Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σε συνέντευξη που παραχώρησε στην «Καθημερινή» χαρακτήρισε «αδιανόητο» το ενδεχόμενο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης και ταυτόχρονα εξήγησε ότι οι ΗΠΑ θα δραστηριοποιηθούν παρασκηνιακά για να αποσοβήσουν μια ενδεχόμενη κρίση με αφορμή την υπόθεση του καλωδίου διασύνδεσης με την Κύπρο και θα τονίσουν «προς όλες τις πλευρές πόσο σημαντικό είναι το έργο από τη σκοπιά μας».
Σε ό,τι αφορά το πράσινο φως που ζητάει η Αγκυρα για να αποκτήσει μαχητικά αεροσκάφη F-35, υπογραμμίζει ότι όντως ο πρόεδρος Τραμπ θα ήθελε να λάβει η Τουρκία τα αεροσκάφη που έχει ήδη πληρώσει.
Γιατί επιλέξατε να επισκεφθείτε την Ελλάδα αυτή τη χρονική στιγμή;
Επρεπε να είχαμε έρθει εδώ το συντομότερο δυνατόν. Δεν ταξιδεύω σε μια χώρα εάν δεν υπάρχουν σε αυτήν πρεσβευτές. Πλέον, εδώ υπάρχουν, οπότε αυτό έπαιξε ρόλο. Η σχέση μας με την Ελλάδα είναι βαθιά και μακροχρόνια. Είχαμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τον πρωθυπουργό και τον υπουργό Εξωτερικών σε κάποιες διεθνείς συναντήσεις στο παρελθόν και να τους φιλοξενήσουμε διμερώς στις ΗΠΑ. Ελπίζω να έρθουμε ξανά εδώ πολλές φορές στο μέλλον, επειδή οι σχέσεις ΗΠΑ - Ελλάδας είναι ένας τομέας με τον οποίο έχω ασχοληθεί πολύ. Δεν είχα ποτέ την ευκαιρία να έρθω εδώ ως γερουσιαστής, αλλά είναι κάτι με το οποίο ασχολούμαι από την εποχή που ήμουν γερουσιαστής και με το οποίο συνεχίζω να ασχολούμαι.
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν μια νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική στην περιοχή με τον Κάθετο Διάδρομο και το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI. Θα υποστηρίξουν οι ΗΠΑ το δεύτερο, ειδικά στο Αιγαίο, όπου αυτό αντιμετωπίζει πολλά…;
…εμπόδια. Αν υπάρχει κάτι που κατέστη σαφές τους τελευταίους μήνες, αυτό είναι ότι πρέπει να διαφοροποιήσουμε τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος προμηθεύεται ενέργεια. Ο πόλεμος Ρωσίας - Ουκρανίας και όσα συμβαίνουν στο Ορμούζ με το Ιράν και στην Ερυθρά Θάλασσα με τους Χούθι μάς το υπενθυμίζουν αυτό. Χρειαζόμαστε ποικιλομορφία στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Αυτή είναι μια πολύ σημαντική προτεραιότητα για εμάς και ένα ακόμη παράδειγμα του πώς τα συμφέροντα των ΗΠΑ και της Ελλάδας αλληλεπικαλύπτονται. Είμαστε, λοιπόν, πολύ αφοσιωμένοι σε αυτό. Κατανοούμε ότι υπάρχουν κάποια πιθανά εμπόδια, κάποια πράγματα που στέκονται εμπόδιο.
Σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε τις διπλωματικές μας προσπάθειες για να υπενθυμίσουμε σε όλα τα μέρη πόσο σημαντικό είναι αυτό για εμάς και γιατί είναι σημαντικό. Και ελπίζω να βρούμε λύσεις. Οπως είπα και στη συνέντευξη Τύπου πριν από λίγο, ορισμένα από αυτά τα ζητήματα προφανώς δεν επιλύονται καλύτερα διά των μέσων ενημέρωσης. Είναι καλύτερο αυτό να γίνεται ιδιωτικά και αθόρυβα στο διπλωματικό πεδίο, αλλά αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις δεσμεύσεις από πολλές χώρες.
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει προσωπική σχέση με τον πρόεδρο Ερντογάν. Είστε πολύ ενεργός στην περιοχή. Θα δούμε κάποια διαμεσολάβηση από την πλευρά σας;
Αποφεύγω πάντοτε να συζητώ ευαίσθητα θέματα στα μέσα ενημέρωσης, επειδή αυτό δυσκολεύει την επίλυσή τους. Τούτου λεχθέντος, έχουμε συνεχώς επαφές με την Τουρκία, η οποία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και έχει ασχοληθεί με πολλά άλλα ζητήματα, για παράδειγμα φιλοξενώντας στο παρελθόν συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.
Η σχέση μας με την Τουρκία είναι μια σχέση στην οποία έχουμε επενδύσει και ίσως αυτή η επένδυση να μας βοηθήσει αναφορικά με αυτές τις συζητήσεις. Σε θέματα όπως αυτά, αν θέλετε να κάνετε δηλώσεις, μπορείτε να κάνετε δηλώσεις, αλλά αν θέλετε να καταλήξετε σε μια λύση, συχνά είναι καλύτερο να τα αντιμετωπίσετε εντός των ορίων των άμεσων ιδιωτικών συνομιλιών. Ετσι λειτουργεί καλύτερα η διπλωματία.
Ενα ερώτημα που έχω θέσει σε πολλούς από τους προκατόχους σας στο παρελθόν. Αν τα πράγματα με την Τουρκία λάβουν άσχημη τροπή στο Αιγαίο ή στην Κύπρο, θα υπάρξει κάποια δέσμευση εκ μέρους των ΗΠΑ; Θα παρέμβετε ώστε να αποτρέψετε μια σοβαρή κλιμάκωση;
Για εμένα θα ήταν αδιανόητο να συμβεί κάτι τέτοιο. Πρόκειται για δύο συμμάχους και εταίρους στο ΝΑΤΟ, οπότε απλώς δεν μπορεί να συμβεί. Δεν θα ήταν καλό για κανέναν -ούτε για την Τουρκία ούτε για την Ελλάδα, αλλά ούτε και για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα έλεγα ότι είναι κάτι αδιανόητο για εμένα, κάτι που δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε να συμβεί και που δεν πιστεύω ότι θα συμβεί.
Ενα από τα μεγάλα και πιο ευαίσθητα ζητήματα είναι το αν η Τουρκία θα αποκτήσει αεροσκάφη F-35. Εσείς, ως γερουσιαστής, είχατε προωθήσει τον νόμο CAATSA. Ποια είναι η εκτίμησή σας τώρα;
Λοιπόν, η κατάσταση έχει ως εξής: Πρώτον, η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Δεύτερον, ο πρόεδρος Τραμπ εξέφρασε την επιθυμία -εφόσον είναι εφικτό- να προχωρήσουν οι παραδόσεις αεροσκαφών, καθώς οι Τούρκοι έχουν ήδη πληρώσει για κάποια από αυτά. Προφανώς, η παράδοση αυτών των αεροσκαφών απέχει πολλά χρόνια από το σήμερα, αλλά πρόκειται για αεροσκάφη για τα οποία έχει ήδη καταβληθεί το αντίτιμο.
Ωστόσο, υπάρχει νόμος που ψηφίστηκε από το Κογκρέσο των ΗΠΑ. Υπάρχει, επίσης, μια διάταξη στον νόμο NDAA που θέτει πολύ αυστηρούς όρους· συνεπώς, μέχρι να ικανοποιηθούν αυτοί οι όροι, η πώληση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Αυτό έχει γνωστοποιηθεί στην τουρκική πλευρά. Το γνωρίζουν και νομίζω ότι προσπαθούν να βρουν λύσεις.
Το ζήτημα περιστρέφεται γύρω από το σύστημα των S-400. Επομένως, προς το παρόν, το θέμα δεν μπορεί να επιλυθεί και, νομικά, δεν είναι δυνατή η μεταβίβαση μέχρι να διευθετηθεί το ζήτημα αυτό. Ισως τελικά επιλυθεί -και υπάρχουν διάφορες επιλογές για το πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό-, αλλά, αυτή τη στιγμή, ακόμη δεν έχει επιλυθεί.
Η Ελλάδα έχει αναπτύξει στενή αμυντική σχέση με το Ισραήλ. Πώς βλέπετε αυτή τη σχέση από τη δική σας σκοπιά;
Τη βλέπουμε θετικά. Προφανώς, η πρόκληση -και αυτό είναι κάτι που είναι γνωστό σε όλους- δεν έγκειται μόνο στη σχέση με το Ισραήλ, αλλά και στο πώς διατηρεί κανείς καλές σχέσεις με άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, οι οποίες ενδέχεται να μην έχουν τόσο θετική σχέση με το Ισραήλ.
Αντιμετωπίζουμε προφανώς την ίδια πρόκληση και η διαχείριση της σχέσης μας με το Ισραήλ είναι σημαντική. Είναι μια σχέση βαθιά και ιστορική· μιλώ σήμερα μαζί σας κατά την τρίτη επέτειο μιας από τις πιο φρικτές τρομοκρατικές επιθέσεις όλων των εποχών, η οποία άλλαξε πραγματικά ολόκληρο τον κόσμο, όχι μόνο το Ισραήλ. Επομένως, πρόκειται για μια σημαντική σχέση, στην οποία επενδύουμε. Και φυσικά, πρέπει να διαχειριζόμαστε τη σχέση αυτή λαμβάνοντας υπόψη τις περιοχές που επηρεάζονται από τις εξελίξεις γύρω από το Ισραήλ, όπως τη Συρία και τον Λίβανο.
Οπως γνωρίζετε, διατηρούμε επαφές με όλες τις χώρες της περιοχής και θεωρώ ότι η Ελλάδα προσπαθεί να διαδραματίσει παρόμοιο ρόλο σε αυτό το πλαίσιο: διατηρώντας ισχυρές σχέσεις με το Ισραήλ, αλλά και ισχυρές σχέσεις με πολλές άλλες χώρες της περιοχής.
Γνωρίζω ότι η Ελλάδα έχει ζητήσει συγκεκριμένα οπλικά συστήματα για τα δικά της F-35, ορισμένα εκ των οποίων είναι ίδια με εκείνα που προμηθεύεται το Ισραήλ. Υπάρχει κάποια απάντηση που μπορείτε να δώσετε αυτή τη στιγμή για το θέμα;
Δεν υπάρχει επίσημη απάντηση. Το θέμα εξετάζεται πολύ σοβαρά· προφανώς, μια χώρα όπως η Ελλάδα αποτελεί σημαντικό σύμμαχό μας στον τομέα της άμυνας. Διαθέτουμε ήδη υψηλό βαθμό διαλειτουργικότητας στην άμυνα, καθώς η Ελλάδα υιοθέτησε πολύ ισχυρή αμυντική στάση σε περιόδους που απειλείτο η παρουσία μας στην περιοχή.
Συνεπώς, το αίτημά της θα εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή, αν και, όπως είναι φυσικό, η απόφαση λαμβάνεται μέσω διαδικασίας στην οποία συμμετέχουν περισσότερες από μία υπηρεσίες. Τελικά, η απόφαση εναπόκειται στον πρόεδρο, ωστόσο θέλουμε προφανώς να λάβουμε υπόψη και τις εισηγήσεις του υπουργείου Πολέμου.