Η δικαστική νίκη της Ζυθοποιίας Μακεδονίας Θράκης απέναντι στη Heineken, επί ολλανδικού εδάφους, με την επιδίκαση αποζημίωσης 111 εκατ. ευρώ, αποτελεί την κορύφωση μιας μακροχρόνιας αντιπαράθεσης με επίκεντρο την ελληνική αγορά μπίρας. Η Heineken δήλωσε ότι διαφωνεί με το σκεπτικό της απόφασης και προτίθεται να ασκήσει έφεση. Για τον Δημήτρη Πολιτόπουλο, ιδρυτή της ζυθοποιίας με έδρα την Κομοτηνή, που παράγει την μπίρα Βεργίνα, η απόφαση συνιστά δικαίωση ενός αγώνα δεκαετιών. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι η μάχη έχει τελειώσει.
«Η κατάσταση στην αγορά είναι χειρότερη από αυτή που αντιμετωπίσαμε», υποστήριξε χθες ο επιχειρηματίας, επιμένοντας ότι η ελληνική αγορά μπίρας εξακολουθεί να μη λειτουργεί με όρους ελεύθερου ανταγωνισμού.
Η διαμάχη έχει τις ρίζες της στην έρευνα της ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού για την περίοδο 2001-2014, η οποία διαπίστωσε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης από την Αθηναϊκή Ζυθοποιία, θυγατρική της Heineken. Με βάση την απόφαση αυτή, η Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης κατέθεσε το 2017 αγωγή αποζημίωσης στην Ολλανδία, επιδιώκοντας να θεμελιώσει και την ευθύνη της μητρικής εταιρείας.
Ακολούθησε πολυετής δικαστική διαμάχη για τη δικαιοδοσία των ολλανδικών δικαστηρίων, την ευθύνη της Heineken, την παραγραφή των αξιώσεων και το ύψος της ζημίας. Η υπόθεση έφτασε έως το Ανώτατο Δικαστήριο της Ολλανδίας, εγείροντας κρίσιμα ζητήματα ευρωπαϊκού δικαίου.
«Καταδικάστηκε η πρωταθλήτρια Ολλανδία μέσα στο σπίτι της», σχολίασε η Λία Αθανασίου, καθηγήτρια Εμπορικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ. Το «παρών» στη συνέντευξη Τύπου έδωσαν επίσης οι δικηγόροι Μάνος Μαστρομανώλης, καθηγητής της Νομικής Σχολής Αθηνών και ειδικός στο δίκαιο του ανταγωνισμού, Γρηγόρης Τρουφάκος, καθώς και ο Σταμάτης Δρακακάκης, εταίρος και επικεφαλής του τμήματος Δικαίου Ανταγωνισμού της δικηγορικής εταιρείας Zepos & Yannopoulos, και η Μαρία Λαμπαδάκη.
Στις παράλληλες δικαστικές διαδικασίες στην Ελλάδα αναφέρθηκε ο δικηγόρος και διδάκτωρ Ποινικού Δικαίου Γρηγόρης Τρουφάκος, ο οποίος μίλησε για «Η ηθική ικανοποίηση όταν κερδίζει ο Δαυίδ τον Γολιάθ είναι αναντικατάστατη». Με τον Δημήτρη Κρίς, διευθυντή Εταιρικής Ανάπτυξης της Βεργίνα, να αναφέρει πως πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη αποζημίωση που έχει επιδικαστεί σε ενάγοντα στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά την υπόθεση της Google.
Ποσό 17 εκατ. ευρώ σε δικαστικά έξοδα
Το κόστος αυτής της αντιπαράθεσης είναι ιδιαίτερα υψηλό. Σύμφωνα με τον Δημήτρη Πολιτόπουλο, η εταιρεία έχει δαπανήσει 17 εκατ. ευρώ σε δικαστικά έξοδα όλα αυτά τα χρόνια, καθώς η υπόθεση εξελίχθηκε μέσα από παράλληλες δικαστικές διαδικασίες στην Ελλάδα και την Ολλανδία.
Κρίσιμο ζήτημα στην αστική διαδικασία στην Ολλανδία ήταν ο υπολογισμός της οικονομικής ζημίας από τις πρακτικές αποκλεισμού, με βάση την εμπορική πορεία που θα μπορούσε να είχε η Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης υπό συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού. Στην αποτίμηση ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν τα διαφυγόντα κέρδη και οι τόκοι, όπως αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου.
Επίσης ο κ. Δημήτρης Πολιτόπουλος υποστήριξε ότι από την κυκλοφορία της μπίρας το 1998, διαδοχικές κυβερνήσεις αντιμετώπισαν επιφυλακτικά την εταιρεία. Επικαλέστηκε, μάλιστα, επένδυση για τον τριπλασιασμό της παραγωγής, για την οποία, όπως υποστήριξε, δεν καταβλήθηκε η προβλεπόμενη ενίσχυση του αναπτυξιακού νόμου, με την αιτιολογία ότι είχαν εξαντληθεί τα διαθέσιμα κονδύλια.
Ο κ. Πολιτόπουλος ανέφερε ότι έθεσε το ζήτημα στον υπουργό Ανάπτυξης, Τάκη Θεοδωρικάκο, από τον οποίο, όπως είπε, έλαβε την απάντηση ότι ο διαθέσιμος προϋπολογισμός είχε εξαντληθεί.
Παράλληλα, άσκησε κριτική σε φορολογικές ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν προ διετίας και οι οποίες, σύμφωνα με τον ίδιο, περιορίζουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες της Βεργίνας. Ειδικότερα, όπως υποστηρίζει η διοίκηση της εταιρείας, σχετική προ διετίας εγκύκλιος έβαλε προσκόμματα στη Βεργίνα να αυξήσει σταδιακά την παραγωγή της, διατηρώντας για ένα μεταβατικό διάστημα το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς.
Ο κ. Πολιτόπουλος ισχυρίστηκε, μάλιστα, ότι σε επικοινωνία του με υψηλόβαθμα στελέχη του αρμόδιου υπουργείου ενημερώθηκε πως η συγκεκριμένη αλλαγή είχε ζητηθεί από τη Heineken. «Οι κυβερνήσεις δεν είναι ανώνυμες εταιρείες και έχουν υποχρεώσεις προς τους πολίτες», δήλωσε.
Στη συνέντευξη Τύπου συμμετείχαν και δύο μικροζυθοποιοί, μεταξύ των οποίων ο Φώτης Αναστασίου, ο οποίος ανέφερε ότι, παρά την αύξηση του αριθμού των μικροζυθοποιιών σε 80 από το 2015, ο κλάδος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες πρόσβασης στα δίκτυα διανομής και στα σημεία πώλησης.
Όπως είπε, δύο μικροζυθοποιίες έχουν ήδη κλείσει, ενώ εκτίμησε ότι μέσα στην επόμενη διετία ο αριθμός τους ενδέχεται ακόμη και να υποδιπλασιαστεί. Κατήγγειλε επίσης το λεγόμενο craftwashing.
Εν τω μεταξύ τον Ιανουάριο του 2023 η ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού πραγματοποίησε νέο αιφνιδιαστικό έλεγχο στην Αθηναϊκή Ζυθοποιία. Σύμφωνα με τη νομική ομάδα, η έρευνα συνεχίζεται, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει διαπιστωθεί νέα παράβαση.