Φορολογικές δηλώσεις: Ποιοι χρεώθηκαν 13,87 δισ., πόσους πιάνουν τα τεκμήρια

Οι αυξήσεις στους μισθούς και τις συντάξεις και, δευτερευόντως, ο περιορισμός της φοροδιαφυγής αύξησαν σημαντικά τα εισοδήματα των φορολογουμένων το 2024, έφεραν όμως και περισσότερους φόρους, κυρίως για μισθωτούς και συνταξιούχους.

Όπως προκύπτει από τα στατιστικά στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) για τις φορολογικές δηλώσεις που υποβλήθηκαν το 2025 και αφορούν τα εισοδήματα που αποκτήθηκαν το 2024, μέσα σε ένα χρόνο δηλώθηκαν επιπλέον εισοδήματα ύψους 9,9 δισ. ευρώ (αύξηση 9,3% σε σχέση με το 2023), με το συνολικό ποσό να υπερβαίνει τα 115,93 δισ. ευρώ, έναντι 106,08 δισ. ευρώ το 2023.

Ταυτόχρονα, το φορολογητέο εισόδημα άγγιξε τα 119,50 δισ. ευρώ, ενώ ο συνολικός φόρος που βεβαιώθηκε σε μισθωτούς, συνταξιούχους, επαγγελματίες, εισοδηματίες και αγρότες ανήλθε στα 13,87 δισ. ευρώ από 12,27 δισ. ευρώ την προηγούμενη χρονιά, σημειώνοντας αύξηση κατά 13%.

Ωστόσο, η αύξηση των εισοδημάτων δεν άλλαξε σημαντικά την εικόνα των δηλωθέντων ατομικών εισοδημάτων. Οι μισοί φορολογούμενοι συνεχίζουν να δηλώνουν εισοδήματα έως 10.000 ευρώ.

Στην παγίδα των τεκμηρίων

Παράλληλα, έναν πανίσχυρο εισπρακτικό μηχανισμό –παρά τις διορθώσεις– συνεχίζουν να αποτελούν τα τεκμήρια διαβίωσης, παγιδεύοντας περισσότερους από 1,2 εκατ. φορολογούμενους.

Συνολικά 1.209.091 ΑΦΜ εμφάνισαν πρόσθετη διαφορά τεκμηρίων. Αυτό πρακτικά μεταφράζεται σε πρόσθετη φορολογητέα ύλη ύψους 3,88 δισ. ευρώ, αναγκάζοντας εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες να πληρώσουν φόρο για εισοδήματα υψηλότερα από αυτά που πραγματικά δήλωσαν.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανθρωπογεωγραφία των επιβαρύνσεων, καθώς οι αντικειμενικές δαπάνες δεν αφορούν πλέον μόνο τους ελεύθερους επαγγελματίες, αλλά επεκτείνονται οριζόντια στο κοινωνικό σύνολο. Τα πρωτεία σε πλήθος «πιασμένων» δηλώσεων κατέχουν οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι, ενώ τη μεγαλύτερη συνολική προσαύξηση εισοδήματος καταγράφουν οι εισοδηματίες.

Ειδικότερα: 433.697 είναι μισθωτοί, 350.004 συνταξιούχοι, 296.284 εισοδηματίες, 69.814 επαγγελματίες και 59.292 αγρότες.

Τη μεγαλύτερη προσαύξηση εισοδήματος λόγω τεκμηρίων είχαν οι εισοδηματίες, με 1,415 δισ. ευρώ. Ακολουθούν οι μισθωτοί με 1,045 δισ. ευρώ, οι συνταξιούχοι με 962,08 εκατ. ευρώ, οι ελεύθεροι επαγγελματίες με 243,38 εκατ. ευρώ και οι αγρότες με 215,94 εκατ. ευρώ.

Τι δηλώσαμε

Η ευρεία ενεργοποίηση των τεκμηρίων ερμηνεύεται σε μεγάλο βαθμό από την εικόνα της εισοδηματικής κατανομής των 9.153.357 φορολογουμένων που υπέβαλαν δήλωση.

Τα στοιχεία δείχνουν έντονη συσσώρευση στις χαμηλές εισοδηματικές κλίμακες, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά εύκολο τον εγκλωβισμό νοικοκυριών στις αντικειμενικές δαπάνες ακόμα και για βασικά περιουσιακά στοιχεία.

Συγκεκριμένα, περισσότεροι από τους μισούς φορολογουμένους (52,11% ή 4.769.821 άτομα) δήλωσαν ετήσιο εισόδημα έως 10.000 ευρώ. Εάν προστεθούν και όσοι δήλωσαν από 10.000 έως 20.000 ευρώ (2.958.581 πολίτες ή 32,32%), προκύπτει ότι το 84,43% των φορολογουμένων –σχεδόν 8,5 στους 10– κινείται κάτω από το όριο των 20.000 ευρώ ετησίως.

Στον αντίποδα, εισοδήματα άνω των 50.000 ευρώ δήλωσε μόλις το 1,74% (159.570 ΑΦΜ), ενώ στην κορυφή της πυραμίδας, πάνω από τις 900.000 ευρώ, βρέθηκαν μόλις 1.233 φορολογούμενοι.

Τα υποζύγια

Τη μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση έχουν οι μισθωτοί, καθώς ο φόρος που προέκυψε από τις δηλώσεις τους ανήλθε σε 5,67 δισ. ευρώ. Ακολουθούν οι ελεύθεροι επαγγελματίες με 3,74 δισ. ευρώ και οι συνταξιούχοι με 2,49 δισ. ευρώ. Οι μισθωτοί, παρά το γεγονός ότι συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο συνολικό εισόδημα, εμφανίζουν μικρότερη αναλογία φόρου προς δηλωθέν εισόδημα. Οι συνταξιούχοι, με περισσότερους από 2 εκατ. φορολογουμένους, συγκεντρώνουν περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού δηλωθέντος εισοδήματος.

Πίνακας 1: Κατανομή φορολογουμένων ανά κλίμακα δηλωθέντος εισοδήματος

Πηγή: ΑΑΔΕ

Οι πηγές και ο τελικός λογαριασμός

Σε επίπεδο συνολικών μεγεθών, το δηλωθέν εισόδημα ανήλθε σε 115,93 δισ. ευρώ. Η συντριπτική πλειονότητα προέρχεται από μισθούς, συντάξεις και ναυτικό εισόδημα, που αγγίζουν τα 82,93 δισ. ευρώ και αντιπροσωπεύουν το 71,54% της συνολικής «πίτας».

Ακολουθούν σε μεγάλη απόσταση τα εισοδήματα από επιχειρηματική δραστηριότητα με 10,99 δισ. ευρώ, τα μερίσματα, οι τόκοι, τα δικαιώματα και η υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου με 10,80 δισ. ευρώ, τα εισοδήματα από ακίνητη περιουσία με 9,28 δισ. ευρώ και η αγροτική δραστηριότητα με 1,92 δισ. ευρώ.

Μετά τις προσαρμογές, μεταξύ των οποίων η προσθήκη των 3,88 δισ. ευρώ από τα τεκμήρια διαβίωσης και η αφαίρεση ζημιών ύψους 3 δισ. ευρώ και εκπτώσεων 401,42 εκατ. ευρώ, το τελικό φορολογητέο εισόδημα διαμορφώθηκε στα 119,50 δισ. ευρώ. Επιπλέον, δηλώθηκαν αυτοτελώς φορολογηθέντα και απαλλασσόμενα ποσά ύψους 15,42 δισ. ευρώ έκαστο.

Ο συνολικός φόρος που βεβαιώθηκε ανήλθε σε 13,87 δισ. ευρώ. Ο φόρος κλίμακας έφτασε τα 18,02 δισ. ευρώ, αλλά περιορίστηκε κατά 4,37 δισ. ευρώ λόγω των προβλεπόμενων μειώσεων φόρου (αφορολόγητο).

Στον τελικό λογαριασμό προστέθηκαν, μεταξύ άλλων, 145,23 εκατ. ευρώ από φόρο ναυτικού εισοδήματος και 86,04 εκατ. ευρώ ως «πέναλτι» για φορολογουμένους που δεν κάλυψαν το απαιτούμενο όριο ηλεκτρονικών αποδείξεων, ενώ μέσω παρακρατήσεων είχε ήδη εισπραχθεί ποσό 9,65 δισ. ευρώ.

Οικογενειακή κατάσταση

• Σε 4.309.781 ανέρχονται οι άγαμοι με συνολικό δηλωθέν εισόδημα 45,19 δισ. ευρώ. Ο μέσος όρος ανά δήλωση είναι περίπου 10.486 ευρώ.
• Τα ζευγάρια χωρίς παιδιά ανέρχονται σε 1.334.439, με συνολικά εισοδήματα 33,87 δισ. ευρώ και μέσο όρο περίπου 25.382 ευρώ.
• Ένα παιδί δηλώνουν 618.122 φορολογούμενοι και 16,60 δισ. ευρώ εισόδημα, ενώ δύο παιδιά δηλώνουν 512.261 και 16,54 δισ. ευρώ.
• Με τρία παιδιά δηλώνουν 100.732 φορολογούμενοι, με δηλωθέντα εισοδήματα 3,21 δισ. ευρώ.
• Πολύτεκνοι είναι 22.542 φορολογούμενοι με εισοδήματα 514,35 εκατ. ευρώ, από τους οποίους οι 17.839 δηλώνουν τέσσερα παιδιά και συνολικά εισοδήματα 431,32 εκατ. ευρώ.

Πίνακας 2: Συγκεντρωτικά μεγέθη εισοδημάτων και φόρων

Πηγή: ΑΑΔΕ