Η αγορά κατοικίας παραμένει ξεκάθαρα αγορά πωλητή, με τους αγοραστές σε άμυνα και τις προσδοκίες για νέες ανατιμήσεις να φθάνουν σε νέο υψηλό. Την ίδια ώρα, η ανησυχία για τα επιτόκια και τα εισοδήματα ρίχνει τον Δείκτη Στεγαστικού Κλίματος της Τράπεζας Πειραιώς στο χαμηλότερο επίπεδο από την έναρξη της μέτρησης, το δ' τρίμηνο του 2023.
Σύμφωνα με την τριμηνιαία έρευνα της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης και Επενδυτικής Στρατηγικής της τράπεζας, ο σύνθετος δείκτης διαμορφώθηκε το γ' τρίμηνο του 2026 στις 43,6 μονάδες, από 45,1 το β' τρίμηνο, καταγράφοντας και τη μεγαλύτερη ετήσια πτώση του (-2,2 μονάδες). Ο δείκτης κινείται σταθερά κάτω από το όριο των 50 μονάδων, που διαχωρίζει την αισιοδοξία από την απαισιοδοξία, με υψηλό τις 48,1 μονάδες το δ' τρίμηνο του 2024.
Αγοραστές σε άμυνα, πωλητές σε αναμονή
Το κλίμα για την αγορά κατοικίας παραμένει έντονα αρνητικό σε όλη τη διάρκεια της έρευνας. Ο σχετικός δείκτης βρέθηκε στις 12,8 μονάδες το γ' τρίμηνο, ενώ σταθερά το 60%-70% των νοικοκυριών κρίνει την περίοδο «καθόλου ευνοϊκή» για αγορά. Κατά την τράπεζα, η αρνητική εικόνα δείχνει να παγιώνεται, αντανακλώντας την αίσθηση ότι η κατοικία βρίσκεται εκτός οικονομικών δυνατοτήτων ή ότι το ακίνητο που καλύπτει πλήρως τις ανάγκες τους είναι απρόσιτο.
Αντίθετα, για την πώληση το κλίμα είναι σχετικά θετικό, καθώς οι υψηλές τιμές που αποθαρρύνουν τους αγοραστές ευνοούν τους πωλητές. Ένα 40%-45% θεωρεί την περίοδο πολύ ή αρκετά ευνοϊκή για πώληση. Ο δείκτης, πάντως, υποχώρησε στις 50 μονάδες, το χαμηλότερο επίπεδό του, ενώ η σταθεροποίησή του στο εννεάμηνο του 2026 δείχνει, κατά την Πειραιώς, ότι οι υποψήφιοι πωλητές βρίσκονται σε αναμονή.
Ρεκόρ στις προσδοκίες για ανατιμήσεις
Ο δείκτης προσδοκιών για τις τιμές αγοράς κατοικίας σημείωσε υψηλό σειράς στις 74,1 μονάδες, από 68,1 το β' τρίμηνο, με ετήσια άνοδο 4,2 μονάδων. Η συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών εκτιμά ότι οι τιμές θα αυξηθούν τους επόμενους 12 μήνες.
Η τράπεζα χαρακτηρίζει την αναζωπύρωση «απροσδόκητη», καθώς έρχεται σε αντίθεση με τη σταδιακή επιβράδυνση των ανατιμήσεων που καταγράφει ο δείκτης τιμών κατοικιών της Τράπεζας της Ελλάδος. Όπως σημειώνει, μένει να φανεί αν πρόκειται για την αρχή ενός νέου κύκλου προσδοκιών ανόδου ή απλώς για αντανάκλαση των ευρύτερων πληθωριστικών προσδοκιών των νοικοκυριών.
Κάτω από τις 50 μονάδες οι εκτιμήσεις για τα εισοδήματα
Τη μεγαλύτερη ανατροπή καταγράφει ο δείκτης μελλοντικής εισοδηματικής κατάστασης, ο οποίος για πρώτη φορά πέρασε σε αρνητικό έδαφος. Υποχώρησε στις 46,9 μονάδες, από 51,5 το β' τρίμηνο και 55,7 ένα χρόνο νωρίτερα, με την ετήσια πτώση να φθάνει τις 8,8 μονάδες. Το υψηλό της σειράς είχε καταγραφεί το α' τρίμηνο του 2025, στις 59,5 μονάδες.
Ανάλογη είναι η εικόνα για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών. Ο σχετικός δείκτης έπεσε στις 49,3 μονάδες, από 53,6 το προηγούμενο τρίμηνο, με ετήσια απώλεια 3,9 μονάδων. Ως το α' τρίμηνο του 2026 κινούνταν σταθερά πάνω από τις 50 μονάδες, φθάνοντας έως και τις 58,3. Η Πειραιώς συνδέει την πορεία και των δύο δεικτών με το κλίμα γεωπολιτικής αναταραχής και αυξημένου πληθωρισμού που επικρατεί διεθνώς.
Επιτόκια: ρεκόρ απαισιοδοξίας μετά τη στροφή της ΕΚΤ
Στο χαμηλότερο σημείο του, στις 28,8 μονάδες, βρέθηκε ο δείκτης προσδοκιών για τα επιτόκια στεγαστικών δανείων, με ετήσια πτώση 4,7 μονάδων. Ο δείκτης λειτουργεί αντίστροφα: όσο περισσότερα νοικοκυριά αναμένουν αυξήσεις επιτοκίων, τόσο χαμηλότερα κινείται. Η τράπεζα κρίνει την υποχώρηση «απολύτως δικαιολογημένη», καθώς η ΕΚΤ αύξησε εκ νέου τα παρεμβατικά επιτόκια από το 2% στο 2,5%, ενώ αναμένονται περαιτέρω αυξήσεις στο 3%-3,25%.
Το εύρημα, ωστόσο, κρύβει και ένα παράδοξο. Σε όλη την περίοδο από το δ' τρίμηνο του 2024 έως το β' τρίμηνο του 2026 ο δείκτης έμεινε κάτω από τις 50 μονάδες, δηλαδή τα νοικοκυριά ανέμεναν αυξήσεις, τη στιγμή που η ΕΚΤ μείωνε τα επιτόκια από το 4% στο 2%. Επιπλέον, ένα 15%-25% των ερωτηθέντων απαντά σταθερά «Δεν γνωρίζω».
Κατά την Πειραιώς, οι απαντήσεις αντανακλούν είτε ελλιπή πληροφόρηση είτε την παγιωμένη αντίληψη ότι τα επιτόκια κινούνται πάντα εις βάρος των δανειοληπτών, οι οποίοι βλέπουν τη δόση του στεγαστικού ως μόνιμο βάρος. Η τράπεζα επισημαίνει την ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης του κοινού για το πώς η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ περνά στα κυμαινόμενα επιτόκια των στεγαστικών δανείων.
Προειδοποιητικό σήμα
Η συνολική εικόνα της αγοράς παραμένει, κατά την Πειραιώς, «συγκρατημένα θετική». Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών μετέβαλε το γ' τρίμηνο τις προσδοκίες της από θετικές σε ήπια αρνητικές, στο σύνολο των ερωτημάτων της έρευνας. Οι οικονομολόγοι της τράπεζας σημειώνουν ότι είναι επικίνδυνο να στηριχθεί ένα ολόκληρο αφήγημα στα στοιχεία ενός μόνο τριμήνου. Αν όμως η μεταστροφή επιβεβαιωθεί, θα αποτελεί πρώτη ένδειξη ότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα, η ενεργειακή ανασφάλεια, ο πληθωρισμός και το ακριβότερο χρήμα επηρεάζουν τις εκτιμήσεις των νοικοκυριών για την αγορά ακινήτων και την οικονομία συνολικά.
Η έρευνα διεξάγεται ανά τρίμηνο από το δ' τρίμηνο του 2023, με ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο (CAWI) που αποστέλλεται ανώνυμα σε τυχαίο δείγμα πελατών της Πειραιώς ηλικίας 25-75 ετών, με πανελλαδική κάλυψη. Τα αποτελέσματα σταθμίζονται ανά περιφέρεια βάσει της Απογραφής 2021. Ο σύνθετος δείκτης είναι ο μέσος όρος έξι υποδεικτών (κλίμα αγοράς και πώλησης κατοικίας, προσδοκίες τιμών και επιτοκίων, τρέχον και μελλοντικό εισόδημα), με τις 50 μονάδες ως ουδέτερο σημείο, κατά τα πρότυπα των δεικτών PMI.