«Το ερώτημα δεν είναι ένα, είναι πολλά και αμείλικτα», αναφέρει στην εκτενή ανακοίνωση των αρμοδίων για τα θέματα Πολιτικής Προστασίας, βουλευτή Ανδρέα Πουλά και τομεάρχη Μιχάλη Χάλαρη, παραθέτοντας ένα-ένα τα πεδία:
-Τα προγράμματα Anti-nero I, II και III παρουσιάστηκαν ως το μεγάλο εργαλείο πρόληψης. Δαπανήθηκαν και δεσμεύθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για καθαρισμούς, αντιπυρικές ζώνες, δασοτεχνικά έργα και διαχείριση καύσιμης ύλης.
Αυτό που ζητάμε είναι απλό και απολύτως θεσμικό. Πλήρης αξιολόγηση αποτελεσματικότητας:
- Πού έγιναν παρεμβάσεις;
- Με ποια επιστημονική ιεράρχηση κινδύνου;
- Ποια έργα έγιναν στην Αττική, όπου η πρόσβαση, η χαρτογράφηση και η εποπτεία είναι θεωρητικά ευκολότερες;
- Πόσες περιοχές υψηλού κινδύνου έμειναν εκτός;
- Ποια ήταν η πραγματική μείωση καύσιμης ύλης;
- Υπήρξε συντήρηση ή έγιναν παρεμβάσεις μιας χρήσης;
- Υπάρχει δημόσιος χάρτης έργων, κόστους, αναδόχων και αποτελέσματος;
-Το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ παρουσιάστηκε ως η μεγάλη τομή στην Πολιτική Προστασία. Όμως σήμερα υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για τον σχεδιασμό, τις προτεραιότητες, την ωρίμανση των έργων και τη διαβούλευση με τους πραγματικά εμπλεκόμενους φορείς:
- Ποιοι ρωτήθηκαν πριν καθοριστούν οι ανάγκες;
- Ρωτήθηκαν οι επιχειρησιακοί χρήστες;
- Ρωτήθηκαν οι Περιφέρειες, οι Δήμοι, το Πυροσβεστικό Σώμα, οι εθελοντικές οργανώσεις, οι τεχνικές υπηρεσίες και οι φορείς κρίσιμων υποδομών;
- Ποια έργα προχώρησαν, ποια καθυστέρησαν και ποια απεντάχθηκαν;
- Γιατί κρίσιμα έργα, όπως τα Περιφερειακά Κέντρα Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας και η αναβάθμιση Canadair, βρέθηκαν εκτός Ταμείου Ανάκαμψης;
- Ποιο είναι το νέο χρονοδιάγραμμα και ποια η δημοσιονομική επίπτωση;
Δεν μπορεί ένα πρόγραμμα δισεκατομμυρίων να αξιολογείται με βάση παρουσιάσεις, μακέτες και δελτία τύπου. Πρέπει να αξιολογείται με βάση την επιχειρησιακή του αξία, την έγκαιρη παράδοση, τη διαλειτουργικότητα και τη συμβολή του στην προστασία ζωής.
-Τα εναέρια μέσα είναι πολύτιμα, αλλά δεν είναι πανάκεια. Δεν υποκαθιστούν την πρόληψη, την έγκαιρη επίγεια προσβολή, τα τοπικά σχέδια, τις υδροληψίες, τις αντιπυρικές ζώνες, την εκπαίδευση και τον ενιαίο συντονισμό.
Μετά τη σύγκρουση των δύο ελικοπτέρων στην Ψάθα, η χώρα οφείλει να ζητήσει πλήρεις απαντήσεις:
- Ποια ήταν η διαδικασία επιχειρησιακού συντονισμού;
- Ποια ήταν τα πρωτόκολλα διαχωρισμού των εναέριων μέσων;
- Ποιος είχε την εικόνα της εναέριας κυκλοφορίας στο πεδίο;
- Ποια ήταν η καταλληλότητα, η πιστοποίηση, η διαμόρφωση και το ιστορικό συντήρησης των μέσων;
- Ποια ήταν η εκπαίδευση και η διαδικασία ένταξης των πληρωμάτων στον ελληνικό επιχειρησιακό μηχανισμό;
- Πώς αξιολογείται κάθε μισθωμένο μέσο, όχι μόνο ως κόστος, αλλά ως πραγματική επιχειρησιακή ικανότητα;
Δημοσιεύματα έχουν θέσει σοβαρά ερωτήματα για συγκεκριμένους τύπους ελικοπτέρων και για τον τρόπο αξιοποίησής τους. Δεν υιοθετούμε άκριτα κανέναν ισχυρισμό. Απαιτούμε όμως επίσημη, τεχνική και διαφανή απάντηση. Σε θέματα πτητικής ασφάλειας, καταλληλότητας μέσων, συμβάσεων και συντονισμού, η σιωπή δεν είναι επιλογή.
Το ίδιο ισχύει για τα drones και τα ψηφιακά μέσα. Είναι χρήσιμα εργαλεία επιτήρησης, ανίχνευσης και υποστήριξης αποφάσεων. Όμως ένα drone που βλέπει τη φωτιά δεν τη σβήνει. Χρειάζεται σύνδεση με κέντρα επιχειρήσεων, άμεση κινητοποίηση επίγειων δυνάμεων, διαλειτουργικότητα, κοινή επιχειρησιακή εικόνα και σαφής διοίκηση συμβάντος.
-Η κυβέρνηση μιλά για πάνω από 18.000 πυροσβέστες. Οι ίδιοι οι εκπρόσωποι των πυροσβεστών επισημαίνουν ότι στο πραγματικό πεδίο επιχειρούν περίπου 8.000 έως 9.000. Αυτή η απόσταση ανάμεσα στον αριθμό της παρουσίασης και στη δύναμη του πεδίου είναι η ουσία του προβλήματος.
Το Πυροσβεστικό Σώμα έχει κατηγορίες, υποκατηγορίες, διαφορετικές σχέσεις εργασίας, διαφορετικές προσδοκίες, διαφορετικές ταχύτητες εξέλιξης και διαρκείς εσωτερικές ανισότητες. Αυτή η πολυδιάσπαση δεν είναι διοικητική λεπτομέρεια. Είναι επιχειρησιακό πρόβλημα.
Χρειάζεται ομογενοποίηση του προσωπικού, ενιαίο και δίκαιο πλαίσιο εξέλιξης, μόνιμη ενίσχυση των Υπηρεσιών, αναμόρφωση μισθολογίου και βαθμολογίου, αποζημίωση της υπερεργασίας, αναγνώριση του μάχιμου χαρακτήρα της υπηρεσίας, πλήρης κατοχύρωση της υγείας και ασφάλειας και χορήγηση του επικίνδυνου και ανθυγιεινού επιδόματος στο σύνολο του προσωπικού που εκτίθεται σε επιχειρησιακό κίνδυνο.
Η αυταπάρνηση δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο υποκατάστατο της οργάνωσης. Ο ηρωισμός δεν μπορεί να καλύπτει κάθε χρόνο τα ίδια κενά.
-Οι αιτίες πρέπει να αντιμετωπίζονται στην πηγή τους
Η μεγάλη πυρκαγιά από την περιοχή του Αγίου Βασιλείου Βοιωτίας προς το Πόρτο Γερμενό, τον Πατέρα, τον Κιθαιρώνα και τα Μέγαρα, όπως και άλλες πυρκαγιές των τελευταίων ημερών, αναδεικνύουν ξανά το ζήτημα της έγκαιρης παρέμβασης και της πρόληψης στο τοπικό επίπεδο.
Πρέπει να μιλήσουμε σοβαρά για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, τους χώρους απορριμμάτων, τις ανεξέλεγκτες δραστηριότητες, την εγκατάλειψη γης, τη διαχείριση καύσιμης ύλης και την ευθύνη των φορέων που διαχειρίζονται κρίσιμες υποδομές.
Οι θεωρίες συνωμοσίας ότι οι πυρκαγιές μπαίνουν συλλήβδην για να τοποθετηθούν ανεμογεννήτριες είναι παραπλανητικές και πολιτικά βολικές για όσους θέλουν να αποφύγουν τη συζήτηση για την πραγματική πρόληψη. Άλλο πράγμα η τεκμηριωμένη κριτική στον τρόπο χωροθέτησης έργων ΑΠΕ, άλλο πράγμα η εύκολη συνωμοσιολογία.
Η χώρα χρειάζεται σύγχρονο, έξυπνο και ασφαλές ηλεκτρικό δίκτυο. Χρειάζεται υπογειοποιήσεις σε κρίσιμες ζώνες, μετατόπιση ή αναβάθμιση δικτύων υψηλού κινδύνου, προληπτική συντήρηση, καθαρισμούς γύρω από πυλώνες και γραμμές, αισθητήρες, real-time παρακολούθηση και υποχρεωτική λογοδοσία των διαχειριστών δικτύων.
Όταν το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει κατά περίπου 90% εναέριο, η συζήτηση για την πρόληψη δεν μπορεί να περιορίζεται σε εκκλήσεις προς τους πολίτες να είναι προσεκτικοί. Η ευθύνη πρέπει να φτάνει και στις υποδομές, στους διαχειριστές, στις συμβάσεις, στους ελέγχους και στις επενδύσεις που καθυστερούν.
Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να σημαίνει εκβιομηχάνιση κάθε φυσικού τοπίου χωρίς ανθεκτικό σχεδιασμό, χωρίς ασφαλή δίκτυα, χωρίς κοινωνική αποδοχή και χωρίς προστασία οικοσυστημάτων. Πράσινη μετάβαση χωρίς προστασία των δασών δεν είναι πράσινη μετάβαση. Είναι business as usual με πράσινο περίβλημα.
-Κάθε καλοκαίρι ακούμε για συλλήψεις μέσα στην τούρλα των πυρκαγιών. Αυτό είναι σημαντικό όταν υπάρχουν στοιχεία. Όμως η κοινωνία δικαιούται να ξέρει και τη συνέχεια.
- Πόσες υποθέσεις οδηγήθηκαν σε δίωξη;
- Πόσες κατέληξαν σε καταδίκη;
- Πόσες σε αθώωση;
- Πόσες αρχειοθετήθηκαν;
- Πόσες αφορούσαν αμέλεια, πόσες τεχνικές αστοχίες, πόσες δίκτυα, πόσες χωματερές, πόσες εμπρησμό;
- Ποια μέτρα πρόληψης ελήφθησαν μετά την αναγνώριση της αιτίας;
Ζητάμε ετήσια δημόσια έκθεση της ΔΑΕΕ και του Πυροσβεστικού Σώματος για τα αίτια έναρξης πυρκαγιών, την πορεία των υποθέσεων, τις διοικητικές και ποινικές εξελίξεις και τα διορθωτικά μέτρα. Η πρόληψη χτίζεται με γνώση, όχι με επικοινωνιακές ανακοινώσεις συλλήψεων.
-Η πυρκαγιά στο Ποικίλο Όρος και η απειλή προς το ΨΝΑ Δαφνί ανέδειξαν μια ακόμη πλευρά του προβλήματος. Οι δασικές πυρκαγιές δεν απειλούν μόνο δάση και κατοικίες. Απειλούν νοσοκομεία, δομές ψυχικής υγείας, γηροκομεία, τηλεπικοινωνίες, ενεργειακές υποδομές, υδρεύσεις, δρόμους και μεταφορές.
Όταν μια δημόσια δομή ψυχικής υγείας βρίσκεται κοντά σε πυρκαγιά και οι εργαζόμενοι καταγγέλλουν υποστελέχωση, ανεπαρκείς υποδομές πυροπροστασίας, απουσία επαρκών κρουνών και ελλειμματικό σχεδιασμό ασφαλούς εκκένωσης, δεν μιλάμε απλώς για πρόβλημα Πολιτικής Προστασίας. Μιλάμε για διακινδύνευση ζωών ανθρώπων που δεν μπορούν να αυτοπροστατευθούν.
Η Πολιτική Προστασία πρέπει να συνδεθεί θεσμικά με την ανθεκτικότητα των κρίσιμων υποδομών. Κάθε νοσοκομείο, κάθε δομή ψυχικής υγείας, κάθε μονάδα φροντίδας, κάθε σχολείο, κάθε κρίσιμη εγκατάσταση πρέπει να έχει επικαιροποιημένο σχέδιο πυρασφάλειας, ασφαλή εκκένωση, ασκήσεις, εναλλακτικές διαδρομές, υποδομές υδροληψίας, εκπαίδευση προσωπικού και διασύνδεση με το τοπικό σχέδιο Πολιτικής Προστασίας.
Η χώρα χρειάζεται νέο δόγμα Πολιτικής Προστασίας
Κατόπιν τούτων , το ΠΑΣΟΚ τονίζει: «Η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα κριθεί συνολικά. Και θα κριθεί όχι μόνο από τα λόγια, αλλά από τα αποτελέσματα. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα έχει ζήσει μερικές χρονιές με τις μεγαλύτερες καμένες εκτάσεις της σύγχρονης περιόδου, με το 2021, το 2023, το 2024 και πλέον το 2026 να αφήνουν βαρύ αποτύπωμα. Αν η κυβέρνηση αμφισβητεί ότι η περίοδος της διακυβέρνησής της καταγράφεται ως μία από τις χειρότερες, αν όχι η χειρότερη, σε καμένες εκτάσεις της Μεταπολίτευσης, ας δώσει η ίδια πλήρη συγκριτικά στοιχεία ανά έτος, ανά Περιφέρεια, ανά τύπο βλάστησης, ανά αιτία και ανά πρωθυπουργική περίοδο.
Και μαζί με τα στρέμματα, να δώσει πλήρη απολογισμό ανθρώπινων απωλειών. Άμεσων και έμμεσων. Πολιτών, πυροσβεστών, εθελοντών, πληρωμάτων, ανθρώπων που χάθηκαν μέσα στην κρίση ή εξαιτίας της επιχειρησιακής πίεσης», καταλήγει το ΠΑΣΟΚ.