Το ταμείο που δημιουργήθηκε για να σώσει την Ευρωζώνη από την κατάρρευση την προηγούμενη δεκαετία θα μπορούσε να αποκτήσει νέο, στρατηγικό ρόλο: τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής άμυνας. Ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), Πιερ Γκραμένια, δήλωσε στο Reuters ότι ο οργανισμός διαθέτει τη δυνατότητα να χορηγεί πιστωτικές γραμμές για αμυντικές δαπάνες, αξιοποιώντας «το πλήρες δυναμικό» του ταμείου, το οποίο σήμερα διαθέτει ισχύ άνω των 430 δισ. ευρώ.
Σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, με τον πόλεμο στην Ουκρανία να συνεχίζεται και τις ευρωατλαντικές σχέσεις να εμφανίζουν ρωγμές, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πιέζονται να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες. Όπως τόνισε ο Γκραμένια, ο ESM θα μπορούσε να στηρίξει χώρες με υγιή δημόσια οικονομικά, αλλά περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο, χωρίς να απαιτεί σκληρά προγράμματα μεταρρυθμίσεων, αποφεύγοντας το «στίγμα» που συνόδευε παλαιότερα τη χρήση του μηχανισμού.
«Σε αυτούς τους καιρούς γεωπολιτικών αναταραχών, που έχουν πυροδοτήσει υψηλότερες δαπάνες άμυνας για όλες τις χώρες, θα πρέπει να αξιοποιήσουμε τη δυναμική του ESM», τόνισε ο κ. Γκραμένια. «Εχουμε εργαλεία. Είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης να αξιοποιήσει την πλήρη δυναμική», σημείωσε, προσθέτοντας ότι «είναι ξεκάθαρο ότι οι σχέσεις Ευρώπης - ΗΠΑ γίνονται όλο και πιο ταραχώδεις».
Η πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για μικρότερα κράτη της Ευρωζώνης, κυρίως στις Βαλτικές χώρες, οι οποίες έχουν αυξήσει θεαματικά τις αμυντικές τους δαπάνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Παρότι ο ESM δεν προβλέπει ρητά ρόλο στην άμυνα, μια τέτοια στροφή θα μπορούσε να επαναφέρει στο προσκήνιο έναν μηχανισμό που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανενεργός τα τελευταία χρόνια.
«Είναι ένα από τα εργαλεία μας», δήλωσε αναφερόμενος στις προληπτικές πιστωτικές γραμμές για την άμυνα. «Είναι διαθέσιμο, πρέπει να ανακαλύψουμε εκ νέου τις προοπτικές αυτού του εργαλείου».
«Πρέπει να υπάρχουν εγγυήσεις ότι θα χρησιμοποιηθούν για αμυντικές δαπάνες», σημείωσε, τονίζοντας ότι οι όροι δανεισμού δεν θα είναι δρακόντειοι. «Ο στόχος είναι να αποφύγουμε τον συνδυασμό του εργαλείου με την αναδιάρθρωση της οικονομίας του κράτους-μέλους», σημείωσε.
Ο κ. Γκραμένια τονίζει ότι οι χώρες θα μπορούσαν να απευθύνουν «συλλογικά αιτήματα», αποφεύγοντας το στίγμα που συνεπάγεται το αίτημα στον ESM για βοήθεια.