Οι επικριτές του Πεκίνου στις Βρυξέλλες την αποκαλούν Πρωταπριλιάτικη Σύνοδο Κορυφής. Η ατζέντα της τηλεδιάσκεψης μεταξύ των ανώτατων αξιωματούχων της Κίνας και των προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Επιτροπής περιλαμβάνει θέματα «κοινού ενδιαφέροντος», όπως η κλιματική αλλαγή, η βιοποικιλότητα και η υγεία, καθώς και το ευρωπαϊκό αίτημα για συνέχιση των συνομιλιών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Κάτω από το χαλί των επίσημων συνομιλιών, βέβαια, όπως γράφει το Politico, θα σέρνεται ένα και μόνο θέμα: η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία -και ιδίως το τι σημαίνει για τις σχέσεις Κίνας-Δύσης.
Ο επιθετικός πόλεμος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν -και η αποτυχία της Δύσης να προετοιμαστεί γι' αυτόν- έχει σημάνει συναγερμό στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Εντείνονται οι ανησυχίες μήπως η Γηραιά Ηπειρος παραέγινε ανεκτική με ακόμη ένα αυταρχικό και φιλοπόλεμο καθεστώς. Η Ευρώπη δεν είναι ξεκάθαρη στο τι κάνει γι' αυτό.
«Θα δούμε στην Πρωταπριλιάτικη Σύνοδο Κορυφής εάν η ΕΕ είναι ήδη σε θέση να εφαρμόσει στις σχέσεις της με την Κίνα όσα διδάγματα αποκόμισε πρόσφατα από τη Ρωσία», δήλωσε ο Reinhard Bütikofer, επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Ευρωκοινοβουλίου για τις σχέσεις με την Κίνα.
Η επικείμενη συνάντηση του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ και του Κινέζου πρωθυπουργού Λι Κετσιάνγκ με την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ δεν θα επισφραγιστεί από κοινή δήλωση, ούτε θα ακολουθηθεί από κοινή συνέντευξη Τύπου. Δεν είναι αυτό το θέμα. Το πραγματικό ερώτημα, υποστηρίζει το Politico, είναι: Σε ποιο βαθμό έχει μάθει η Ευρώπη από τα λάθη της με τον Πούτιν; Θα αρχίσει να πιέζει περισσότερο το Πεκίνο;
«Στο παρελθόν η Κίνα κατάφερε να σφηνώσει μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, προσφέροντας καρότα στην Ευρώπη σε τομείς όπως η πρόσβαση στις αγορές και στο κλίμα», δήλωσε ο Noah Barkin, συνεργάτης της αμερικανικής δεξαμενής σκέψης German Marshall Fund. «Δεν θα ήταν περίεργο αν ο Σι επιχειρούσε ξανά κάτι τέτοιο στη σύνοδο κορυφής της 1ης Απριλίου».
Από την άλλη πλευρά, πρόσθεσε ο ίδιος, οι Eυρωπαίοι αξιωματούχοι «θέλουν μηνύματα από τον Σι ότι υπάρχουν κόκκινες γραμμές στη σχέση της Κίνας με τη Ρωσία».
Ο εναγκαλισμός Σι-Πούτιν και η παγκόσμια τάξη
Οι εντάσεις μεταξύ Κίνας και ΕΕ αυξάνονταν ακόμη και πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά ο εναγκαλισμός Πούτιν-Σι λίγο πριν και κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης τις ανέβασε πίστα.
Όταν ο Σι επισκέφθηκε για τελευταία φορά τη Δυτική Ευρώπη, τον Μάρτιο του 2019, είχε ήδη ενοχληθεί από ορισμένες ευρωπαϊκές επιφυλάξεις. «Νόμιζα ότι ήμασταν καλοί φίλοι», είχε πει στους Ευρωπαίους, κυρίως Γάλλους και Γερμανούς ηγέτες. «Αλλά τώρα, είμαστε συστημικοί αντίπαλοι;».
Τα χρόνια που μεσολάβησαν, βελτιώθηκαν ελάχιστα οι σχέσεις, καθώς η κρίση της πανδημίας ανέδειξε την εξάρτηση της Ευρώπης από την κινεζική βιομηχανία, ενώ οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Χονγκ Κονγκ και στη Σιντζιάνγκ, την περιοχή των αυτονομιστών Ουιγούρων, οδήγησαν σε κλιμάκωση -συμβολικών κυρίως- κυρώσεων και αντικυρώσεων. Μια σχεδιαζόμενη επενδυτική συμφωνία ΕΕ-Κίνας πέρυσι μπήκε στον πάγο, ενώ η εμπορική διαμάχη φούντωσε.
Σε αυτό το πλαίσιο αναπτύχθηκε η στρατηγική ευθυγράμμισης της Κίνας με τη Ρωσία. Το τελευταίο ταξίδι του Πούτιν εκτός Ρωσίας ήταν στο Πεκίνο, στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, όπου υπέγραψε με τον Σι την περίφημη συνεργασία «χωρίς όρια». Η συμφωνία αυτή δήλωνε την πρόθεση να αμφισβητηθεί η δυτική τάξη, που βασίζεται στη δημοκρατία, στις ελευθερίες και στα ανθρώπινα δικαιώματα, γράφει το Politico. Γρήγορα καταγγέλθηκε από Ευρωπαίους αξιωματούχους.
Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι Μόσχα και Πεκίνο επιδιώκουν να αλλάξουν τους υφιστάμενους διεθνείς κανόνες. Ο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ περιέγραψε την κοινή δήλωση των δύο ηγετών ως «μανιφέστο για την αναθεώρηση της παγκόσμιας τάξης», προσθέτοντας ότι «Ρωσία και Κίνα γίνονται όλο και πιο πρόθυμες να αποκαταστήσουν τις παλιές αυτοκρατορίες τους».
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει προκαλέσει ρίγος φόβου στις ήδη παγωμένες διεθνείς σχέσεις, όσο ο εναγκαλισμός Πεκίνου-Μόσχας -ακόμη και όταν οι ρωσικές βόμβες καταστρέφουν πόλεις της Ουκρανίας- αποκρυσταλλώνει την εδραιούμενη ευρωπαϊκή θεώρηση της Κίνας ως δυνητικού αμφισβητία της παγκόσμιας μετα-ψυχροπολεμικής τάξης πραγμάτων και αρχιτεκτονικής ασφάλειας.