Τη θεσμική στήριξη ενός Ευρωπαϊκού Δικτύου Πόλεων με Αρχαία Ασκληπιεία ζητά ο Αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης, με επιστολή του προς τον αρμόδιο Επίτροπο Πολιτισμού, Glenn Micallef.
Η πρόταση βασίζεται στη συνεργασία Επιδαύρου, Κω και Τρικάλων, του ΕΚΠΑ και του Διεθνούς Ιπποκρατείου Ιδρύματος Κω, για την ευρωπαϊκή διεύρυνση του Διεθνούς Δικτύου Αρχαίων Ασκληπιείων - «Οι Δρόμοι της Ίασης», με έδρα την Επίδαυρο. Στο Δίκτυο έχουν ενταχθεί επίσης η Αθήνα και η Πάφος, σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση.
Στα Ασκληπιεία, και ιδιαίτερα στην Επίδαυρο, διαμορφώθηκαν οι απαρχές της επιστημονικής Ιατρικής. Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας, υπήρχαν στην αρχαιότητα περισσότερα από 200 θεραπευτήρια στην ανατολική Μεσόγειο, εξαρτημένα από την Επίδαυρο.
Η θεραπευτική αυτή παράδοση εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, από την Ελλάδα έως την Ιταλία και τη Βόρεια Αφρική. Η πρωτοβουλία συνδέει αυτή την κληρονομιά με την επιστημονική συνεργασία και τη φροντίδα του ανθρώπου σήμερα.
Ο Γ. Μανιάτης διεκδικεί τη θεσμική υποστήριξη του εγχειρήματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και συνάντηση του αρμόδιου Επιτρόπου με αντιπροσωπεία δημάρχων και πανεπιστημιακών του Δικτύου, ενόψει της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Παράλληλα, καλεί τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής να συνδράμουν το Δίκτυο στον εντοπισμό κατάλληλων χρηματοδοτικών ευκαιριών και στην προετοιμασία κοινών ευρωπαϊκών προτάσεων. Προτείνει επίσης τη συμβολή του Δικτύου στις σχεδιαζόμενες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για πολιτισμό, υγεία και ευημερία και την προβολή κατάλληλων προορισμών και χώρων του στις πολιτιστικές διαδρομές DiscoverEU.
Επιδιώκει ακόμη τη συνδρομή της Επιτροπής για πιθανή διακρατική υποψηφιότητα για το υφιστάμενο Σήμα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς και τον προτεινόμενο διάδοχό του, τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Πολιτιστικής Κληρονομιάς, καθώς και για συνέργειες με τις Πολιτιστικές Διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης, με σεβασμό στις προβλεπόμενες διαδικασίες επιλογής.
Η παρέμβαση συνεχίζει την προσπάθεια που υποστήριξε το 2014, ως Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, για την ολοκληρωμένη ανάδειξη του Ασκληπιείου της Επιδαύρου, με πρόγραμμα ύψους περίπου 5,6 εκατ. ευρώ, συνδέοντας την πολιτιστική κληρονομιά με το φυσικό περιβάλλον και την τοπική ανάπτυξη.
Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή:
Βρυξέλλες, 6 Νοεμβρίου 2026
Προς: κ. Glenn Micallef
Επίτροπο για τη Διαγενεακή Δικαιοσύνη, τη Νεολαία, τον Πολιτισμό και τον Αθλητισμό
Θέμα: Θεσμική στήριξη ενός Ευρωπαϊκού Δικτύου Πόλεων με Αρχαία Ασκληπιεία
Κοινοποίηση: κ. Απόστολο Τζιτζικώστα, Επίτροπο για τις Βιώσιμες Μεταφορές και τον Τουρισμό
Αξιότιμε Επίτροπε Micallef,
Σας γράφω για να ζητήσω τη θεσμική στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πόλεων με Αρχαία Ασκληπιεία, με βάση το Διεθνές Δίκτυο Αρχαίων Ασκληπιείων – «Οι Δρόμοι της Ίασης», που εδρεύει στην Επίδαυρο.
Η πρωτοβουλία αυτή ενώνει την Επίδαυρο, την Κω και τα Τρίκαλα, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Διεθνές Ιπποκρατικό Ίδρυμα Κω. Η Αθήνα και η Πάφος έχουν επίσης ενταχθεί στο Δίκτυο, το οποίο είναι ανοιχτό σε άλλες πόλεις και επιστημονικούς φορείς σε όλη την Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Τα αρχαία Ασκληπιεία αποτελούν μια κοινή κληρονομιά που συνδέει την ιστορία της Ιατρικής με τη φύση, τον πολιτισμό και τη ζωή της κοινότητας. Η συνεργασία γύρω από αυτούς τους χώρους μπορεί να προωθήσει την έρευνα, την εκπαίδευση και τον βιώσιμο πολιτιστικό τουρισμό, συνδέοντας παράλληλα αυτή την κληρονομιά με τα σημερινά ζητήματα που αφορούν την υγεία, την πρόληψη και την ποιότητα ζωής. Σε αυτά τα ιερά, και ιδίως στην Επίδαυρο, άρχισαν να διαμορφώνονται τα θεμέλια της επιστημονικής Ιατρικής.
Ο Ασκληπιός, που λατρευόταν στην αρχαιότητα ως θεός της ίασης, έδινε ελπίδα σε όσους αναζητούσαν ανακούφιση από την ασθένεια και τον πόνο. Σύμφωνα με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Αργολίδας, υπήρχαν στην αρχαιότητα περισσότερα από 200 θεραπευτήρια στην ανατολική Μεσόγειο, εξαρτημένα από την Επίδαυρο. Η θεραπευτική αυτή παράδοση εξαπλώθηκε επίσης στην Ιταλία και τη Βόρεια Αφρική. Στην Επίδαυρο, οι θρησκευτικές θεραπευτικές πρακτικές αναπτύχθηκαν παράλληλα με την παρατήρηση και τη συσσώρευση ιατρικής εμπειρίας. Αυτή η ιστορία δίνει στην πρότασή μας έναν σαφή σκοπό: να ενώσουμε τις κοινότητες γύρω από μια παράδοση φροντίδας και να μοιραστούμε γνώσεις που μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή των ανθρώπων.
Η στήριξή μου στην περιβαλλοντική και πολιτιστική ανάδειξη της Επιδαύρου χρονολογείται από το 2014. Ως Υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, υποστήριξα ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ύψους περίπου 5,6 εκατ. ευρώ, το οποίο συνδύαζε το Μουσείο της Ίασης, έναν Πρότυπο Βοτανικό Κήπο και πολιτιστικές διαδρομές με την προστασία της βιοποικιλότητας και την τοπική ανάπτυξη.
Η «Πυξίδα Πολιτισμού για την Ευρώπη» προσφέρει την ευκαιρία να ενταχθεί η πρωτοβουλία αυτή στην πολιτιστική ατζέντα της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, θα ήθελα να σας ζητήσω να εξετάσετε τα εξής:
Να εκφράσετε την πολιτική σας στήριξη προς το Δίκτυο και να υποδεχθείτε μια αντιπροσωπεία των δημάρχων και των πανεπιστημιακών εκπροσώπων του, ενόψει της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Να ζητήσετε από τις υπηρεσίες σας και τα Γραφεία «Δημιουργική Ευρώπη» να καθοδηγήσουν το Δίκτυο σχετικά με τις κατάλληλες προσεχείς προσκλήσεις, τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας και τη συγκρότηση εταιρικών σχημάτων, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαϊκών Έργων Συνεργασίας, του προτεινόμενου μελλοντικού προγράμματος AgoraEU και των συνεργειών με τα προγράμματα Interreg, Erasmus+ και «Ορίζοντας Ευρώπη».
Να δοθεί η δυνατότητα στο Δίκτυο να συνεισφέρει τη σχετική επιστημονική και εκπαιδευτική του εμπειρία στην προετοιμασία των σχεδιαζόμενων κατευθυντήριων γραμμών της ΕΕ για τον πολιτισμό, την υγεία και την ευημερία, και να διερευνηθεί η δυνατότητα προβολής κατάλληλων προορισμών και χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς του Δικτύου στις πολιτιστικές διαδρομές DiscoverEU.
Να παρασχεθεί καθοδήγηση για μια πιθανή διακρατική υποψηφιότητα για το υφιστάμενο Σήμα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς και τον προτεινόμενο διάδοχό του, τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Πολιτιστικής Κληρονομιάς, καθώς και για συνέργειες με τις Πολιτιστικές Διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης, με σεβασμό στις εθνικές διαδικασίες επιλογής και στην ανεξαρτησία της ευρωπαϊκής επιτροπής εμπειρογνωμόνων.
Η χρηματοδότηση και η συνεργασία θα διέπονται από τους ισχύοντες κανόνες επιλεξιμότητας και επιλογής. Ο συντονισμός με τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τον τουρισμό θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη σύνδεση της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη.
Θα χαρώ να συζητήσω αυτές τις προτάσεις μαζί σας σε προσωπική συνάντηση και να διευκολύνω την επικοινωνία με τους εκπροσώπους των δήμων και των πανεπιστημίων του Δικτύου.
Με εκτίμηση,
Καθηγητής Γιάννης Μανιάτης
Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Αντιπρόεδρος της Ομάδας S&D
Εξωτερικές Υποθέσεις, Ασφάλεια και Άμυνα, Διεθνής Ενεργειακή Ασφάλεια και Συνεργασία