Μολονότι έχει να αντιμετωπίσει ορισμένα βραχυπρόθεσμα προβλήματα, μεταξύ των οποίων μια διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και Γερμανίας, το ΝΑΤΟ αρχίζει να σχεδιάζει την πορεία του για τα επόμενα δέκα χρόνια: πώς να προσαρμοστεί στην αυξανόμενη δύναμη της Κίνας.
Πηγή των τελευταίων αναταράξεων στους κόλπους του ΝΑΤΟ, όπως συμβαίνει συχνά τα τελευταία χρόνια, είναι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, εξηγεί το περιοδικό Economist.
Στις 5 Ιουνίου η Wall Street Journal ανέφερε ότι ο κ. Τραμπ είχε αποφασίσει να μειώσει κατά 9.500 τον αριθμό των αμερικανικών δυνάμεων που βρίσκονται σε βάσεις στη Γερμανία μέχρι τον Σεπτέμβριο. Αυτό σημαίνει ότι σχεδιάζει να αποσύρει περισσότερο από το ένα τέταρτο των 34.500 που βρίσκονται σήμερα εκεί.
Ο κ. Τραμπ έχει διαμαρτυρηθεί εδώ και πολύ καιρό για την αποτυχία της Γερμανίας να τηρήσει την υπόσχεσή της να δαπανήσει τουλάχιστον το 2% του ΑΕΠ στην άμυνα. Μερικά από τα αμερικανικά στρατεύματα θα μπορούσαν να μετεγκατασταθούν στην Πολωνία, η οποία επιτυγχάνει αυτόν τον στόχο. Ετσι, όμως, η Πολωνία θα βρεθεί με περισσότερες αμερικανικές δυνάμεις από ό, τι είχε προβλεφθεί βάσει συμφωνίας που επιτεύχθηκε με την Αμερική το περασμένο φθινόπωρο.
Επιπλέον, δεν υπάρχει ακόμη επίσημη επιβεβαίωση της απόσυρσης. Κάποιοι αμφιβάλλουν αν θα συμβεί. Αλλά οι συγκεκριμένες διαρροές έχουν ήδη προκαλέσει απογοήτευση στη Γερμανία, κυρίως επειδή «κανείς στην Ουάσιγκτον δεν σκέφτηκε να ενημερώσει εκ των προτέρων την σύμμαχο χώρα στο ΝΑΤΟ, τη Γερμανία», όπως το έθεσε ανώτατος αξιωματούχος για τη διατλαντική συνεργασία στο υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Τζενς Στόλτενμπεργκ, ο οποίος μίλησε με τον Τραμπ στις 8 Ιουνίου, αρνήθηκε να σχολιάσει, επισημαίνοντας την αυξημένη στρατιωτική παρουσία της Αμερικής στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια.
«Η παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη είναι καλή για την Ευρώπη, αλλά είναι επίσης καλή και για τις ΗΠΑ», τόνισε ο Στόλτενμπεργκ, εξηγώντας ότι οι επιχειρήσεις της Αμερικής στη Γερμανία, όπως η αεροπορική βάση στο Ramstein και το στρατιωτικό νοσοκομείο στο Landstuhl, χρησιμοποιούνται για την προώθηση στρατιωτικών δυνάμεων πέρα από την Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Ωστόσο, εκτός από αυτές τις άμεσες ανησυχίες, το ΝΑΤΟ αρχίζει να κοιτάζει μπροστά τις προτεραιότητές του σε μακροπρόθεσμη βάση. Στη σύνοδο κορυφής τους στο Λονδίνο τον περασμένο Δεκέμβριο, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ ανέθεσαν στον κ. Στόλτενμπεργκ το καθήκον να εξετάσει πώς πρέπει να προετοιμαστεί η συμμαχία για την επόμενη δεκαετία. Τα συμπεράσματά του θα τροφοδοτήσουν μια νέα σύνοδο κορυφής τον επόμενο χρόνο.
Τρεις άξονες στρατηγικής
Στις 8 Ιουνίου ξεκίνησε τον «προβληματισμό του για το ΝΑΤΟ 2030». Περιέγραψε τρεις τρόπους με τους οποίους η συμμαχία πρέπει να προσαρμοστεί.
Πρώτον, να διασφαλιστεί ότι θα παραμείνει ισχυρή στρατιωτικά, επενδύοντας σε νέες τεχνολογίες.
Δεύτερον, να είναι πιο ενωμένη πολιτικά (κάτι που μπορεί να γίνει ευκολότερο εκτός θητείας Τράμπ), υιοθετώντας ένα ευρύτερο φάσμα πολιτικών κινήσεων για την ενίσχυση των 30 μελών του ΝΑΤΟ. Η εμπειρία της Covid-19, για παράδειγμα, υποδηλώνει ότι πρέπει να υπάρχει επιφυλακτικότητα στην υπερβολική εξάρτηση των προμηθειών και της εφοδιαστικής αλυσίδας από την Κίνα. Το ΝΑΤΟ αναμφίβολα θα εξετάσει αυτό το ζήτημα διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα κράτη-μέλη διαθέτουν την αναγκαία ευρωστία σε κομβικούς τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες και άλλες υποδομές, καθώς και την ικανότητα αντιμετώπισης μαζικών καταστροφών.
Τρίτον, και πιο εντυπωσιακό, ο κ. Στόλτενμπεργκ οραματίζεται η συμμαχία να υιοθετήσει μια πιο σφαιρική προσέγγιση, προσαρμοσμένη στην άνοδο της Κίνας.
Το ΝΑΤΟ ιδρύθηκε ως αντίβαρο στον ανταγωνισμό της Δύσης με τη Σοβιετική Ένωση. Εστίασε όλο και περισσότερο σε «στρατιωτικές επιχειρήσεις εκτός περιοχής» μετά τον ψυχρό πόλεμο, όπως στα Βαλκάνια και ακόμα πιο μακριά στο Αφγανιστάν.
Πιο πρόσφατα επικεντρώθηκε ξανά στην απειλή μιας πιο επιθετικής Ρωσίας. Η διαμόρφωση μιας συνεκτικής απάντησης στην πρόκληση της Κίνας είναι επομένως ένα νέο βήμα, το οποίο βέβαια είχε ανοίξει ως κεφάλαιο επί κυβερνήσεως Μπους Τζούνιουρ στις ΗΠΑ.
Στην πραγματικότητα, η Κίνα δεν είναι μια χώρα που η συμμαχία μπορεί να αγνοήσει. Ο κ. Στόλτενμπεργκ βλέπει ότι «η Κίνα πλησιάζει σε εμάς» με κάθε τρόπο, από την Αρκτική έως την Αφρική, από τον κυβερνοχώρο έως τα δίκτυα 5G και σε άλλες επενδύσεις σε υποδομές στην Ευρώπη, για να μην αναφέρουμε τις εντατικές κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με τη Ρωσία.
Η Κίνα κατατάσσεται δεύτερη παγκοσμίως σε στρατιωτικές δαπάνες, επισημαίνει ο κ. Στόλτενμπεργκ και αναπτύσσει πυραύλους που μπορούν να φτάσουν σε όλη την ομπρέλα του ΝΑΤΟ.
Περιφερειακή ευαισθητοποίηση
Ποια είναι η πρακτική του ΝΑΤΟ στην Κίνα; Ο Ian Brzezinski του Atlantic Council, ένα think tank που εδρεύει στην Ουάσιγκτον, προτείνει ότι η συμμαχία θα μπορούσε να ιδρύσει ένα Συμβούλιο ΝΑΤΟ-Κίνας. Ο κ. Brzezinski θα ήθελε επίσης να δει το ΝΑΤΟ να ιδρύσει ένα από τα «Κέντρα Αριστείας» του στην περιοχή (ένα από αυτά εδρεύει στο Ακρωτήρι Χανίων), καθώς και ένα μικρό στρατιωτικό αρχηγείο για να συντονίσει ασκήσεις και να συμβάλει στην «περιφερειακή ευαισθητοποίηση».
Ο Στόλτενμπεργκ δεν είναι ακόμη έτοιμος για τέτοιες λεπτομέρειες, σημειώνει ο Economist. Προειδοποιεί ότι ο λόγος που εστιάζει τώρα στην Κίνα δεν είναι «η μεταφορά του ΝΑΤΟ στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας». Ωστόσο, βλέπει στενότερη συνεργασία με σύμμαχες χώρες στην περιοχή, όπως η Αυστραλία, η Ιαπωνία, η Νέα Ζηλανδία και η Νότια Κορέα.
Η συμμαχία διαθέτει ένα βασικό πλεονέκτημα. Παρόλο που το ΑΕΠ της Κίνας μπορεί να ξεπεράσει της Αμερικής, η συμμαχία έχει σχεδόν ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους και το μισό στρατιωτικό και οικονομικό δυναμικό του πλανήτη. Ένας από τους κύριους συμβούλους εξωτερικής πολιτικής του Τζο Μπάιντεν, Τόνι Μπλίκεν, τον περασμένο μήνα τόνισε τη σημασία της συνεργασίας με άλλες δημοκρατίες στην Ασία και την Ευρώπη.
Από μόνη της, είπε, η Αμερική έχει περίπου το 25% της παγκόσμιας οικονομίας. «Όταν η Κίνα ασχολείται με πρακτικές που είναι άδικες και θέλουμε αυτό να το αλλάξουν, είναι πολύ πιο δύσκολο για αυτούς να αγνοήσουν το 60% του παγκόσμιου ΑΕΠ από ό, τι είναι να αγνοήσουν το 25%».
Ο Τραμπ μπορεί να μην εντυπωσιαστεί από αυτό το επιχείρημα, αλλά ο πιθανός διάδοχός του ξεχωρίζει σαφώς σε αυτό.