Αίτημα τροποποίησης της ΚΥΑ 20844/2026 (ΦΕΚ Β΄ 4560/24.07.2026) σχετικά με την επιβολή προστίμων και τον καταλογισμό ευθυνών κατά την εκτέλεση τεχνικών έργων υπέβαλαν οι εργοληπτικές οργανώσεις ΠΕΔΜΕΔΕ, ΠΕΣΕΔΕ και ΣΑΤΕ.
Η επιστολή απευθύνεται στους υφυπουργούς Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Αθανάσιο Πετραλιά, Ανάπτυξης Βασίλειο Σπανάκη και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Κωνσταντίνο Καραγκούνη, εκφράζοντας έντονο προβληματισμό για τις προβλέψεις της παραγράφου 3 του άρθρου 2 της απόφασης, οι οποίες, όπως επισημαίνεται, δημιουργούν σοβαρά ζητήματα αναλογικότητας των επιβαλλόμενων προστίμων και κατανομής των ευθυνών.
Ειδικότερα, η εν λόγω διάταξη προβλέπει τη δυνατότητα προσαύξησης του βασικού προστίμου κατά 50% σε περίπτωση συνυπαιτιότητας. Παράλληλα, ορίζει ότι το πρόστιμο που επιβάλλεται στον κύριο ή στον ανάδοχο του έργου δεν μπορεί να υπολείπεται του μεγαλύτερου προστίμου που επιβάλλεται στους εργολάβους.
Ευθύνες αναδόχου και υπεργολάβου
Σύμφωνα με τις οργανώσεις, η ρύθμιση αυτή δημιουργεί τον κίνδυνο επιβολής προστίμων τόσο στον ανάδοχο όσο και στον υπεργολάβο για την ίδια παράβαση, χωρίς να διασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση ο σαφής προσδιορισμός της διακριτής ευθύνης καθενός. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις περιπτώσεις εγκεκριμένων υπεργολάβων, σύμφωνα με το άρθρο 165 του ν. 4412/2016, οι οποίοι αναλαμβάνουν συγκεκριμένο τμήμα του έργου και υπέχουν άμεσες υποχρεώσεις για την τήρηση των μέτρων ασφάλειας και υγείας κατά την εκτέλεση των εργασιών τους.
Όπως τονίζεται, η ύπαρξη αυτοτελών υποχρεώσεων του υπεργολάβου δεν αναιρεί τις νόμιμες ευθύνες του αναδόχου. Ωστόσο, η επιβολή κυρώσεων πρέπει να βασίζεται στην εξατομικευμένη διαπίστωση της παράβασης και στον πραγματικό βαθμό ευθύνης κάθε εμπλεκομένου, και όχι αποκλειστικά στην ιδιότητά του ή σε έναν υποχρεωτικό συσχετισμό μεταξύ των επιβαλλόμενων προστίμων.
Η δυνατότητα προσαύξησης κατά 50%, σε συνδυασμό με την πρόβλεψη ελάχιστου ύψους προστίμου για τον ανάδοχο σε σχέση με τους εργολάβους, ενδέχεται να οδηγήσει σε δυσανάλογες οικονομικές επιβαρύνσεις, χωρίς επαρκή αντιστοιχία με την πραγματική υπαιτιότητα.
Τα τέσσερα αιτήματα
Κατόπιν των ανωτέρω, οι εργοληπτικές οργανώσεις ζητούν την τροποποίηση της παραγράφου 3 του άρθρου 2 της ΚΥΑ 20844/2026 μέσω τεσσάρων συγκεκριμένων παρεμβάσεων:
Πρώτον, την απαλοιφή της πρόβλεψης σύμφωνα με την οποία το πρόστιμο του κυρίου ή του αναδόχου του έργου δεν μπορεί να υπολείπεται του μεγαλύτερου προστίμου που επιβάλλεται στους εργολάβους.
Δεύτερον, τη σαφή πρόβλεψη εξατομικευμένου καταλογισμού των ευθυνών σε περιπτώσεις υπεργολαβίας, με βάση τις πραγματικές υποχρεώσεις και τον βαθμό υπαιτιότητας κάθε εμπλεκομένου, ώστε να αποφεύγεται η δυσανάλογη σωρευτική επιβολή κυρώσεων για την ίδια παράβαση.
Τρίτον, τη ρητή εξαίρεση στην περίπτωση των εγκεκριμένων υπεργολάβων του άρθρου 165 του ν. 4412/2016 από την εφαρμογή της συγκεκριμένης ρύθμισης περί καταλογισμού προστίμων στον ανάδοχο λόγω παραβάσεων του υπεργολάβου, εφόσον δεν διαπιστώνεται αυτοτελής ευθύνη ή συνυπαιτιότητα του αναδόχου.
Τέταρτον, τη ρητή πρόβλεψη ότι η προσαύξηση του προστίμου κατά 50% θα επιβάλλεται μόνο σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης συνυπαιτιότητας, κατόπιν ειδικά αιτιολογημένης κρίσης της αρμόδιας ελεγκτικής αρχής, με συνεκτίμηση του πραγματικού βαθμού ευθύνης κάθε εμπλεκομένου και της αρχής της αναλογικότητας.
Ασφάλεια εργαζομένων και αναλογικότητα
Οι τρεις φορείς επισημαίνουν ότι η διασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.
Θεωρούν, ωστόσο, αναγκαία την επανεξέταση της συγκεκριμένης ρύθμισης και τη δρομολόγηση των αναγκαίων νομοθετικών παρεμβάσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα σαφές, δίκαιο και αναλογικό πλαίσιο κυρώσεων, το οποίο θα υπηρετεί αποτελεσματικά τον σκοπό της πρόληψης των εργατικών ατυχημάτων, χωρίς να δημιουργεί αδικαιολόγητες επιβαρύνσεις για τις εργοληπτικές επιχειρήσεις.
Την επιστολή υπογράφουν για τη Συντονιστική Επιτροπή των Εργοληπτικών Οργανώσεων ο πρόεδρος της ΠΕΔΜΕΔΕ Κωνσταντίνος Γκολιόπουλος, ο πρόεδρος της ΠΕΣΕΔΕ Φώτιος Κουβουκλιώτης και ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ Χριστόφορος Κωνσταντινίδης.