Αυτή ήταν η κεντρική εικόνα που προέκυψε από την εκδήλωση «Ελληνική Βιομηχανία – Χθες, Σήμερα, Αύριο», η οποία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου στην Εθνική Πινακοθήκη, με συνδιοργανωτές το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), την Ελληνική Παραγωγή και το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ).
Η εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας, επιχείρησε να συνδέσει την ιστορική διαδρομή της ελληνικής βιομηχανίας με τη σημερινή της θέση και τις προοπτικές ανάπτυξης, σε μια περίοδο κατά την οποία η γεωπολιτική αβεβαιότητα, η ενεργειακή μετάβαση και οι νέες τεχνολογίες μεταβάλλουν τους όρους του διεθνούς ανταγωνισμού.
Τα ευρήματα του ΙΟΒΕ
Τη σημερινή εικόνα της βιομηχανίας αποτύπωσε ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκος Βέττας, παρουσιάζοντας στοιχεία που αναδεικνύουν τόσο τη σημασία του κλάδου όσο και τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας.
Σύμφωνα με την παρουσίαση, η συμμετοχή της βιομηχανίας στο ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 13,1% το 2025, με τη μεταποίηση να αντιπροσωπεύει το 9,7%. Παρά την ανάκαμψη των τελευταίων ετών, το αντίστοιχο μερίδιο της μεταποίησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται στο 14,2%, επιβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά.
Η βιομηχανία απασχολεί περίπου 501.000 εργαζομένους, ενώ η συνολική της συνεισφορά στα έσοδα του Δημοσίου υπολογίζεται σε 22,9 δισ. ευρώ. Παράλληλα, διαθέτει ισχυρή πολλαπλασιαστική επίδραση στην οικονομία, καθώς κάθε μονάδα προστιθέμενης αξίας συνδέεται με συνολική επίδραση 2,4 μονάδων στο ΑΕΠ, ενώ ο αντίστοιχος πολλαπλασιαστής στην απασχόληση φτάνει το 3.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παραγωγικότητα της βιομηχανίας, η οποία είναι κατά 67% υψηλότερη από τον μέσο όρο της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το επίπεδο καταγράφεται σημαντική απόσταση από τις ευρωπαϊκές επιδόσεις.
Εντυπωσιακή είναι η πορεία των εξαγωγών βιομηχανικών προϊόντων, που από 10,4 δισ. ευρώ το 2002 έφτασαν τα 44,3 δισ. ευρώ το 2025, σημειώνοντας υπερτετραπλασιασμό. Οι εξαγωγές της μεταποίησης, εξαιρουμένων των πετρελαιοειδών, αυξήθηκαν κατά 59% την περίοδο 2019-2025, φτάνοντας τα 30,6 δισ. ευρώ.
Στον αντίποδα, η επενδυτική ένταση της μεταποίησης παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καθώς το 2025 διαμορφώθηκε στο 13,9%, έναντι 22,6% στην ΕΕ.
Η έρευνα ανέδειξε και τις μεγάλες περιφερειακές διαφοροποιήσεις. Στη Στερεά Ελλάδα η βιομηχανία αντιστοιχεί στο 42% της περιφερειακής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, ενώ στη Δυτική Μακεδονία το ποσοστό φτάνει στο 27%. Αντίθετα, στην Αττική περιορίζεται στο 12% και στα Ιόνια Νησιά μόλις στο 5%.
Το συμπέρασμα της παρουσίασης ήταν ότι η μετάβαση σε ένα ισχυρότερο παραγωγικό μοντέλο προϋποθέτει περισσότερες επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό, τεχνολογία και έρευνα, παραγωγή προϊόντων υψηλότερης αξίας και ουσιαστικότερη συμμετοχή στις διεθνείς αλυσίδες παραγωγής.
Οι παρεμβάσεις του ΠτΔ και του Γκίκα Χαρδούβελη
Η εκδήλωση ξεκίνησε με την τοποθέτηση του προέδρου της Εθνικής Τράπεζας και πρώην υπουργού Οικονομικών, Γκίκα Χαρδούβελη, ο οποίος στάθηκε στη σημασία της βιομηχανίας για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της χώρας.
Επισήμανε ότι, παρά τη βελτίωση της συμμετοχής της μεταποίησης στο ΑΕΠ από το 7,8% το 2019 στο 9,7% το 2025, η απόσταση από την υπόλοιπη Ευρώπη παραμένει μεγάλη. Ως βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της παραγωγικής βάσης ανέδειξε τη σταθερότητα του οικονομικού περιβάλλοντος, το ανταγωνιστικό ενεργειακό κόστος, τη χρηματοδότηση των επενδύσεων, τις σύγχρονες υποδομές και την ενίσχυση της έρευνας και του ανθρώπινου κεφαλαίου.
Στη συνέχεια, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, προσέδωσε ευρύτερη διάσταση στη συζήτηση, συνδέοντας την παραγωγική ικανότητα μιας χώρας με τη στρατηγική της αυτονομία και την εθνική ασφάλεια.
Στην παρέμβασή του ανέδειξε την ανάγκη περιορισμού των εξαρτήσεων από το εξωτερικό, επισημαίνοντας ότι οι πρόσφατες διεθνείς κρίσεις κατέδειξαν τις ευπάθειες των οικονομιών που βασίζονται υπερβολικά στις εισαγωγές. Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και η δυνατότητα εξαγωγής ανταγωνιστικών προϊόντων αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, στοιχεία οικονομικής ανθεκτικότητας αλλά και εθνικής ισχύος.
Κ. Κωστής: Η μεταπολεμική άνθηση και η υποχώρηση της βιομηχανίας
Στην ιστορική εξέλιξη της ελληνικής βιομηχανίας επικεντρώθηκε η συζήτηση του δημοσιογράφου Γιώργου Μαγγιριάδη με τον ομότιμο καθηγητή του ΕΚΠΑ και διευθυντή του ΜΙΕΤ, Κώστα Κωστή.
Ο τελευταίος αναφέρθηκε στη μεταπολεμική εκβιομηχάνιση της χώρας και ιδιαίτερα στην περίοδο 1952-1979, κατά την οποία η ανάπτυξη της παραγωγής συνέβαλε καθοριστικά στη μεταμόρφωση της ελληνικής οικονομίας και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.
Υπενθύμισε ότι η βιομηχανική ανάπτυξη αποτελούσε τότε ευρύτατα αποδεκτή προτεραιότητα, ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ο βιομηχανικός τομέας είχε αποκτήσει ιδιαίτερα σημαντική θέση στην οικονομία.
Στη συνέχεια, ωστόσο, οι αλλαγές στο διεθνές οικονομικό περιβάλλον, η παγκοσμιοποίηση, η περιορισμένη ανταγωνιστικότητα και οι αδυναμίες του εγχώριου παραγωγικού συστήματος συνέβαλαν στη σταδιακή υποχώρηση της βιομηχανίας.
Μ. Στασινόπουλος: Η βιομηχανία ξανά στο επίκεντρο των εθνικών προτεραιοτήτων
Την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων υπογράμμισε ακολούθως ο Μιχάλης Στασινόπουλος, πρόεδρος του ΔΣ της Viohalco και της Ελληνικής Παραγωγής.
Ο κ. Στασινόπουλος επισήμανε ότι η αποβιομηχάνιση που χαρακτήρισε προηγούμενες δεκαετίες σε πολλές δυτικές οικονομίες έχει πλέον οδηγήσει σε αναθεώρηση των πολιτικών προτεραιοτήτων, με τη βιομηχανική παραγωγή να επανέρχεται στο επίκεντρο.
Υποστήριξε ότι η Ελλάδα χρειάζεται μεγαλύτερη έμφαση στις επενδύσεις σε στρατηγικούς κλάδους, στη διαμόρφωση ισχυρών παραγωγικών οικοσυστημάτων και στη βελτίωση των συνθηκών ανταγωνιστικότητας.
Παρά τη δημοσιονομική πρόοδο και τη βελτίωση βασικών οικονομικών δεικτών, εκτίμησε ότι η πραγματική σύγκλιση με τις πιο ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες απαιτεί βαθύτερη αλλαγή στο παραγωγικό πρότυπο, με τη βιομηχανία να αποκτά κεντρικότερο ρόλο.
Πέντε επιχειρηματικές ιστορίες με κοινό παρονομαστή την εξωστρέφεια
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με συζήτηση πέντε εκπροσώπων ελληνικών οικογενειακών βιομηχανιών, υπό τον συντονισμό της Ράνιας Αικατερινάρη, μέλους του ΔΣ της ElvalHalcor και αντιπροέδρου του ΣΕΒ.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η μετάβαση στη νέα γενιά διοίκησης, οι επενδύσεις στην τεχνολογία και η σημασία της εξωστρέφειας για επιχειρήσεις που κατάφεραν να αναπτύξουν διεθνή παρουσία.
Η πρόεδρος της ELVIAL, Τάνια Τζίκα, περιέγραψε την πορεία μιας επιχείρησης που ξεκίνησε το 1990 και σήμερα πραγματοποιεί εξαγωγές σε περισσότερες από 40 χώρες, διαθέτοντας περίπου το 70% της παραγωγής της στις διεθνείς αγορές.
Στάθηκε ιδιαίτερα στον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό, αναφέροντας ότι από το 2005 η εταιρεία έχει επενδύσει περισσότερα από 120 εκατ. ευρώ στις παραγωγικές εγκαταστάσεις της, αξιοποιώντας αυτοματισμούς και ρομποτικά συστήματα.
Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της χρηματοοικονομικής πειθαρχίας, η οποία επέτρεψε στην επιχείρηση να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση χωρίς να καταγράψει ζημιογόνο χρήση.
Η διευθύνουσα σύμβουλος της SABO, Ευγενία Κοίλιαρη, παρουσίασε την εξέλιξη της εταιρείας από ένα μικρό μηχανουργείο στο Βασιλικό Ευβοίας σε διεθνή όμιλο βιομηχανικών λύσεων με παρουσία σε περίπου 65 χώρες.
Όπως εξήγησε, η εταιρεία αναπτύχθηκε αρχικά στον τομέα των εργοστασίων κεραμοποιίας και στη συνέχεια επεκτάθηκε στη βιομηχανική αυτοματοποίηση, στη ρομποτική, στη διαχείριση αποβλήτων και σε άλλες εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας.
Καθοριστική επιλογή υπήρξε, σύμφωνα με την ίδια, η έγκαιρη στροφή στις αγορές του εξωτερικού, η οποία ανάγκασε την επιχείρηση να ανεβάζει διαρκώς τις επιδόσεις της στην ποιότητα, στην καινοτομία και στην εξυπηρέτηση των πελατών.
Από τις εργαλειομηχανές στην ΤΝ και τις εξαγωγές
Από την πλευρά του, ο CEO του Gizelis Group, Ευάγγελος Γκιζελής, παρουσίασε μια βιομηχανική διαδρομή που ξεκίνησε το 1968 και οδήγησε στην ανάπτυξη προηγμένων εργαλειομηχανών και συστημάτων ρομποτικής.
Η εταιρεία εξάγει μηχανήματα επεξεργασίας ελασμάτων σε 60 χώρες, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποτελούν πλέον τη σημαντικότερη αγορά της, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 60% του κύκλου εργασιών της.
Ο ίδιος έδωσε έμφαση στη μελλοντική αξιοποίηση του Physical AI, δηλαδή της ενσωμάτωσης τεχνητής νοημοσύνης σε φυσικά μηχανικά και ρομποτικά συστήματα, ως πεδίο που μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες για την ελληνική βιομηχανία απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η τοποθέτηση του προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου της SCLAVOS, Αριστείδη Γεωργαντά, ο οποίος περιέγραψε πώς μια επιχείρηση που ξεκίνησε το 1948 από την ελληνική κλωστοϋφαντουργία κατόρθωσε να αποκτήσει διεθνή παρουσία, παρότι ο συγκεκριμένος κλάδος υποχώρησε σημαντικά στην εγχώρια αγορά.
Ο κ. Γεωργαντάς εξήγησε ότι η εταιρεία επέλεξε να μην ανταγωνιστεί τους ασιατικούς κατασκευαστές στο χαμηλό κόστος, αλλά να επενδύσει στην εξειδίκευση και στην ανάπτυξη τεχνολογιών για συγκεκριμένες κατηγορίες υφασμάτων.
Παράλληλα, εξέφρασε τον προβληματισμό του για την περιορισμένη σύνδεση της εκπαίδευσης με τη βιομηχανία, επισημαίνοντας την ανάγκη οι νέοι να έρχονται από νωρίς σε επαφή με την πραγματική παραγωγική διαδικασία.
Τέλος, ο διευθύνων σύμβουλος της ΝΕΟΤΕΧ και πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Χημικών Βιομηχανιών, Αλέξανδρος Κατραούζος, παρουσίασε τον μετασχηματισμό της οικογενειακής επιχείρησης από εισαγωγική και εμπορική σε παραγωγική και εξαγωγική βιομηχανία.
Όπως ανέφερε, από σχεδόν μηδενικές εξαγωγές το 2003, η εταιρεία έχει φτάσει σήμερα να δραστηριοποιείται σε περισσότερες από 80 χώρες, έχοντας υπερτριπλασιάσει το προσωπικό της.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στις επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη, στην παραγωγή εξειδικευμένων στεγανωτικών συστημάτων και στη δημιουργία σύγχρονων διοικητικών δομών, που επέτρεψαν στην επιχείρηση να αποκτήσει διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Οι πέντε επιχειρηματικές διαδρομές ανέδειξαν ένα κοινό συμπέρασμα. Η ελληνική βιομηχανία διαθέτει επιχειρήσεις που μπορούν να ανταγωνιστούν διεθνώς, όταν συνδυάζουν την τεχνογνωσία με τις επενδύσεις, τη διοικητική συνέχεια και την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Το ζητούμενο, όπως προέκυψε συνολικά από την εκδήλωση, είναι αυτές οι επιτυχημένες διαδρομές να αποκτήσουν μεγαλύτερη κλίμακα, συμβάλλοντας σε έναν ευρύτερο μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας.