Με έντονα στοιχεία προβληματισμού για την επιτυχή επανεκκίνηση του ΠΑΣΟΚ, τα κορυφαία στελέχη του ανέδειξαν από το βήμα του συνεδρίου όχι μόνο τις θέσεις τους για τις μετεκλογικές συνεργασίες, αλλά και την αγωνία τους για την εσωκομματική ενότητα, τη διεύρυνση και –κυρίως– την εκλογική πορεία του κόμματος σε ένα ιδιαίτερα ρευστό πολιτικό περιβάλλον.
Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν η προσπάθεια να απαντηθεί το διπλό ερώτημα: αν το ΠΑΣΟΚ θα επιλέξει τον δρόμο της κυβερνητικής αυτονομίας ή θα λειτουργήσει ως συμπληρωματικός εταίρος, αλλά και αν μπορεί να εμφανιστεί ενιαίο και αξιόπιστο απέναντι στους ψηφοφόρους.
Ανδρουλάκης: Όχι συνεργασία – στόχος η νίκη
Ο πρόεδρος του κόμματος Νίκος Ανδρουλάκης έθεσε τον τόνο, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τα σενάρια συνεργασίας με τη ΝΔ και μετατοπίζοντας τη συζήτηση από τη «μη συγκυβέρνηση» στον στόχο της εκλογικής επικράτησης.
«Στόχος μας δεν είναι να μην συγκυβερνήσουμε με τη ΝΔ, αλλά να τη νικήσουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, επιχειρώντας να δώσει επιθετικό πολιτικό στίγμα.
Παράλληλα, απηύθυνε σαφές μήνυμα εσωκομματικής συσπείρωσης, καλώντας σε ενότητα όλες τις τάσεις του κόμματος ενόψει εκλογών, με φόντο τη φιλοδοξία να καταστεί το ΠΑΣΟΚ «αυριανό κυβερνών κόμμα».
Η επισήμανση του κ. Ανδρουλάκη πως “είναι εκτός πραγματικότητας” όποιος πιστεύει ότι ο ίδιος θα μπορούσε να συνεργαστεί με αυτόν που τον παρακολουθούσε, δηλαδή τον κ. Μητσοτάκη, δεν φάνηκε αρκετή από τα κορυφαία στελέχη που αντιδρούν στο ενδεχόμενο νέας “γαλαζο-πράσινης” συνεργασίας, θεωρώντας ότι το θέμα δεν είναι προσωπικό και δεν περιορίζεται στο πρόσωπο του σημερινού αρχηγού της ΝΔ.
Σκληρή γραμμή από τα στελέχη: “Καμία συνεργασία”
Για τον λόγο αυτό τοποθετήθηκαν με ακόμη πιο απόλυτες διατυπώσεις στις ομιλίες τους. Ο Χάρης Δούκας ξεκαθάρισε ότι δεν πρέπει να υπάρξει συγκυβέρνηση «σε κανένα σενάριο, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα και όποιος κι αν είναι ο αρχηγός της ΝΔ», συνδέοντας την επιλογή αυτή με την πολιτική αξιοπιστία του κόμματος.
Ανάλογη ήταν και η παρέμβαση του Παύλου Γερουλάνου, ο οποίος υπογράμμισε ότι «η ΝΔ είναι το πρόβλημα και το ΠΑΣΟΚ η λύση», πρόσθεσε ότι αυτά τα δύο «δεν συμβιβάζονται σε καμία περίπτωση, ούτε κυβερνητικά», ζητώντας από τον πρόεδρο του συνεδρίου Κώστα Σκανδαλίδη να προσθέσει στην απόφαση που θα εγκριθεί σήμερα “αυτές τις τρεις λέξεις: σε καμία περίπτωση”.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Μανώλης Χριστοδουλάκης έθεσε καθαρή «διαχωριστική γραμμή με τη Δεξιά του Μητσοτάκη», αποκλείοντας κάθε μορφή «συνδιοίκησης», ακόμη και σε επιμέρους επίπεδα.
Τις ίδιες αποστάσεις κράτησε δε και από την Αριστερά, δηλαδή τον ΣΥΡΙΖΑ και τον Αλέξη Τσίπρα (χωρίς ονμαστική αναφορά), καθώς, υπενθυμίζοντας το βάρος που σήκωσε μόνη της η κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ το 2009-2011, σημείωσε: “ Δεν είμαστε ίδιοι με αυτούς που έχυσαν τόνους δηλητηρίου στην κοινωνία με διχαστικές διαιρετικές τομές, αλλά και με αυτούς που ενώ είχαν επιλογή νομιμοποίησαν στη διακυβέρνηση της χώρας την ακροδεξιά του Καμμένου όχι μία αλλά δύο φορές”.
Πιο “κοφτός” ο Μιχάλης Κατρίνης ζήτησε να ξεκαθαριστεί ότι στόχος του ΠΑΣΟΚ είναι η πρώτη εκλογική θέση και ο σχηματισμός προοδευτικής κυβέρνησης, αλλά, σε διαφορετική περίπτωση, “το κόμμα θα πρέπει να παραμείνει στην αντιπολίτευση αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο συνεργασίας με τη ΝΔ”.
Σ' αυτό το πλαίσιο, μάλιστα, μίλησε για την ανάγκη προγραμματικού διαλόγου με τις προοδευτικές δυνάμεις, όχι ως συμφωνία κορυφής, αλλά ως προετοιμασία για μια αξιόπιστη προοδευτική διακυβέρνηση, με σαφές πλαίσιο και πρωταγωνιστικό ρόλο του ΠΑΣΟΚ.
Διαμαντοπούλου: “Όχι, αλλά…” με αιχμές για την επόμενη μέρα
Πιο σύνθετη ήταν η προσέγγιση της Άννας Διαμαντοπούλου, η οποία επανέλαβε μεν το «όχι» σε συνεργασία με τη ΝΔ, άφησε ωστόσο ένα παράθυρο πολιτικής ερμηνείας για την επόμενη ημέρα, επισημαίνοντας: «ας μην ξεχνάμε όμως ότι το ΠΑΣΟΚ έχει πάνω από όλα την πατρίδα».
Η ίδια έδωσε έμφαση στη στρατηγική τοποθέτηση του κόμματος στον χώρο της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας, μεταξύ κέντρου και αριστεράς, με έμφαση στον ρεαλισμό και τις μεταρρυθμίσεις, ενώ ανέδειξε και τις μεγάλες προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης και των ανισοτήτων.
Παπανδρέου και Βενιζέλος: Πολιτική αυτονομία με εθνική ευθύνη
Οι παρεμβάσεις των πρώην προέδρων κινήθηκαν σε στρατηγικότερο επίπεδο. Ο Γιώργος Παπανδρέου άσκησε σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση, μιλώντας για «σταθερότητα αδικίας» και επισημαίνοντας ότι οι πολιτικές της ΝΔ ευνοούν «τους λίγους», ενώ παράλληλα επανέφερε το δίλημμα «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα».
Από την πλευρά του, ο Ευάγγελος Βενιζέλος υπογράμμισε ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να στοχεύσει στη νίκη «για τη χώρα και όχι μόνο για την παράταξη», δίνοντας έμφαση στην πολιτική αυτονομία, αλλά και στη σοβαρότητα και την αξιοπιστία ως προϋποθέσεις για την επιστροφή στην εξουσία.
Πέρα από το ζήτημα των συνεργασιών, έντονη ήταν η έμφαση στην ανάγκη εσωτερικής συνοχής και οργανωτικής ανασυγκρότησης. Ο Ανδρουλάκης μίλησε για ένα «ενωμένο, σύγχρονο ΠΑΣΟΚ», ενώ η Διαμαντοπούλου υπογράμμισε ότι «η συλλογικότητα είναι πάνω από το εγώ». Στο ίδιο πνεύμα, ο Γερουλάνος ανέδειξε την ανάγκη για «σύστημα, οργάνωση και ενότητα», θέτοντας συγκεκριμένους στόχους κινητοποίησης.
Ταυτόχρονα, αναδείχθηκε η ανάγκη διεύρυνσης προς νέες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις, με στόχο την επανασυσπείρωση ενός ευρύτερου προοδευτικού ακροατηρίου που σήμερα εμφανίζεται κατακερματισμένο ή αποστασιοποιημένο.