Τέσσερις διαφορετικές μεθόδους καταγραφής για τα εργατικά ατυχήματα, όπου καμία δεν συμφωνεί με την άλλη, διαθέτει η χώρα μας, γεγονός που αποκαλύπτει και το μέγεθος του προβλήματος έλλειψης αξιόπιστων στοιχείων.
Το σοβαρό έλλειμμα αξιοπιστίας στην καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών ανέδειξε το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (ΕΛΙΝΥΑΕ) επισημαίνοντας σημαντικά εμπόδια στον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών πρόληψης και προστασίας των εργαζομένων. Είναι χαρακτηριστικό πως τα διαθέσιμα στοιχεία των αρμόδιων φορέων όχι μόνο δεν συγκλίνουν, αλλά παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις, αποτυπώνοντας μια εικόνα κατακερματισμού και έλλειψης ενιαίας μεθοδολογίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, η Επιθεώρηση Εργασίας κατέγραψε για το 2024, 14.388 εργατικά ατυχήματα, χωρίς να περιλαμβάνονται ο αγροτικός τομέας, η αλιεία και οι αυτοαπασχολούμενοι. Την ίδια χρονιά, ο ΕΦΚΑ κατέγραψε 5.693 ατυχήματα, η ΕΛΣΤΑΤ 4.999, ενώ τα στοιχεία που διαβιβάστηκαν στη Eurostat περιορίστηκαν σε 4.824. Με άλλα λόγια, σε ευρωπαϊκό επίπεδο εμφανίζεται μόλις περίπου το ένα τρίτο των περιστατικών που έχει καταγράψει η Επιθεώρηση Εργασίας.
Ακόμη πιο «μπερδεμένη» φαντάζει η περίπτωση καταγραφής των επαγγελματικών ασθενειών. Ενώ υπάρχει πλήρης χαρτογράφηση των ασθενειών, δεν υπάρχει φορέας όπου μπορεί να δηλώνονται. Με αποτέλεσμα, να μην υπάρχουν καταγραφές επαγγελματικών νόσων.
Η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί απλώς ένα στατιστικό πρόβλημα. Σημαίνει ότι η χώρα δεν διαθέτει μια ολοκληρωμένη και κοινώς αποδεκτή εικόνα για την έκταση του επαγγελματικού κινδύνου. Χωρίς αξιόπιστα δεδομένα, επισημαίνουν οι ειδικοί του ΕΛΙΝΥΑΕ, είναι δύσκολο να εντοπιστούν οι κλάδοι υψηλής επικινδυνότητας, να αξιολογηθούν οι συνθήκες εργασίας και να σχεδιαστούν στοχευμένες παρεμβάσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ινστιτούτο θέτει ως προτεραιότητα τη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος καταγραφής εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών. Παράλληλα, αναδεικνύει την ανάγκη ενεργοποίησης ενός φορέα ασφάλισης του επαγγελματικού κινδύνου και ανάπτυξης ενός ολοκληρωμένου πλαισίου διαχείρισής του προβλήματος.
Η χώρα μας, είναι η μόνη στην Ε.Ε. που δεν διαθέτει τέτοιο φορέα. Μάλιστα, η πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η αγορά εργασίας μεταβάλλεται ραγδαία. Η εργολαβική απασχόληση, η αυξημένη κινητικότητα εργαζομένων, οι νέες μορφές εργασίας, η γήρανση του εργατικού δυναμικού και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις.
Όπως επισημαίνει η πρόεδρος του ΕΛΙΝΥΑΕ, Ρένα Μπαρδάνη, η αποτελεσματική διαχείριση των νέων και παραδοσιακών κινδύνων απαιτεί έγκαιρη πρόληψη, αξιόπιστα δεδομένα και ενίσχυση της ανθεκτικότητας επιχειρήσεων και εργαζομένων.
Στο ίδιο πλαίσιο, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η εκπαίδευση εργαζομένων και εργοδοτών. Μάλιστα, στην έρευνα του Ινστιτούτου για το 2026, η εκπαίδευση και η αξιόπιστη καταγραφή των ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών αναδείχθηκαν ως οι σημαντικότεροι παράγοντες βελτίωσης της Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία.
Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο του 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία, που διοργανώνει το ΕΛΙΝΥΑΕ στις 23 και 24 Νοεμβρίου 2026, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με ζητούμενο πλέον να μην είναι μόνο η καταγραφή των ατυχημάτων, αλλά κυρίως, η διαμόρφωση ενός νέου συστήματος που θα συνδέει την πρόληψη, την ασφάλιση και την προστασία της ζωής των εργαζομένων.