Με το «γεφύρι της Άρτας» μοιάζει η δεκαετής προσπάθεια της ΦΑΓΕ να αποκτήσει δεύτερη παραγωγική βάση γιαούρτης στην Ευρώπη. Μετά το ναυάγιο στο Λουξεμβούργο, η νέα απόπειρα στην Ολλανδία προσκρούει και αυτή σε διαδοχικά εμπόδια, τα οποία όσο περνά ο χρόνος, όχι μόνο δεν αίρονται, αλλά φαίνεται να πολλαπλασιάζονται.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: Από τον Ιούλιο του 2016, οπότε και χρονολογείται η πρώτη επίσημη προσπάθεια της ΦΑΓΕ για δημιουργία δεύτερης παραγωγικής μονάδας στην Ευρώπη. Τότε είχε επιλεγεί το Λουξεμβούργο. Όμως εκείνο το σχέδιο ναυάγησε επισήμως τον Σεπτέμβριο του 2020, με αποτέλεσμα η οικογένεια Φιλίππου να αναζητήσει άλλες «πολιτείες» για την επένδυσή της.
Όπερ και εγένετο τον Νοέμβριο του 2021 οπότε και ανακοίνωσε την πρόθεσή της να επενδύσει τελικά στην Ολλανδία.
Το επενδυτικό σχέδιο ήταν φιλόδοξο. Μονάδα δυναμικότητας 40.000 τόνων ετησίως, 250 θέσεις εργασίας και συνολικό ύψος επένδυσης 150 εκατ. ευρώ. Η λειτουργία του εργοστασίου τοποθετούνταν αρχικά στο δεύτερο εξάμηνο του 2024. Ωστόσο, ενάμιση χρόνο μετά το αρχικό ορόσημο, το έργο παραμένει σε εκκρεμότητα, με τα πιο αισιόδοξα σενάρια να μεταθέτουν την ολοκλήρωσή του προς το 2030, εφόσον τελικά υλοποιηθεί.
Η βασική αιτία των καθυστερήσεων εντοπίζεται στο περιβαλλοντικό πλαίσιο της Ολλανδίας, ιδίως σε ό,τι αφορά τις εκπομπές αζώτου. Παρότι οι αρχές της επαρχίας Drenthe είχαν εμφανιστεί θετικές στη χορήγηση άδειας -σ.σ. η αίτηση για περιβαλλοντική άδεια σύμφωνα με τον νόμο Wabo από την FAGE International S.A. κατατέθηκε τον Νοέμβριο του 2022, το ρυθμιστικό περιβάλλον έχει μεταβληθεί αισθητά.
Μάλιστα, η επαρχία Drenthe προωθεί νέο μοντέλο αγροτικής ανάπτυξης, με στόχο τη μείωση των εκπομπών κατά 43% έως το 2035, ως προϋπόθεση για την επανεκκίνηση της αδειοδοτικής διαδικασίας.
Η σχετική διαβούλευση ολοκληρώθηκε στις 30 Μαρτίου. Εν τω μεταξύ, πρόσφατη απόφαση του διοικητικού δικαστηρίου Raad van State αυστηροποιεί περαιτέρω το πλαίσιο, επιτρέποντας ακόμη και την ανάκληση ή τον περιορισμό αδειών για οριακές επιβαρύνσεις σε άζωτο.
Την ίδια στιγμή, οι αντιδράσεις από οικολογικές οργανώσεις, τοπικές ομάδες και πολιτικά κόμματα εντείνονται. Το Partij voor de Dieren, έχει καταθέσει σειρά ερωτήσεων προς την επαρχία Drenthe. Οι ενστάσεις επικεντρώνονται κυρίως στις επιπτώσεις στο οικοσύστημα και στη μεγάλη κατανάλωση υδάτινων πόρων.
Η αρχική εκτίμηση για ημερήσια χρήση περίπου 2,5 εκατ. λίτρων νερού λειτούργησε ως καταλύτης αντιδράσεων, αναγκάζοντας τη ΦΑΓΕ να επανεξετάσει τον σχεδιασμό της.
Το αναθεωρημένο πλάνο της ΦΑΓΕ, όπως προκύπτει και από τις ερωτήσεις του Partij voor de Dieren, προβλέπει μείωση της κατανάλωσης πόσιμου νερού έως και 90%, περιορισμό των λυμάτων κατά περίπου 80%, δημιουργία ιδιωτικής μονάδας επεξεργασίας και εκτεταμένη επαναχρησιμοποίηση υδάτων.
Από τα ίδια έγγραφα προκύπτει ότι η ΦΑΓΕ τροποποίησε την αίτηση άδειας τον Οκτώβριο του 2023 και τον Νοέμβριο του 2024, ειδικά ως προς τα λύματα, ενώ το Υδατικό Συμβούλιο Drents Overijsselse Delta (WDOD) φέρεται να έχει αξιολογήσει θετικά τα σχετικά μέτρα. Επιπλέον, η εταιρεία προτείνει ένα πλήρως ηλεκτρικό εργοστάσιο, επιχειρώντας να μηδενίσει τις εκπομπές κατά τη λειτουργία του.
Ωστόσο, και αυτή η πρόβλεψη προκαλεί αντιδράσεις, για διαφορετικούς λόγους. Η σύνδεση της μονάδας με το ηλεκτρικό δίκτυο, -σ.σ. στην πρώτη αίτηση γινόταν λόγος για μηνιαία κατανάλωση 2,6 εκατ. kWh- εγείρει ερωτήματα ως προς το κατά πόσον θα διασφαλιστεί ότι δεν θα επηρεαστούν οι ανάγκες πολιτών και επιχειρήσεων, αλλά και ως προς το πώς η επιλογή αυτή συμβιβάζεται με τους στόχους βιωσιμότητας.
Η ηλεκτρική σύνδεση εξαρτάται από την επέκταση των υποδομών της επαρχίας. Ο νέος σταθμός εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί το 2029, μεταθέτοντας τη δυνατότητα σύνδεσης του εργοστασίου για το 2030. Ακόμη, όμως, και με δεδομένη την έγκριση των αδειών, η κατασκευή θα απαιτήσει επιπλέον δύο χρόνια.
Η ελληνική θυγατρική
Την ίδια στιγμή, η ελληνική θυγατρική του γαλακτοβιομηχανικού ομίλου προχώρησε σε συνδυασμένη κίνηση κεφαλαιακής αναδιάρθρωσης, υλοποιώντας ονομαστική μείωση και ταυτόχρονη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, στο πλαίσιο απόφασης της έκτακτης γενικής συνέλευσης της 1ης Απριλίου.
Η ΦΑΓΕ Ελλάδας προχώρησε αρχικά σε ονομαστική μείωση κεφαλαίου κατά 65.991,04 ευρώ, μέσω μείωσης της ονομαστικής αξίας των μετοχών κατά 1,94 ευρώ ανά μετοχή. Ακολούθησε αύξηση κεφαλαίου ύψους 40.965.984 ευρώ, εκ των οποίων 15.578.527,98 ευρώ προήλθαν από κεφαλαιοποίηση αποθεματικών («διαφορά υπέρ το άρτιο»), ενώ 25.387.456,02 ευρώ εισφέρθηκαν σε μετρητά από τη μοναδική μέτοχο.
Μετά την ολοκλήρωση, το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο διαμορφώνεται σε 41 εκατ. ευρώ, διαιρούμενο σε ισάριθμες μετοχές ονομαστικής αξίας 1 ευρώ η καθεμία.
Πέρα από την κεφαλαιακή ενίσχυση, το μεγάλο στοίχημα για τη ΦΑΓΕ παραμένει η δημιουργία δεύτερης παραγωγικής βάσης γιαούρτης στην Ευρώπη, ένας στόχος που, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες της τελευταίας δεκαετίας, δεν έχει ακόμη επιτευχθεί.
Οι λόγοι φαίνεται να είναι κυρίως ή πρωτίστως περιβαλλοντικοί. Όμως υπάρχει, σύμφωνα με κάποιους, και μια άλλη οπτική. Η επιλογή της ΦΑΓΕ να επενδύσει στην «καρδιά» της ευρωπαϊκής γαλακτοπαραγωγής συνιστά, εκ των πραγμάτων, μια κίνηση με ευρύτερες προεκτάσεις. Γιατί η επένδυση της ΦΑΓΕ θα της δώσει πρόσβαση σε μια από τις μεγαλύτερες ζώνες γάλακτος της Ευρώπης και σε κομβικά δίκτυα διανομής που θα ενισχύσουν περαιτέρω τη θέση της στην ευρωπαϊκή αγορά.