Η γήρανση του πληθυσμού αντιμετωπίζεται σχεδόν αποκλειστικά ως δημοσιονομικό πρόβλημα. Λιγότερες γεννήσεις, περισσότερες συντάξεις, υψηλότερες δαπάνες υγείας. Σήμερα, όμως, η συζήτηση μετατοπίζεται. Η μακροβιότητα δεν θεωρείται μόνο πρόκληση, αλλά και μια από τις μεγαλύτερες ευκαιρίες των επόμενων δεκαετιών.
Αυτή ακριβώς τη φιλοσοφία επιχειρεί να εισαγάγει στην Ελλάδα το νέο Διιδρυματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Silver Economy: Οικονομία, Κοινωνία και Καινοτομία στη Μακροβιότητα», το οποίο εστιάζει στις οικονομικές, κοινωνικές και επιχειρηματικές διαστάσεις της δημογραφικής γήρανσης.
Οι αριθμοί εξηγούν γιατί το θέμα αποκτά βαρύτητα. Ο παγκόσμιος πληθυσμός άνω των 60 ετών εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 2,1 δισεκατομμύρια μέχρι το 2050, μεταβάλλοντας τις αγορές εργασίας, την κατανάλωση, την υγεία, τον τουρισμό και το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας.
Η λεγόμενη Silver Economy δεν αφορά μόνο υπηρεσίες φροντίδας ηλικιωμένων. Περιλαμβάνει προϊόντα, τεχνολογίες, νέες μορφές επιχειρηματικότητας, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, κατοικία, ευεξία, τουρισμό και ψηφιακές εφαρμογές που απευθύνονται σε έναν πληθυσμό με μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και διαφορετικές ανάγκες.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα. Όπως επισημαίνει η καθηγήτρια Οικονομικής Δημογραφίας Αλεξάνδρα Τραγάκη, η χώρα έχει εισέλθει σε μια δημογραφική τροχιά που δύσκολα αναστρέφεται, καθώς η μείωση των γεννήσεων συνδέεται πλέον με τη συρρίκνωση των ίδιων των ηλικιακών ομάδων που μπορούν να αποκτήσουν παιδιά.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η αξιοποίηση της μακροβιότητας και η ενεργός συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιών στην οικονομία αποτελούν περισσότερο αναπτυξιακή στρατηγική παρά επιλογή.
Το νέο πρόγραμμα φιλοδοξεί να εκπαιδεύσει στελέχη της δημόσιας διοίκησης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, της αγοράς και της επιχειρηματικότητας γύρω από αυτό το νέο πεδίο.
Η πραγματική πρόκληση, ωστόσο, βρίσκεται πέρα από τις αίθουσες διδασκαλίας. Είναι κατά πόσο η ελληνική οικονομία θα αντιληφθεί εγκαίρως ότι η γήρανση του πληθυσμού δεν είναι μόνο μια δημοσιονομική απειλή, αλλά και μια νέα αγορά με σημαντικές επενδυτικές και επιχειρηματικές δυνατότητες.