Η χαμηλή αγοραστική δύναμη των εργαζομένων και η περιορισμένη ενίσχυση των κοινωνικών παροχών συνθέτουν μια δυσοίωνη εικόνα για την οικονομική κατάσταση των ελληνικών νοικοκυριών, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2025.
Οι δύο δείκτες αποτυπώνουν διαφορετικές πλευρές της ίδιας πραγματικότητας: την περιορισμένη δυνατότητα του εισοδήματος από εργασία να καλύψει τις ανάγκες διαβίωσης και τον ρόλο της κοινωνικής προστασίας ως συμπληρωματικού μηχανισμού στήριξης, ο οποίος στην Ελλάδα εμφανίζει ασθενέστερη δυναμική σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ειδικότερα, ο μέσος ετήσιος προσαρμοσμένος μισθός πλήρους απασχόλησης στην ΕΕ διαμορφώθηκε το 2025 στα 41.500 ευρώ, αυξημένος κατά 4,3% από τα 39.800 ευρώ του 2024. Στην Ελλάδα, ο αντίστοιχος μισθός ανήλθε σε μόλις 18.800 ευρώ, κατατάσσοντας τη χώρα στις τελευταίες θέσεις της ευρωπαϊκής κατάταξης, πάνω μόνο από τη Βουλγαρία (16.200 ευρώ) και κάτω από την Ουγγαρία (20.100 ευρώ). Οι ελληνικές αποδοχές αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 50% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Η απόσταση αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν συνυπολογίζεται το κόστος διαβίωσης. Η αύξηση των ονομαστικών μισθών δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης, καθώς οι ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες περιορίζουν το πραγματικό όφελος για τους εργαζομένους. Έτσι, η χαμηλή μισθολογική βάση ενισχύει την εξάρτηση σημαντικού μέρους των νοικοκυριών από τις κοινωνικές παροχές.
Κοινωνική προστασία
Ωστόσο, ούτε η κοινωνική προστασία εμφανίζει ισχυρή δυναμική στην Ελλάδα. Σε επίπεδο ΕΕ, οι συνολικές δαπάνες κοινωνικών παροχών ανήλθαν το 2025 σε 5,18 τρισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 4,9% σε σχέση με το 2024. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, υποχώρησαν στο 27,5% από 27,7% την προηγούμενη χρονιά.
Στην Ελλάδα, οι σχετικές δαπάνες αυξήθηκαν μόλις κατά 0,6%, μία από τις χαμηλότερες επιδόσεις στην ΕΕ, ενώ αντιστοιχούσαν περίπου στο 21,9% του ΑΕΠ, δηλαδή 5,6 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η απόσταση των 4,3 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ της ελληνικής και της ευρωπαϊκής αύξησης των δαπανών αποτυπώνει την ασθενή ενίσχυση του κοινωνικού δικτύου ασφαλείας.
Η εικόνα γίνεται εντονότερη σε σύγκριση με χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, όπου οι δαπάνες αυξήθηκαν με διψήφιους ρυθμούς, όπως στην Κροατία κατά 15,4%, στη Βουλγαρία κατά 12,1% και στη Λιθουανία κατά 11,6%.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μεταβολές αφορούν δαπάνες σε τρέχουσες τιμές και όχι πραγματικές αυξήσεις μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού, επομένως η οριακή άνοδος 0,6% στην Ελλάδα δεν συνεπάγεται αντίστοιχη ενίσχυση της πραγματικής αξίας των παροχών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το μεγαλύτερο μέρος των κοινωνικών δαπανών κατευθύνεται στις παροχές γήρατος, οι οποίες ανήλθαν σε 2,152 τρισ. ευρώ (41,5% του συνόλου), και στις παροχές ασθένειας και υγειονομικής περίθαλψης με 1,556 τρισ. ευρώ (30%). Οι δύο κατηγορίες απορροφούν συνολικά το 71,5% των δαπανών, ενώ το υπόλοιπο αφορά αναπηρία, επιζώντες, οικογένεια και παιδιά, ανεργία, στέγαση και κοινωνικό αποκλεισμό.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν το διπλό πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας: οι χαμηλές αποδοχές περιορίζουν την αυτοδύναμη κάλυψη των αναγκών των εργαζομένων, ενώ η ασθενής αύξηση των κοινωνικών δαπανών περιορίζει τη δυνατότητα του κράτους να αντισταθμίσει τις εισοδηματικές πιέσεις.