυσι κατά 81%, το αέριο κατά 217% και η τιμή χονδρικής πάνω από 100%, ενώ ουδείς αποκλείει μια αμερικανική κλιμάκωση στον Περσικό, στο σενάριο μιας ευρείας ήττας του Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές της προσεχούς Τρίτης 3 Νοέμβριου.
Τρεις παράγοντες υποδηλώνουν την βαρυχειμωνιά που έρχεται.
1. Ράλι αυξήσεων χωρίς τέλος
Ο Οκτώβρης κλείνει με αύξηση 24% για την χονδρική στο ρεύμα (μέση τιμή μήνα τα 194 έναντι 157 ευρώ/ MWh του Σεπτέμβρη). Αυτό σημαίνει ότι όσο ποσοστό και να απορροφήσουν οι πάροχοι, η άνοδος στα πράσινα τιμολόγια θεωρείται δεδομενη. Και μιλάμε για τον πέμπτο συνεχόμενο μήνα αυξήσεων για μια κατηγορία όπου παραμένουν 7 στους 10 καταναλωτές και ενώ δεν έχει ακόμη ξεκινήσει η περίοδος της υψηλής ζήτησης .
2. Απουσία πρόσθετων πόρων για επέκταση επιδοτήσεων σε ρεύμα και αέριο
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές που μίλησαν στο euro2day.gr, με βάση τα σημερινά δεδομένα, η άσκηση για διεύρυνση των επιδοτήσεων σε ρεύμα και φυσικό αέριο, δεν βγαίνει. Κονδύλια δεν φαίνεται να έχουν βρεθεί ούτε από τον κρατικό προυπολογισμό, ούτε από το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης (ΤΕΜ), τον ειδικό εθνικό μηχανισμό που χρησιμοποιείται για τη στήριξη των καταναλωτών απέναντι στις διακυμάνσεις των τιμών. Η παρούσα εικόνα δείχνει ότι ο κουμπαράς δεν έχει περιθώρια, με την κυβέρνηση να ποντάρει στην παροχή αυξημένης δημοσιονομικής ευελιξίας από τις Βρυξέλλες. Το εγχείρημα θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο.
3. “Μειώστε την κατανάλωση σε αέριο, στραφείτε στις αντλίες θερμότητας”
Ερωτηθείς χθες, ποια βραχυπρόθεσμα μέτρα συζητήθηκαν κατά την συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας, ο Επίτροπος Γιόργκενσεν, έφερε ως παράδειγμα τα… “προγράμματα «κοινωνικής μίσθωσης» (social leasing) για ηλεκτρικά οχήματα ή αντλίες θερμότητας, καθώς επίσης τις επιδοτήσεις για αντικατάσταση λεβήτων αερίου επίσης με αντλίες, καθώς και για ανακαινίσεις —όπως η αλλαγή κουφωμάτων ή θερμομόνωση”. Δηλαδή μέτρα που δεν έχουν την παραμικρή σχέση με άμεσα αποτελέσματα μείωσης του ενεργειακού κόστους ακόμη και για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα να τα υιοθετήσουν.
Επανέλαβε ότι η Κομισιόν επικροτεί την μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου, λέγοντας “υπάρχουν περιθώρια για περισσότερες δράσεις αυτού του τύπου”, ενώ κατέστησε σαφές ότι όποια χώρα θέλει να επιδοτήσει τα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο, αέριο), μπορεί να το κάνει, χωρίς ωστόσο την παραμικρή αναφορά σε διεύρυνση του ταβανιού των δαπανών από την Κομισιόν.
“Κατανοώ, τη λογική αυτή (σσ: για παροχή επιδοτήσεων), διότι όταν οι άνθρωποι κρυώνουν —γιατί περί αυτού πρόκειται— οι άνθρωποι κρυώνουν. Φυσικά, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής πρέπει να είναι σε θέση να βοηθήσουν. Το ίδιο ισχύει και για τη δυνατότητα να βάλει κανείς καύσιμα στο αυτοκίνητό του, ώστε να μπορέσει να πάει στη δουλειά του. Ταυτόχρονα, όμως, θέλω να τονίσω ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό το μέτρο αυτό να είναι στοχευμένο και προσωρινό”, ανέφερε ο Επιτρόπος.
Στην πράξη, τα παραπάνω μεταφράζονται στο ότι όσες χώρες έχουν τις φαρδιές δημοσιονομικές τσέπες για να συνεχίσουν να επιδοτούν τα καύσιμα κίνησης, το πετρέλαιο θέρμανσης, το φυσικό αέριο και τους λογαριασμούς ρεύματος, οι Βρυξέλλες προφανώς δεν θα τις εμποδίσουν, αλλά ούτε και θα τις διευκολύνουν. Στο ερώτημα, τι γίνεται με όλες τις υπόλοιπες, η απάντηση είναι μείωση της κατανάλωσης.
Πρόταση Παπασταύρου για κοινή συνεδρίαση των υπ. Ενέργειας με το Ecofin
Στον αντίποδα ο ΥΠΕΝ Σταύρος Παπασταύρου έθεσε ξανά επιτακτικά την ανάγκη για δημοσιονομική ευελιξία στις χώρες-μέλη και την αλλαγή χρήσης πόρων που «ξεκλειδώνει» η έγκριση της ενεργειακής ρήτρας διαφυγής, ώστε οι δαπάνες να μην κατευθύνονται υποχρεωτικά σε μακρόπνοες ενεργειακές επενδύσεις αλλά να διατεθούν ως στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων.
Και κατέθεσε πρόταση να γίνει κοινή συνάντηση των Υπουργών Ενέργειας με τους Υπουργούς Οικονομικών και Οικονομίας, στο πλαίσιο των συνεδριάσεων ECOFIN και Eurogroup (συνέρχεται στις 9 Νοεμβρίου υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη), προκειμένου να εξεταστούν από κοινού οι δυνατότητες αντιμετώπισης της κρίσης εντός των ευρωπαϊκών κανόνων.
Αν και όπως λέγεται αρκετοί ομόλογοι του έτειναν ευήκοα ώτα στην πρόταση, ενώ δημόσια υπέρ της τάχθηκαν μάλιστα οι υπουργοί της Μάλτας, της Βουλγαρίας, της Σλοβακίας και της Ρουμανίας, εντούτοις το στοίχημα είναι όχι μόνο πότε θα γίνει η κοινή αυτή συνεδρίαση αλλά και αν θα εγκριθεί ένα μεγαλύτερο ταβάνι δαπανών, ειδικά όταν η ομάδα των “φειδωλών” τάσσεται ξεκάθαρα εναντίον.
«Αντιμετωπίζουμε μια πρωτοφανή και ίσως τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση που έχουμε βιώσει ποτέ. Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναφέρεται αυτολεξεί ότι “η παρούσα κατάσταση απαιτεί επειγόντως μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των κρατών μελών και διαφυλάσσοντας την ενιαία αγορά”. Καθήκον μας τώρα είναι να μετατρέψουμε την απόφαση των ηγετών των κρατών μας σε πράξη”, ανέφερε χαρακτηριστικά στο χθεσινό Συμβούλιο ο Στ. Παπασταύρου.