Την αντίστροφη μέτρηση για την μεταβίβαση στην ΔΕΠΑ του 34% που κατέχει το Δημόσιο στον ΔΕΣΦΑ αλλά και για τον σχεδιασμό αυτή να ενδυναμωθεί περαιτέρω με την πιθανή είσοδο ενός ισχυρού μειοψηφικού επενδυτή, σηματοδοτεί η χθεσινή ψήφιση στην Βουλή του πολυνομοσχεδίου του ΥΠΕΝ.
Στην πράξη, το γεγονός ότι η εταιρεία θα αποκτήσει ξανά παρουσία στο εθνικό δίκτυο και τις υποδομές φυσικού αερίου (αγωγοί, Ρεβυθούσα, κλπ) - την απώλεσε προ 20ετίας όταν το 2007 αποσχίστηκε ο κλάδος της μεταφοράς αερίου υπό την Οδηγία για απελευθέρωση της σχετικής αγοράς - όχι μόνο την καθιστά ισχυρότερη, της δίνει μεγαλύτερη δυνατότητα να τρέξει διεθνείς συνεργασίες, και εντέλει ενδυναμώνει την θέση της χώρας στον ενεργειακό χάρτη. Αλλά και της προσδίδει ένα ακόμη πιο ελκυστικό επιχειρηματικό story, ικανό να προσελκύσει ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον, με ό,τι αυτό σημαίνει για τα σενάρια εκ νέου αναζήτησης ενός ισχυρού επενδυτή ή διάθεσης στο Χρηματιστήριο ενός ποσοστού από το 100% που ελέγχει σήμερα το κράτος.
Η μεταβίβαση του 34% που κατέχει το Δημόσιο στο ΔΕΣΦΑ, σε άλλη εταιρεία που να ανήκει υποχρεωτικά και 100% στο Δημόσιο (δηλαδή στην ΔΕΠΑ) φέρνει πιο κοντά την συζήτηση διάθεσης ενός ποσοστού της, είτε με listing, είτε με μερική ιδιωτικοποίηση, με το κράτος να διατηρεί σε κάθε σενάριο το πλειοψηφικό πακέτο.
Καιρό τώρα η κυβερνητική θέση είναι σαφής και συνοψίζεται στο ότι μια ισχυρότερη ΔΕΠΑ υπό τον έλεγχο του Δημοσίου είναι χρήσιμη για τον πολίτη, την ενεργειακή πολιτική και τη διπλωματία της χώρας.
Αυτό δεν αναιρεί την άποψη ότι “δεν είναι δουλειά του κράτους να έχει το 100% σε ενεργειακές εταιρείες”, ούτε και τις πληροφορίες ότι δεν θα αργήσει να πάρει μπροστά στο Υπερταμείο η συζήτηση για το μέλλον της εταιρείας και το κατά πόσο θα επιλεγεί η εισαγωγή ενός ποσοστού στο Χρηματιστήριο ή θα αναζητηθεί μειοψηφικός partner.
Το θέμα είχε τεθεί και προ διετίας όταν πέρασε στο Δημόσιο το 100% των μετοχών της εταιρείας μετά την πώληση στο ΤΑΙΠΕΔ (που εν συνεχεία απορροφήθηκε από το Υπερταμείο) του ποσοστού 35% της ΔΕΠΑ Εμπορίας που κατείχε μέχρι τότε η Helleniq Energy.
Το επόμενο 3μηνο και ο ρόλος του Δημοσίου
Στο κομμάτι αυτής καθ’ εαυτής της μεταβίβασης στην ΔΕΠΑ του 34% του ΔΕΣΦΑ, εφόσον δεν υπάρξουν εμπλοκές, τότε η ολοκλήρωση της εκτιμάται ότι θα διαρκέσει 2-3 μήνες, όπως μεταφέρουν αρμόδιες πηγές.
Καλώς εχόντων των πραγμάτων το θέμα θα έχει τελειώσει στις αρχές του επόμενου έτους, συνυπολογίζοντας το χρόνο για την αποτίμηση του 35%, την υποχρεωτική παροχή σύμφωνης γνώμης από την ΡΑΑΕΥ, καθώς και τις τυχόν παρεμβάσεις που θα γίνουν από την DG Comp, εφόσον δεν θα χρειαστεί νέα πιστοποίηση.
Κλειδί για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι το γεγονός ότι τα μετοχικά δικαιώματα και τα δικαιώματα ψήφου που απορρέουν από το 34% θα συνεχίσουν να ασκούνται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όπως προβλέπει το άρθρο 53 στο νόμο του ΥΠΕΝ.
Με άλλα λόγια, το Δημόσιο διατηρεί ρόλο παθητικού μετόχου, καθώς δεν έχει κανένα δικαίωμα στην συμφωνία μετόχων, άρα και δεν μπορεί να επηρεάσει καμία απόφαση στο ΔΣ ή στην Γενική Συνέλευση της ΔΕΠΑ.
Και σε κάθε περίπτωση, όπως προβλέπει η διάταξη που αποτελεί πλέον νόμο του κρατους, "...τα διοικητικά μετοχικά δικαιώματα που προκύπτουν από τις ως άνω μετοχές, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ψήψου στις γενικές συνελεύσεις, του δικαιώματος συμμετοχής διοίκηση διορισμού μελών στη διοίκηση, καθώς και των ειδικών δικαιωμάτων πληροφόρησης...", θα συνεχίσουν να ασκούνται αποκλειστικά και κατά απόλυτη διακριτική ευχέρεια από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Επί της ουσίας η διάταξη επιχειρεί να άρει το επιχείρημα ότι με την αλλαγή αυτή η ΔΕΠΑ μπορεί να επηρεάζει την πρόσβαση τρίτων στις υποδομές φυσικού αερίου του ΔΕΣΦΑ ή να έχει πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες.
Σύμφωνα με τους γνωρίζοντες, κατά τις μακρές συζητήσεις που ξεκίνησαν πριν το περασμένο καλοκαίρι, η παραπάνω διάταξη εντάχθηκε και ως διαβεβαιώση προς την κοινοπραξία Senfluga που κατέχει το 66% του ΔΕΣΦΑ (κεντρικό ρόλο κατέχει η ιταλική SNAM), ότι επί της ουσίας δεν αλλάζει κάτι. Και ότι όπως και σήμερα όπου τα μετοχικά δικαιώματα και τα δικαιώματα ψήφου του 34% ασκούνται από τον ΥΠΕΝ, το ίδιο θα συνεχίσει να ισχύει και όταν το ποσοστό περάσει στην ΔΕΠΑ.
Το ενωσιακό δίκαιο και η επιστροφή του 34%
Αυτός είναι και ο λόγος, όπως λένε άνθρωποι με εικόνα της υπόθεσης, που η μεταβίβαση δεν φαίνεται να "χτυπάει" ρυθμιστικά και κανονιστικά, εκτιμώντας ότι δεν θα υπάρξει κάποιου είδους εμπλοκή με τον ευρωπαϊκό κανονισμό περί ιδιοκτησιακού διαχωρισμού εμπορίας και δικτύων (unbundling). Τόσο γιατί η ρύθμιση προβλέπει την άσκηση των δικαιωμάτων του Δημοσίου, κατά τέτοιον τρόπο ώστε να διατηρούνται ο ιδιοκτησιακός διαχωρισμός και η ανεξαρτησία του Διαχειριστή, όσο και γιατί το νομοθετικό πλαίσιο παραμένει το ίδιο που ίσχυε και όταν η ΔΕΠΑ είχε τον ΔΕΣΦΑ.
Αν και το θυμούνται μόνο οι παλαιότεροι, ο ΔΕΣΦΑ προήλθε έπειτα από απόσχιση από την ΔΕΠΑ κατά το μακρινό 2007. Δημιουργήθηκε από την απόσχιση του κλάδου μεταφοράς φυσικού αερίου της τελευταίας και ανήκε σε αυτήν κατά 100% μέχρι και το 2010. Ο στόχος τότε ήταν ο πλήρης διαχωρισμός των μονοπωλιακών δραστηριοτήτων υποδομής και μεταφοράς από τις ανταγωνιστικές δραστηριότητες προμήθειας και εμπορίας φυσικού αερίου.
Ο πλήρης ιδιοκτησιακός διαχωρισμός ολοκληρώθηκε το 2018, ενώ το Δεκέμβρη του ίδιου έτους έγινε η μεταβίβαση του 66% του ΔΕΣΦΑ στην κοινοπραξία Senfluga (Snam, Enagás, Fluxys) έναντι 535 εκατ. ευρώ, τίμημα που προφανώς θα ήταν πολύ υψηλότερο αν η Ελλάδα δεν βρισκόταν σε καθεστώς μνημονίων.
Κατά τον spin off του 2018, η ΔΕΠΑ αποχωρίστηκε περιουσιακά στοιχεία υψηλής αξίας, (αγωγοί, Ρεβυθούσα, υποδομές μεταφοράς), όπως και τα σχετικά ετήσια μερίσματα, χωρίς καμία αποζημίωση και αντισθάμισμα, ενώ μάλιστα κατέβαλε τότε και τον αντίστοχο φόρο. Το σύνολο των εσόδων από την αποκρατικοποίηση κατευθύνθηκε στο Δημόσιο και τα ΕΛΠΕ.
Αυτός είναι και ο λόγος, όπως λένε κυβερνητικές πηγές, που η επιστροφή του 34%, πέραν των όποιων σχεδίων για την επόμενη μέρα της ΔΕΠΑ, αποτελεί και μερική αποκατάσταση της περιουσιακής της βάσης.