Σύμφωνα με τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών, το β’ τρίμηνο του 2026 η ιδιωτική κατανάλωση στην Ελλάδα, η συνιστώσα της συνολικής δαπάνης με τη μεγαλύτερη συμμετοχή στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), αυξήθηκε κατά 1,7% σε ετήσια βάση. Η εξέλιξη αυτή συνεισέφερε 1,2 ποσοστιαίες μονάδες στον πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας.
Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στοιχεία οικονομικής δραστηριότητας και συγκυρίας παρέχουν θετικές ενδείξεις για τη συνέχιση της ανοδικής πορείας της ιδιωτικής κατανάλωσης και το γ’ τρίμηνο του έτους. Ωστόσο, οι πρώτες ενδείξεις για το δ’ τρίμηνο είναι λιγότερο ευνοϊκές, κυρίως λόγω της ενίσχυσης των πληθωριστικών πιέσεων και της επιδείνωσης της καταναλωτικής εμπιστοσύνης τον Οκτώβριο.
Λιανικό εμπόριο
Ειδικότερα, ο δείκτης όγκου λιανικού εμπορίου, ένα μέτρο της αξίας των πωλήσεων του συγκεκριμένου κλάδου σε σταθερές τιμές, αυξήθηκε κατά 5,5% σε ετήσια βάση το δίμηνο Ιουλίου–Αυγούστου 2026, έναντι αύξησης 2,7% το β’ τρίμηνο, καταγράφοντας επιτάχυνση του ετήσιου ρυθμού ανόδου του.
Μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών καταστημάτων που συνθέτουν τον γενικό δείκτη, ξεχώρισαν οι αυξήσεις στον όγκο πωλήσεων των επίπλων, ηλεκτρικών ειδών και οικιακού εξοπλισμού (8,9%), των μεγάλων καταστημάτων τροφίμων (6,2%), των φαρμακευτικών και καλλυντικών (6,2%) και των τροφίμων, ποτών και καπνού (6,2%).
Ηπιότερη άνοδος καταγράφηκε στα καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων (2,2%), στην ένδυση και υπόδηση (2,1%) και στα βιβλία, χαρτικά και λοιπά είδη (1,8%). Αντίθετα, στην κατηγορία των πολυκαταστημάτων σημειώθηκε οριακή μείωση κατά 0,5%.
Παρά τη θετική εικόνα του λιανικού εμπορίου, η εξέλιξη του σχετικού δείκτη δεν θα πρέπει να ταυτίζεται με εκείνη της πραγματικής ιδιωτικής κατανάλωσης των εθνικών λογαριασμών. Πέραν των μεθοδολογικών διαφορών στον υπολογισμό τους, η ιδιωτική κατανάλωση περιλαμβάνει, εκτός από αγαθά, και δαπάνες για υπηρεσίες, οι οποίες δεν αποτυπώνονται στον δείκτη όγκου λιανικού εμπορίου.
Συνεπώς, ακόμη και μια ισχυρή αύξηση της κατανάλωσης αγαθών δεν συνεπάγεται απαραίτητα αύξηση της συνολικής ιδιωτικής κατανάλωσης, καθώς η τελική της μεταβολή εξαρτάται και από την εξέλιξη της κατανάλωσης υπηρεσιών. Επιπλέον, η άνοδος της καταναλωτικής δαπάνης δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε ισόποση αύξηση του ΑΕΠ, καθώς μέρος της μπορεί να αφορά εισαγόμενα προϊόντα ή προϊόντα που προέρχονται από υφιστάμενα αποθέματα.
Πρόσθετες ενδείξεις για τη διατήρηση της θετικής δυναμικής της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά το γ’ τρίμηνο προκύπτουν από τις έρευνες οικονομικής συγκυρίας του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ). Συγκεκριμένα, ο δείκτης εμπιστοσύνης στο λιανικό εμπόριο ενισχύθηκε σημαντικά, στις 17,6 μονάδες το γ’ τρίμηνο, από 8,0 μονάδες το β’ τρίμηνο, υποδηλώνοντας βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος στον κλάδο.
Παράλληλα, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης διαμορφώθηκε στις -44,3 μονάδες, από -53,2 μονάδες το προηγούμενο τρίμηνο, αντανακλώντας άμβλυνση της απαισιοδοξίας των νοικοκυριών.
Συνολικά, η επιτάχυνση της ετήσιας αύξησης του όγκου λιανικών πωλήσεων, σε συνδυασμό με τη βελτίωση της εμπιστοσύνης των επιχειρήσεων του λιανικού εμπορίου και των καταναλωτών, ενισχύει την εκτίμηση για διατήρηση της θετικής δυναμικής της ιδιωτικής κατανάλωσης το γ’ τρίμηνο του 2026, υπό την προϋπόθεση ότι η εξέλιξη της καταναλωτικής δαπάνης για υπηρεσίες δεν αντιστάθμισε την άνοδο της κατανάλωσης αγαθών.
Αγορά εργασίας
Η ιδιωτική κατανάλωση επηρεάζεται από πληθώρα παραγόντων, όπως το διαθέσιμο εισόδημα, τα επιτόκια, ο πλούτος και οι προσδοκίες των νοικοκυριών. Μία από τις βασικές συνιστώσες του διαθέσιμου εισοδήματος είναι το εισόδημα από εξαρτημένη εργασία, το οποίο διαμορφώνεται από το επίπεδο της απασχόλησης και των αμοιβών ανά εργαζόμενο. Ως εκ τούτου, η εξέλιξη της αγοράς εργασίας παρέχει πρόσθετη πληροφόρηση για τις προοπτικές της καταναλωτικής δαπάνης.
Σύμφωνα με τη μηνιαία Έρευνα Εργατικού Δυναμικού της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του αριθμού των απασχολουμένων επιταχύνθηκε στο 1,4% το γ’ τρίμηνο του 2026, από 0,6% το προηγούμενο τρίμηνο, με παράλληλη μείωση του ποσοστού ανεργίας στο 7,6%. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί θετική ένδειξη για το συνολικό εισόδημα από εργασία και, κατ' επέκταση, για τη στήριξη της ιδιωτικής κατανάλωσης.
Ωστόσο, η πορεία του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών εξαρτάται και από την πορεία των μισθών, του πληθωρισμού και των λοιπών συνιστωσών του εισοδήματος. Μια πληρέστερη εικόνα για τις εξελίξεις στην εγχώρια αγορά εργασίας αναμένεται με τη δημοσίευση της τριμηνιαίας Έρευνας Εργατικού Δυναμικού της ΕΛΣΤΑΤ για το γ’ τρίμηνο, στις 4 Δεκεμβρίου 2026.
Προοπτικές δ’ τριμήνου
Παρότι τα διαθέσιμα στοιχεία είναι ενθαρρυντικά για την πορεία της ιδιωτικής κατανάλωσης το γ’ τρίμηνο του 2026, οι πρώτες ενδείξεις για το δ’ τρίμηνο είναι λιγότερο ευνοϊκές. Ειδικότερα, τον Οκτώβριο, υπό την επίδραση της ανόδου των τιμών της ενέργειας, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα, βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), επιταχύνθηκε για τρίτο διαδοχικό μήνα και διαμορφώθηκε στο 5,6% (προκαταρκτική εκτίμηση), καταγράφοντας την υψηλότερη τιμή των τελευταίων 43 μηνών.
Παράλληλα, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης επιδεινώθηκε σημαντικά, υποχωρώντας στις -48,9 μονάδες, από -41,6 μονάδες τον Σεπτέμβριο. Η ενδεχόμενη διατήρηση των τιμών της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα, σε συνδυασμό με το ήδη αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών (-3,9% του διαθέσιμου εισοδήματος το 2025), πριν ακόμη εκδηλωθεί η νέα ενεργειακή κρίση, ενδέχεται να οδηγήσει σε επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, του ΑΕΠ.