Την κρισιμότητα της κατάστασης με το ρεύμα ενόψει χειμώνα αναδεικνύει η επιδείνωση γύρω από τους βασικούς παράγοντες που διαμορφώνουν το κόστος του, με την αγορά να φοβάται ένα νέο ηλεκτροσόκ διάρκειας μέσα στον Νοέμβρη και την κυβέρνηση να επιμένει να αφήνει εκτός κάδρου τις επιδοτήσεις.
Στην παρούσα φάση, το μέτρο δεν φαίνεται να βρίσκεται στο τραπέζι, όπως επανέλαβαν για μια ακόμη φορά χθες αρμόδια στελέχη, προτάσσοντας πάντα ως βασική “άμυνα” για τους καταναλωτές την μετακίνηση από τα πράσινα τιμολόγια στα σταθερά μπλε.
Στην πραγματικότητα και παρ’ ότι η κυβέρνηση ποντάρει πολλά στην επιθετική πολιτική της ΔΕΗ, είναι προφανές ότι παίζει άμυνα ενόψει χειμώνα.
Και ότι το οικονομικό επιτελείο έχει στο μυαλό του ότι η κρίση μπορεί να παραταθεί βαθιά μέσα στο 2027, άρα κρατά δυνάμεις για την επόμενη χρονιά, πολλώ δε μάλλον όταν αυτή είναι εκλογική.
Στην δίνη αυτής της “πολυκρίσης”, η Ευρώπη, ετοιμάζεται να υποδεχθεί τον χειμώνα με μειωμένη κατά 13% πυρηνική παραγωγή σε σχέση με πέρυσι, λιγότερη κατά 13% υδροηλεκτρική και χαμηλότερη κατά 3% αιολική, έλλειμμα που την αναγκάζει να καλύπτει τις ανάγκες της με περισσότερο άνθρακα.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η παραγωγή άνθρακα έχει αυξηθεί κατά 18% (Οκτώβρης 2025- Οκτώβρης 2026) που είναι προφανώς φθηνότερος από το φυσικό αέριο, γι' αυτό και η κατανάλωση του τελευταίου παραμένει στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, καθώς η τιμή του έχει εκτιναχθεί κατά 200% σε σχέση με ένα χρόνο πριν.
Το τοξικό κοκτέιλ για τις τιμές του ρεύματος γίνεται ακόμη πιο αισθητό στην γειτονιά μας, όπως δείχνει ο σταθερά κόκκινος χάρτης των τελευταίων εβδομάδων, καθώς το ακριβό φυσικό αέριο συνδυάζεται με την παρατεταμένη λειψυδρία και κατ’ επέκταση την μειωμένη πυρηνική παραγωγή, επηρεάζοντας τις τιμές ρεύματος σε όλο το τόξο της ΝΑ Ευρώπης, και φυσικά την Ελλάδα.
Κανείς στην ελληνική αγορά ρεύματος δεν πιστεύει σε αποκλιμάκωση των τιμών και δεν είναι τυχαία η ανάλυση έμπειρου στελέχους του χώρου που “βλέπει” μέση χονδρική για τον Νοέμβρη στα 240 ευρώ/ MWh έναντι των 197 ευρώ του Οκτώβρη, δηλαδή και νέα αύξηση πάνω από 20%. Τα δε, συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης έκλεισαν χθες σε ακόμη υψηλότερες τιμές για τον Νοέμβρη (264,75 ευρώ) και για τον Δεκέμβρη (256,79 ευρώ/ MWh).
Το βασικό σενάριο
Και μπορεί η παραγωγή από φωτοβολταϊκά να είναι αυξημένη κατά 28% σε ετήσια βάση στην ΕΕ, αλλά δεν επαρκεί για να συγκρατήσει τις τιμές. Το μπλοκ των 27 αντιμετωπίζει ένα μεγάλο έλλειμμα από 11 Τεραβατώρες σε πυρηνικά και νερά και αναγκάζεται να τραβά πολύ άνθρακα, καθώς το φυσικό αέριο είναι πανάκριβο, όπως δείχνει ο παρακάτω πίνακας.
Παραγωγή ενέργειας στην ΕΕ (Οκτώβρης 2025- Οκτώβρης 2026)
- Φωτοβολταϊκά: + 4.7 TWh
- Άνθρακας: +3.5 TWh
- Φυσικό αέριο: -0.1 TWh (κατανάλωση)
- Αιολικά: -1.6 TWh
- Υδροηλεκτρικά: -4.4 TWh
- Πυρηνικά: -6.6 TWh
Αυτό είναι και το κακό σενάριο για τις τιμές του ρεύματος τον φετινό χειμώνα που αφορά ευθέως την Ελλάδα: Να συνεχιστεί η παραπάνω κατάσταση, ο χειμώνας να κυλήσει χωρίς πολλές βροχές - τα αποθέματα στους ταμιευτήρες των ελληνικών υδροηλεκτρικών βρίσκονται χαμηλά, στις 1.350 Γιγαβατώρες έναντι 1.200 πέρυσι την ίδια μέρα - τα προβλήματα λειτουργίας που αντιμετωπίζει ο στόλος των πυρηνικών μονάδων σε Γαλλία, Ρουμανία και Ουγγαρία να συνεχιστούν, και φυσικά η τιμή στο αέριο να συνεχίσει την ανηφόρα πάνω από τα 100 ευρώ/ MWh.
Αν και οι ήπιες για την εποχή καιρικές συνθήκες, μαζί με κάποιες αόριστες πληροφορίες περί νέων διπλωματικών προσπαθειών για ειρήνευση στον Περσικό, έριξαν χθες τις τιμές του φυσικού αέριου στα 94 ευρώ, το παραπάνω σενάριο παραμένει το βασικό. Ούτε υπάρχουν ενδείξεις που να υποδηλώνουν ουσιαστική πρόοδο συνομιλιών, ούτε και καταγράφονται ιδιαίτερες αλλαγές όσον αφορά τα θεμελιώδη μεγέθη.
“Το σκηνικό στο φυσικό αέριο παραμένει έντονα ανοδικό (bullish) και μένει φυσικά να δούμε τι θα προκύψει από τις ενδιάμεσες πολιτικές εξελίξεις (σσ: τις σημερινές κρίσιμες εκλογές στις ΗΠΑ) καθώς και θα αν υπάρξει επανέναρξη των βομβαρδισμών”, αναφέρει σε χθεσινή του ανάρτηση ο γνωστός αναλυτής του οίκου ICIS, Brendan A’ Hearn, υπονοώντας τα σενάρια για αμερικανική κλιμάκωση στον Περσικό, στο σενάριο ευρείας ήττας του Ντ. Τραμπ.
Το λιγότερο κακό
Στο ερώτημα αν υπάρχει κάποιο… λιγότερο κακό σενάριο, η απάντηση των ειδικών είναι το ακριβώς αντίστροφο από το παραπάνω. Όσο μπαίνουμε στον χειμώνα, να αυξηθούν οι βροχοπτώσεις, άρα να ανέβει η στάθμη στα υδροηλεκτρικά της Ευρώπης, ταυτόχρονα να επανέλθουν σε λειτουργία οι πυρηνικοί αντιδραστήρες που είναι εκτός και το κυριότερο η διπλωματία στον Κόλπο να φέρει αποτελέσματα, οδηγώντας την τιμή του αερίου σε επίπεδα πολύ κάτω των 100 ευρώ.
Στα παραπάνω θα μπορούσε να παίξει ρόλο και το γεγονός ότι το ποσοστό πληρότητας των ευρωπαϊκών αποθηκών αερίου σε σχέση με την κατανάλωση του καυσίμου, δεν είναι και τόσο άσχημο. Βρίσκεται στο 24%, είναι καλύτερο από προηγούμενες χρονιές και επαρκεί για την αντιμετώπιση ακόμη και ενός ψυχρού χειμώνα, χωρίς επιπλέον εισαγωγές, όπως υποστηρίζει και η γερμανική κυβέρνηση.
Τα χαμηλά αποθέματα φυσικού aερίου στη Γερμανία προκάλεσαν προ ημερών λεκτική αντιπαράθεση μεταξύ Ρώμης και Βερολίνου. Η ιταλική πλευρά κατηγόρησε την γερμανική ότι παρ’ ότι όλη η Ευρώπη δαπανά εκατοντάδες εκατομμύρια για να διασφαλίσει την επάρκεια των αποθεμάτων της, το Βερολίνο καθυστέρησε να το κάνει, δίνοντας προτεραιότητα στην ιδιωτικοποίηση των ενεργειακών ομίλων Uniper και SEFE, οι οποίοι έχουν κεντρικό ρόλο στην προμήθεια και αποθήκευση φυσικού αερίου. Το Βερολίνο αρνήθηκε τις κατηγορίες.