Στο τρίπτυχο «ανικανότητα, αδιαφάνεια και αναξιοκρατία» στηρίζει το ΠΑΣΟΚ την επερώτησή του προς την κυβέρνηση, κατηγορώντας την για έλλειψη σχεδιασμού και αποτυχία στην αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, με αφορμή τα περίπου 90 δισ. ευρώ ευρωπαϊκών πόρων που είχε στη διάθεσή της η Νέα Δημοκρατία.
Η επερώτηση έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή και στο επίκεντρο βρίσκεται το Ταμείο Ανάκαμψης. Σύμφωνα με τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Παύλο Γερουλάνο, το Ταμείο Ανάκαμψης φαίνεται να ολοκληρώνεται με πλήρη απορρόφηση των 36 δισ. ευρώ, αλλά με λιγότερα, διαφορετικά και φθηνότερα έργα από ό,τι είχαν αρχικά ενταχθεί.
Ο κ. Γερουλάνος παρουσίασε σήμερα στοιχεία τα οποία έχουν προκύψει από τη σύγκριση των έργων που είχαν ενταχθεί και του τελικού. Η παρουσίαση καταλήγει στα εξής βασικά συμπεράσματα:
Πρώτον, κάθε μία από τις τέσσερις αναθεωρήσεις περιλάμβανε περικοπές ή υποβάθμιση κρίσιμων έργων. «Κάθε αναθεώρηση προς το χειρότερο», αναφέρεται στην ειδική ανάλυση 195 έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, η οποία εξετάζει την πορεία τους από την πρώτη αναθεώρηση, τον Δεκέμβριο του 2023, έως τον Δεκέμβριο του 2025. Σημειώνεται ότι εκκρεμεί ακόμη μία αναθεώρηση.
Δεύτερον, τα δύο τρίτα των μέτρων αποκλίνουν από τον αρχικό σχεδιασμό.
Τρίτον, στην τελευταία αναθεώρηση του Δεκεμβρίου 2025 εντοπίζονται, σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Γερουλάνου, σημαντικά προβλήματα στο σκέλος των επιχορηγήσεων.
Τέταρτον, διαπιστώνονται σοβαρά προβλήματα και στο σκέλος των δαπανών.
Πέμπτον, αντί να επιταχύνεται η υλοποίηση των έργων-οροσήμων, ο ρυθμός προόδου τους επιβραδύνεται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, απεντάχθηκαν ή περιορίστηκαν σημαντικά έργα, μεταξύ των οποίων έργα ύδρευσης, περιφερειακά κέντρα πολιτικής προστασίας, δίκτυα 5G, υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, μονάδες παιδικής μέριμνας σε επιχειρήσεις, δράσεις έρευνας και καινοτομίας, έργα του σιδηροδρομικού δικτύου και το σύστημα ηλεκτρονικών διοδίων.
Παράλληλα, παρουσιάζεται κατάλογος μέτρων στα οποία καταγράφονται σημαντικές μειώσεις στόχων ή φυσικού αντικειμένου, όπως:
- Εθνικό αρδευτικό δίκτυο
- Εναέρια μέσα για τη διαχείριση κρίσεων
- Ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης
- Αριστεία στα πανεπιστήμια και καινοτομία
- Προσωπικός γιατρός
- Κοινωνική ένταξη
- Ψηφιακός μετασχηματισμός φορολογικών και τελωνειακών αρχών
- Ενίσχυση της ικανότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος να χρηματοδοτεί την πραγματική οικονομία
- Βόρειος Οδικός Άξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ)
- Αποκατάσταση της προσβασιμότητας μετά τις κακοκαιρίες Daniel και Elias
- Αποθήκευση ενέργειας
- Οργανωτική μεταρρύθμιση του σιδηροδρομικού τομέα
Για τον λόγο αυτό, το ΠΑΣΟΚ ζητεί αναλυτικές εξηγήσεις για κάθε μέτρο, συγκρίνοντας τις αρχικές δεσμεύσεις με το τελικό αποτέλεσμα. Παράλληλα, ζητεί να γνωστοποιηθεί ποια έργα εντάχθηκαν αρχικά στο Ταμείο Ανάκαμψης αλλά τελικά δεν υλοποιήθηκαν, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν παρέχει σχετική ενημέρωση.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο κ. Γερουλάνος αναφέρει ότι στο αρχικό σχέδιο προβλεπόταν η υλοποίηση 18 μεγάλων αρδευτικών έργων μέσω ΣΔΙΤ έως το τέλος του προγράμματος. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, κανένα από αυτά δεν παρέμεινε ενταγμένο στο Ταμείο Ανάκαμψης.
Παράδειγμα 1
Στο μέτρο 16870 του Ελλάδα 2.0, που αφορά επενδύσεις για την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών και την αναβάθμιση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, το σχέδιο του 2021 προέβλεπε την ανάθεση όλων των συμβάσεων του ΑΔΜΗΕ για την εγκατάσταση της καλωδιακής σύνδεσης Νάξου-Θήρας, του καλωδίου υπερυψηλής τάσης Κουμουνδούρου-Κορίνθου, καθώς και των υποσταθμών Μήλου, Φολεγάνδρου και Σερίφου, μαζί με τις αντίστοιχες διασυνδέσεις.
Μετά τις τελευταίες αναθεωρήσεις, το ορόσημο προβλέπει πλέον μόνο την κατασκευή της Δ' φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων, την αναβάθμιση του ΚΥΤ Κουμουνδούρου και την κατασκευή της εναέριας γραμμής μεταφοράς Κορίνθου-Κουμουνδούρου.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του κ. Γερουλάνου, δεν υπάρχει πλέον αναφορά στους υποσταθμούς των νησιών ούτε στις υπόλοιπες διασυνδέσεις, γεγονός που, όπως υποστηρίζει, συνιστά σημαντική μείωση του φυσικού αντικειμένου του έργου.
Παράδειγμα 2
Στο πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0», για τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα, το αρχικό σχέδιο προέβλεπε:
α) Έως τις 30 Ιουνίου 2023, την έγκριση αιτήσεων 9.700 επιχειρήσεων για παρεμβάσεις που θα μείωναν κατά τουλάχιστον 30% τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
β) Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, την ολοκλήρωση παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης στις ίδιες 9.700 επιχειρήσεις.
Μετά τις αναθεωρήσεις, οι στόχοι περιορίστηκαν ως εξής:
- Το ορόσημο 33 προβλέπει πλέον την έγκριση αιτήσεων για 3.500 επιχειρήσεις.
- Το ορόσημο 36 προβλέπει την υλοποίηση παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης σε μόλις 2.600 επιχειρήσεις.
- Κατά την ανάλυση του κ. Γερουλάνου, οι αλλαγές αυτές συνιστούν σημαντική, τόσο ποσοτική όσο και ποιοτική, υποβάθμιση του αρχικού στόχου του μέτρου.