Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη, υπό την προϋπόθεση ότι οι δυνατότητές της θα αξιοποιηθούν ουσιαστικά από τους περισσότερους πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς. Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης του Γενικού Γραμματέα Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημοσθένη Αναγνωστόπουλου, στο 22nd Annual Cyprus Summit του Economist, στις 10 Νοεμβρίου στη Λευκωσία.
Ο κ. Αναγνωστόπουλος επισήμανε ότι το νέο ψηφιακό χάσμα δεν αφορά μόνο την πρόσβαση στα εργαλεία ΤΝ, αλλά κυρίως τη δυνατότητα αποτελεσματικής αξιοποίησής τους. Περιέγραψε τρία πεδία ανταγωνισμού, που αφορούν την ανάπτυξη μοντέλων ΤΝ, την ενσωμάτωσή τους στις δραστηριότητες της οικονομίας και την επίτευξη πραγματικών κερδών παραγωγικότητας.
Εντόπισε δύο εστίες πιθανών ανισοτήτων, με την πρώτη να αφορά σε δεξιότητες. Το εύρος των προκλήσεων αποτυπώνεται στα στοιχεία της Eurostat για το 2025, που αναφέρουν ότι εργαλεία ΤΝ χρησιμοποιούσε το 55% των μεγάλων επιχειρήσεων της ΕΕ, έναντι 17% των μικρών. Στη Δανία το αντίστοιχο ποσοστό για το σύνολο των επιχειρήσεων έφτανε το 42%, ενώ στην Ελλάδα και την Κύπρο βρισκόταν κοντά στο 9%, με τον δημόσιο τομέα της Ελλάδας να ανέρχεται στο 15%.
Ελληνικές πρωτοβουλίες
Αναφερόμενος στις πρωτοβουλίες της χώρας μας, που αιτιολογούν το ποσοστό αυτό, σημείωσε τη διάθεση 60.000 αδειών χρήσης εργαλείων αυτοματισμού γραφείου σε δημοσίους λειτουργούς με δωρεάν εργαλεία ΤΝ και την εκπαίδευση περίπου 30.000 εξ αυτών. «Στόχος όμως δεν είναι απλώς η πρόσβαση σε νέες εφαρμογές, αλλά η μετρήσιμη βελτίωση της καθημερινής λειτουργίας και της παραγωγικότητας», είπε χαρακτηριστικά.
Για τον σκοπό αυτό πρότεινε μια μέθοδο που συμπυκνώνεται σε τέσσερα στάδια: τη συλλογή νέων ιδεών αξιοποίησης ΑΙ από τη διοικητική ομάδα του φορέα και την εξάλειψη διαδικαστικών και νομικών εμποδίων. Ακολουθούν η απαίτηση για απτά, μετρήσιμα αποτελέσματα και η στενή παρακολούθηση της προόδου κάθε εβδομάδα, μήνα και εξάμηνο.
Υποδομές και κυριαρχία
Η δεύτερη εστία πιθανών ανισοτήτων αφορά στις απαιτήσεις σε υποδομές. Ειδική αναφορά έκανε στον εθνικό υπερυπολογιστή «Δαίδαλο» και στο ελληνικό Εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης «Pharos» («Φάρος»), που διευρύνουν τις δυνατότητες ανάπτυξης και αξιοποίησης μοντέλων ΤΝ, καθώς και συνολικά στις πρωτοβουλίες της ΕΕ για τα Εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία, αναπτύσσοντας ότι αυτή δεν εξαρτάται μόνο από τη δημιουργία υποδομών, αλλά και από την πρόσβαση σε ανταγωνιστικά μοντέλα και υπηρεσίες, ώστε επιχειρήσεις και πολίτες να διαθέτουν πραγματικές επιλογές.
Έθεσε μάλιστα κρίσιμα ερωτήματα για το τι θα συμβεί εάν τα πιο προηγμένα μοντέλα ΤΝ παραμείνουν ιδιόκτητα και δεν μπορούν να εγκατασταθούν σε ευρωπαϊκές υποδομές, ή εάν τα ευρωπαϊκά ανοικτά μοντέλα δεν είναι αρκετά ανταγωνιστικά. Παράλληλα, επεσήμανε τον κίνδυνο μια μικρή ευρωπαϊκή επιχείρηση να στηριχθεί σε εμπορικό μοντέλο ΤΝ και ο πάροχος να αυξήσει σημαντικά τις τιμές ή να αλλάξει μονομερώς τους όρους πρόσβασης.
Όπως προειδοποίησε, υπάρχει κίνδυνος να βρεθούμε μπροστά σε μια παράδοξη κατάσταση όπου η Ευρώπη να διαθέτει περισσότερες υπολογιστικές υποδομές, αλλά οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να παραμένουν εξαρτημένες από λίγους παγκοσμίως παρόχους ΤΝ. Διατύπωσε συνεπώς την άποψη ότι απαιτούνται ανταγωνιστικά μοντέλα, ανοικτά τεχνολογικά πρότυπα, πραγματική δυνατότητα μεταφοράς μεταξύ παρόχων και οικονομικά προσιτή πρόσβαση.
Κατέληξε τονίζοντας ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να δαπανήσει δισεκατομμύρια για την κατασκευή υποδομών ΤΝ, αφήνοντας την παραμικρή πιθανότητα η νοημοσύνη και το κόστος πρόσβασης να παραμένουν υπό τον έλεγχο άλλων, υπογραμμίζοντας ότι η απάντηση σε αυτό είναι το μέγεθος και η ισχύς της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς.