Με αφορμή πρόσφατα δημοσιεύματα για το Πρόγραμμα Προστασίας Δασών Antinero, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισημαίνει τα ακόλουθα:
Η κριτική, όπως και ο έλεγχος κάθε ευρώ δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος, είναι θεμιτή και αναγκαία. Όταν, όμως, διατυπώνονται ισχυρισμοί περί «σκανδάλου» για ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα πρόληψης δασικών πυρκαγιών που έχουν υλοποιηθεί στη χώρα, η συζήτηση οφείλει να γίνεται με βάση το σύνολο των στοιχείων και όχι με επιλεκτικές αναφορές.
Το ποσό των περίπου 667 εκατ. ευρώ δεν αφορά μία σύμβαση, μία ανάθεση ή έναν ενιαίο διαγωνισμό. Αφορά τον συνολικό προϋπολογισμό των δράσεων πρόληψης και προστασίας των δασών της τελευταίας πενταετίας, μέσα από τις οποίες έχουν υλοποιηθεί παρεμβάσεις σε περισσότερα από 900.000 στρέμματα δασικών οικοσυστημάτων σε ολόκληρη τη χώρα. Μόνο για το 2026, το Antinero V- PLUS περιλαμβάνει 19 συμβάσεις προϋπολογισμού 81,98 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται για πραγματικές εργασίες στο πεδίο: καθαρισμούς και διαχείριση καύσιμης ύλης, συντήρηση δασικού οδικού δικτύου και αντιπυρικών ζωνών, στεγασμένες ζώνες, καθαρισμούς σε κρίσιμα οικοσυστήματα και αρχαιολογικούς χώρους, δασικές υποδομές και υδατοδεξαμενές. Έργα με συγκεκριμένο και μετρήσιμο φυσικό αντικείμενο, τα οποία επιμετρήθηκαν, πιστοποιήθηκαν και παραλήφθηκαν από τις αρμόδιες Δασικές Υπηρεσίες.
Το Antinero δεν σχεδιάζεται από τους αναδόχους. Ο σχεδιασμός, η έγκριση, η επίβλεψη και η παραλαβή ανήκουν στη Δημόσια Δασική Υπηρεσία.
Κάθε παρέμβαση βασίζεται σε δασοτεχνική μελέτη, η οποία καθορίζει εκ των προτέρων την περιοχή, το φυσικό αντικείμενο, τις ποσότητες, τις προδιαγραφές και τον προϋπολογισμό. Οι ανάδοχοι υλοποιούν το εγκεκριμένο έργο-δεν αποφασίζουν ποιο δάσος θα καθαριστεί ούτε μπορούν να μεταβάλουν μονομερώς το αντικείμενό του.
Οι διαδικασίες διενεργούνται στο πλαίσιο της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων και της ειδικής νομοθεσίας για τα δασοτεχνικά έργα. Η διενέργεια χωριστών διαγωνιστικών διαδικασιών υπαγορεύθηκε από αντικειμενικούς τεχνικούς και λειτουργικούς λόγους: διαφορετικά δασικά συμπλέγματα, διακριτά φυσικά αντικείμενα και ανάγκη έγκαιρης ολοκλήρωσης πριν από την αντιπυρική περίοδο.
Οι δε συμπληρωματικές συμβάσεις αποτελούν θεσμοθετημένο εργαλείο του ν. 4412/2016 και συνάπτονται υπό τις αυστηρές προϋποθέσεις που ο νόμος προβλέπει.
Οι προσκλήσεις, οι αποφάσεις και οι συμβάσεις υπόκεινται στους κανόνες διαφάνειας και δημοσιότητας και είναι αναρτημένες στα επίσημα ηλεκτρονικά συστήματα ΕΣΗΔΗΣ και ΚΗΜΔΗΣ. Οι 139 προσκλήσεις όλων των φάσεων του προγράμματος απευθύνθηκαν σε περισσότερους από 300 διαφορετικούς οικονομικούς φορείς από σχεδόν ολόκληρη τη χώρα.
Η δημοσιονομική διόρθωση και τα πραγματικά δεδομένα
Ως προς τη δημοσιονομική διόρθωση, το υπουργείο δεν την παραγνωρίζει ούτε την αποκρύπτει. Με απόφαση της ΕΔΕΛ στις 11.09.2025 επιβλήθηκε κατ’ αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση ύψους 29.942.529,06 ευρώ, συνδεόμενη με εύρημα περί τεχνητής κατάτμησης σε μέρος των συμβάσεων του Antinero II της περιόδου 2022-2023. Η απόφαση έχει προσβληθεί ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου και η εκτέλεσή της έχει ανασταλεί με δικαστική απόφαση.
Πρέπει, όμως, να είναι απολύτως σαφές τι αφορά το συγκεκριμένο εύρημα και τι δεν αφορά. Αφορά ένα συγκεκριμένο ζήτημα: τον ενιαίο ή χωριστό χαρακτήρα ανάθεσης μέρους των συμβάσεων. Δεν αποτελεί διαπίστωση μη εκτέλεσης έργων ή μη πραγματοποίησης των παρεμβάσεων.
Στο Antinero I ελέγχθηκαν οκτώ προσκλήσεις και είκοσι συμβάσεις χωρίς κανένα εύρημα. Συνολικά, από τις 71 συμβάσεις που ελέγχθηκαν, το εύρημα αφορά ένα μέρος αυτών.
Η διοίκηση έχει αναπτύξει ενώπιον του δικαστηρίου τη θέση της ότι κατά την ελεγχόμενη περίοδο 2022-2023, συνέτρεχαν αντικειμενικοί λόγοι, που δικαιολογούσαν τη χωριστή ανάθεση διακριτών φυσικών αντικειμένων.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απαντώντας στις 06.02.2026 σε αναφορά ενώπιον της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επισήμανε ότι οι αναφέροντες δεν τεκμηρίωσαν τους ισχυρισμούς τους περί κατατμήσεων και ότι η ταυτόχρονη επίκληση διαφορετικών άρθρων της «Οδηγίας 2014/24/ΕΕ» είναι εννοιολογικά αντιφατική.
Κανένας ευρωπαϊκός πόρος δεν χάθηκε
Ο ισχυρισμός περί «αυθαίρετης μεταφοράς ή απώλειας κονδυλίων από τις αναδασώσεις προς τους καθαρισμούς» παραβλέπει τον ενιαίο χαρακτήρα του Μέτρου 16849 του «Ελλάδα 2.0», το οποίο εγκρίθηκε με τρεις αλληλένδετους πυλώνες: αναδασώσεις, προληπτική προστασία και αντιδιαβρωτικά/αντιπλημμυρικά έργα.
Η ανακατανομή μεταξύ των πυλώνων το 2023 αποτυπώνεται στο αναθεωρημένο σχέδιο, εγκρίθηκε με Εκτελεστική Απόφαση του Συμβουλίου της Ε.Ε. και αποτέλεσε προσαρμογή στις φυσικές καταστροφές που έπληξαν τη χώρα.
Κανένας ευρωπαϊκός πόρος δεν χάθηκε. Αντιθέτως, μετά την αναθεώρηση που ενέκριναν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 20.11.2025 και το Συμβούλιο στις 12.12.2025, ο προϋπολογισμός του Μέτρου αυξήθηκε κατά 427 εκατ. ευρώ.
Η πορεία του προγράμματος παρακολουθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω συγκεκριμένων οροσήμων.
Το ορόσημο 61, για την ανάθεση του συνόλου των συμβάσεων Antinero I και II, κρίθηκε εκπληρωμένο τον Σεπτέμβριο του 2024.
Το ορόσημο 62, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αποκατάσταση 57.000 στρεμμάτων, την αναβάθμιση τεσσάρων δασικών φυτωρίων και αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα σε Έβρο και Ροδόπη, κρίθηκε εκπληρωμένο τον Μάρτιο του 2025.
Το ορόσημο 63, που αφορά την εκτέλεση των έργων, ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου 2026. Η επιτυχής αξιολόγηση των οροσήμων αποτελεί προϋπόθεση για την εκταμίευση των ευρωπαϊκών πόρων.