Την ανάγκη παρεμβάσεων από την κυβέρνηση με στόχο την αντιμετώπιση των επιπτώσεων του πολέμου στην Μέση Ανατολή ζητά με επιστολή που έστειλε χθες Πέμπτη 12 Μαρτίου 2026, η διοίκηση της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών και Εμπόρων Ελλάδας (ΓΣΕΒΕΕ), προς τους υπουργούς: Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, Ανάπτυξης Παναγιώτη Θεοδωρικάκο και Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου.
Η ΓΣΕΒΕΕ καταθέτει τις προτάσεις της επισημαίνοντας τους πέντε πυλώνες των μέτρων που θα πρέπει να ληφθούν και αφορούν: την αγορά ενέργειας, καυσίμων, μέτρα για την ρευστότητα των επιχειρήσεων, μέτρα για την ενίσχυση των οικονομικών των νοικοκυριών καθώς και ειδικά μέτρα για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Όπως αναφέρει η Γενική Συνομοσπονδία Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας: «Η ελληνική οικονομία βρίσκεται στα πρόθυρα μιας νέας κρίσης, χωρίς ακόμα να έχουν παρέλθει οι επιπτώσεις όλων των προηγούμενων.
Τα νέα δεδομένα που δημιουργεί αρχικά στην οικονομία ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι ήδη ορατά στις αντλίες βενζίνης/ πετρελαίου προκαλώντας έντονες ανησυχίες στην εφοδιαστική αλυσίδα αρχικά για την εκτίναξη του κόστους μεταφοράς προϊόντων, στο σύνολο των επιχειρήσεων για την επίδραση στο κόστος πρώτων υλών και ενέργειας, αλλά και στο σύνολο των νοικοκυριών για ένα νέο κύμα εκτεταμένων ανατιμήσεων.
Οι αυξήσεις που σημειώθηκαν ουσιαστικά πριν τα διυλιστήρια να αρχίσουν να προμηθεύονται πετρέλαιο με τις τρέχουσες διεθνείς τιμές, επομένως προληπτικά, δεν είναι δυνατόν να απορροφηθούν από τις ελληνικές επιχειρήσεις. Κάθε καθυστέρηση επομένως στη λήψη των αναγκαίων προστατευτικών μέτρων για το σύνολο των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών θα έχει ευρύτερες επιπτώσεις στο σύνολο της εθνικής οικονομίας και της παραγωγής».
Στο πλαίσιο αυτό προτείνει την άμεση εφαρμογή έκτακτου πλαισίου προστασίας της οικονομίας και τον σχεδιασμό από τώρα κατάλληλων παρεμβάσεων που θα ενεργοποιούνται ανάλογα με την χρονική έκταση των επιπτώσεων του πολέμου.
Οι πέντε πυλώνες
Ειδικότερα τα μέτρα για την προστασία της ελληνικής οικονομίας που προτείνει η ΓΣΕΒΕΕ κινούνται πάνω σε πέντε πυλώνες:
Πυλώνας πρώτος: Συγκράτηση των τιμών των καυσίμων
Στην κατεύθυνση αυτή, είναι σημαντικοί οι έλεγχοι για την καταπολέμηση φαινομένων αισχροκέρδειας. Παράλληλα, το κράτος θα πρέπει να μην αντλεί το ίδιο υπερκέρδη, λόγω των έμμεσων φόρων, από τις αυξήσεις στην τιμή των καυσίμων, αλλά να αποκλιμακώσει τους συντελεστές διατηρώντας τα δημόσια έσοδα στο προϋπολογισθέν ύψος τους.
Πυλώνας δεύτερος: Έλεγχος των τιμών της ενέργειας
Πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τη διατήρηση των τιμών ρεύματος στα τρέχοντα επίπεδα, με τη λήψη κατάλληλων μέτρων (π.χ. αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού του κόστους της ενέργειας, θέσπιση ανώτατου ορίου στην τιμή κιλοβατώρας για οικιακή ή επαγγελματική χρήση κ.ά.), καθώς και με συγκράτηση των λοιπών χρεώσεων που επιβάλλονται στους λογαριασμούς του ρεύματος και συνεισπράττονται με αυτούς. Ιδιαίτερη σημασία έχει η στήριξη των επιχειρήσεων ανάλογα με τις ιδιαίτερες ενεργειακές τους ανάγκες (π.χ. αρτοζαχαροπλαστική).
Πυλώνας τρίτος: Μέτρα για τη ρευστότητα των επιχειρήσεων
Η τόνωση της ρευστότητας των επιχειρήσεων ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα στο εξωτερικό σοκ είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη βιωσιμότητά τους.
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξεταστούν μέτρα για τη στήριξη των επιχειρήσεων, και ιδίως των μικρών και πολύ μικρών, στο να ανταποκριθούν σε ενδεχόμενα έκτακτα έξοδα (π.χ. λόγω τυχόν αύξησης των επιτοκίων της ΕΚΤ), η ελάφρυνση και ρύθμιση φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων, και ιδίως η άρση των μέτρων υπερφορολόγησης των επιχειρήσεων και των αυτοαπασχολούμενων (π.χ. προκαταβολή φόρου, τεκμαρτή φορολόγηση κ.λπ.), αλλά και η προστασία των επιχειρήσεων από άλλες αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας τους (π.χ. ύδρευση).
Τέλος, θα πρέπει να εξεταστεί, εφ’ όσον απαιτηθεί, η επαναφορά του μέτρου της επιστρεπτέας προκαταβολής, που αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικό για τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων και τη διατήρηση της απασχόλησης την περίοδο της πανδημίας.
Πυλώνας τέταρτος: Στήριξη της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών
Η στήριξη της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών αποτελεί σημαντική παράμετρο προστασίας της κοινωνικής συνοχής και ταυτόχρονα μπορεί να συμβάλλει, χάρη στην τόνωση της εσωτερικής ζήτησης.
Στο πλαίσιο αυτό, καθοριστικό ρόλο θα μπορούσε να παίξει η μείωση των έμμεσων φόρων (ΦΠΑ) σε κατηγορίες βασικών αγαθών και στον κλάδο της εστίασης, στην κατεύθυνση που προαναφέρθηκε, να μην αντλεί δηλαδή το κράτος φορολογικά υπερκέρδη λόγω της ανόδου των τιμών.
Ταυτόχρονα, πρέπει να γίνουν όλες οι αναγκαίες προπαρασκευαστικές ενέργειες, ώστε να διασφαλιστεί η επάρκεια σε κύρια αγαθά, αλλά και σε σημαντικές πρώτες και ενδιάμεσες ύλες (όπως π.χ. τα λιπάσματα).
Πυλώνας πέμπτος: Ρήτρα προτεραιότητας πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων
Οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις διαδραματίζουν κρίσιμο οικονομικό και κοινωνικό ρόλο, ειδικά στην Ελλάδα, όπου αποτελούν το 99,4% του συνόλου των επιχειρήσεων και απασχολούν το 70,8% των εργαζομένων.
Είναι επομένως σημαντικό κάθε μέτρο που θα ληφθεί για την αντιμετώπιση της κρίσης να ακολουθεί την αρχή της προτεραιότητας στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις και στις ανάγκες τους, καθώς και εξασφαλιστεί ότι ικανό τμήμα των δημόσιων πόρων που θα διατεθούν για τη στήριξη της οικονομίας θα κατευθυνθεί πράγματι προς τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Το πλέγμα των προτεινόμενων μέτρων
Με γνώμονα την θετική και αρνητική εμπειρία από την διαχείριση των προηγούμενων κρίσεων, η ΓΣΕΒΕΕ προτείνει ένα πλέγμα μέτρων που είναι:
- εμπροσθοβαρή, για να αποφευχθεί η είσοδος της ελληνικής οικονομίας σε μια περίοδο γενικευμένης αβεβαιότητας ή, ακόμα χειρότερα, ενός φαύλου κύκλου στασιμοπληθωρισμού, στοχευμένα, ώστε να μην επιβαρύνεται υπέρμετρα ο κρατικός προϋπολογισμός και να εξασφαλιστεί ότι η στήριξη θα δοθεί εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη και εκεί όπου θα έχει τη μέγιστη απόδοση για το σύνολο της οικονομίας,
- δίκαια, ώστε να εξασφαλιστεί ότι το κόστος της κρίσης θα κατανεμηθεί αναλογικά και δεν θα μεταφερθεί μόνο στα νοικοκυριά ή στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, και
- κλιμακούμενα, με την έννοια ότι κατατίθενται και προτάσεις για μέτρα που ενδέχεται να χρειαστεί να ληφθούν αν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και η διεθνής αστάθεια εξακολουθήσει, για τα οποία πρέπει η ελληνική πολιτεία να προετοιμάζεται από σήμερα».