Οι «συναλλαγές φόβου» γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) επανεμφανίστηκαν χθες, καθώς οι αυξανόμενες ανησυχίες για τις διαταραχές από την AI οδήγησαν σε πτώση των μετοχών εταιρειών διανομής, πληρωμών και λογισμικού, ενώ έστειλαν την IBM στη μεγαλύτερη ημερήσια υποχώρησή της των τελευταίων 25 ετών.
Η εξέλιξη ξεκίνησε μετά τη δημοσίευση, το Σαββατοκύριακο, αρνητικής έκθεσης από μια σχετικά άγνωστη εταιρεία με την επωνυμία Citrini Research.
Η έκθεση, που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Κυριακή, περιέγραφε τους δυνητικούς κινδύνους για διάφορα τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας, χρησιμοποιώντας υποθετικά σενάρια τοποθετημένα στο μέλλον, και ανέφερε ρητά ότι οι υπηρεσίες διανομής φαγητού και οι εταιρείες πιστωτικών καρτών συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Παρότι οίκος αναλύσεων η Citrini δεν παρουσίασε το κείμενό της με τίτλο «Η παγκόσμια κρίση νοημοσύνης του 2028», ως ανάλυση, αλλά ως ένα μελλοντολογικό σενάριο «αποκάλυψης» το οποίο γράφτηκε ως προειδοποίηση για δυσάρεστα ενδεχόμενα, που μπορεί να αποτραπούν με τα κατάλληλα μέτρα.
Στο σενάριο αυτό, η ραγδαία ανάπτυξη της AI διαλύει τον κλάδο software και τις διάφορες ηλεκτρονικές πλατφόρμες, τινάζει στον αέρα την αγορά εργασίας γραφείου, εξαπλώνεται σε άλλους κλάδους και προξενεί πρωτόγνωρη οικονομική κρίση, καταρρακώνοντας την καταναλωτική δαπάνη.
Στη συνέχεια, η νεοφυής επιχείρηση AI Anthropic ανέφερε σε ανάρτηση ιστολογίου τη Δευτέρα ότι το εργαλείο Claude Code μπορεί να βοηθήσει στον εκσυγχρονισμό της COBOL, μιας παρωχημένης γλώσσας προγραμματισμού που χρησιμοποιείται κυρίως σε υπολογιστικά συστήματα της IBM.
Και τέλος, ήρθε η προειδοποίηση του Νασίμ Ταλέμπ (φωτ.): οι επενδυτές θα πρέπει να προετοιμαστούν για κλιμακούμενη μεταβλητότητα και ακόμη και πτωχεύσεις στον τομέα του λογισμικού, καθώς το ράλι της AI εισέρχεται σε νέα φάση.
Η μετοχή της IBM έκλεισε με πτώση 13%, τη μεγαλύτερη ημερήσια υποχώρηση από το 2000. Οι DoorDash Inc., American Express Co., KKR & Co Inc. και Blackstone Inc. κατέγραψαν πτώση τουλάχιστον 6%. Οι μετοχές άλλων εταιρειών που αναφέρονταν στην έκθεση, συμπεριλαμβανομένων των Uber Technologies Inc., Mastercard Inc., Visa Inc., Capital One Financial Corp. και Apollo Global Management Inc., υποχώρησαν επίσης κατά 4% ή περισσότερο.
«Ο μοναδικός σκοπός του παρόντος κειμένου είναι η μοντελοποίηση ενός σεναρίου που έχει εξερευνηθεί σχετικά λίγο», ανέφερε η εισαγωγή της έκθεσης, που δημοσιεύθηκε την Κυριακή. «Ελπίζουμε ότι η ανάγνωσή του θα σας καταστήσει περισσότερο προετοιμασμένους για δυνητικούς κινδύνους ακραίας απόκλισης, καθώς η AI καθιστά την οικονομία ολοένα και πιο αλλόκοτη».
Η Citrini Research, που ιδρύθηκε από τον Τζέιμς βαν Γκέελεν, παρουσίασε σενάριο τοποθετημένο στον Ιούνιο του 2028, στο οποίο η διαταρακτική επίδραση της AI έχει προκαλέσει μαζική ανεργία εργαζομένων γραφείου, πτώση καταναλωτικής δαπάνης, αθετήσεις δανείων που στηρίζονται σε λογισμικό και οικονομική συρρίκνωση. Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει ρητά: «Όσα ακολουθούν αποτελούν σενάριο, όχι πρόβλεψη».
Μεταξύ των διαφόρων εκβάσεων που εξετάζονται σε αυτή την «άσκηση σκέψης», η Citrini περιέγραψε μια κατάσταση όπου η κυριαρχία εφαρμογών διανομής όπως οι DoorDash και Uber Eats εκτοπίζεται από «vibe-coded» εναλλακτικές.
«Πιστεύουμε ακράδαντα ότι το agentic commerce θα μετασχηματίσει τον κλάδο», δήλωσε ο συνιδρυτής της DoorDash, Άντι Φανγκ, σε ανάρτησή του στο X, απαντώντας στη Citrini. «Το έδαφος μετακινείται κάτω από τα πόδια μας και ο κλάδος θα χρειαστεί να προσαρμοστεί».
Για τον Ταλέμπ, συγγραφέα του The Black Swan, οι αγορές υποτιμολογούν τους διαρθρωτικούς κινδύνους ενώ υπερεκτιμούν τη βιωσιμότητα των σημερινών ηγετών της AI.
Δυσοίωνες προοπτικές
Η έκθεση της Citrini περιέγραψε ένα δυνητικό σενάριο στο οποίο πράκτορες AI επιδιώκουν να εξοικονομήσουν χρήματα για τους χρήστες εξαλείφοντας τα τέλη συναλλαγών που επιβάλλουν εταιρείες επεξεργασίας πληρωμών όπως οι Mastercard και Visa.
«Είμαστε βέβαιοι ότι ορισμένα από αυτά τα σενάρια δεν θα υλοποιηθούν», ανέφερε η έκθεση. «Ως επενδυτές, εξακολουθούμε να έχουμε χρόνο να αξιολογήσουμε πόσο μεγάλο μέρος των χαρτοφυλακίων μας βασίζεται σε παραδοχές που δεν θα επιβιώσουν της δεκαετίας».
Η ζοφερή αυτή απεικόνιση προσέθεσε επιπλέον άγχος σε μια χρηματιστηριακή αγορά που έχει δεχθεί επανειλημμένα πλήγματα τις τελευταίες εβδομάδες, λόγω φόβων διαταραχής από την AI και γεωπολιτικών αναταράξεων.
«Η έκθεση εγείρει πραγματικές ανησυχίες για διαταραχή, ακόμη και αν τα πράγματα δεν εξελιχθούν τόσο δυσοίωνα όσο στο χειρότερο σενάριο», δήλωσε ο Τόμας Τζορτζ, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην Grizzle Investment Management. «Σίγουρα δεν αισθάνεσαι άνετα μετά την ανάγνωσή της και είμαι βέβαιος ότι αφήνει όσους κατέχουν αυτές τις μετοχές με λιγότερη αυτοπεποίθηση», πρόσθεσε.
Ο Βαν Γκέελεν της Citrini ξεκίνησε την καριέρα του στην Ιατρική και κατέχει πτυχίο Bachelor of Science από το University of Connecticut στις προϊατρικές σπουδές, σύμφωνα με το προφίλ του στο LinkedIn, σημειώνει το Bloomberg.
Μιλώντας στο podcast Odd Lots του Bloomberg το 2023, δήλωσε ότι χρηματοδότησε τις προπτυχιακές του σπουδές εργαζόμενος ως διασώστης -αρχικά στο Κονέκτικατ και στη συνέχεια στην Καλιφόρνια.
Κλάδοι από το λογισμικό έως τη διαχείριση περιουσίας και τα logistics έχουν αντιμετωπίσει ρευστοποιήσεις τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς επενδυτές ανήσυχοι για τις διαταραχές από νέα εργαλεία AI έχουν υιοθετήσει στάση «πυροβολώ πρώτα, ρωτώ μετά».
Παρότι οι εταιρείες λογισμικού συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον πληγέντων, μετοχές μεσιτών ασφαλίσεων, εταιρειών ιδιωτικού πιστωτικού κεφαλαίου, κυβερνοασφάλειας, ακόμη και υπηρεσιών ακινήτων έχουν επίσης επηρεαστεί από το λεγόμενο «AI scare trade».
Ωστόσο, αναλυτές, στρατηγικοί σύμβουλοι και επενδυτές έχουν επίσης προειδοποιήσει ότι πολλές από αυτές τις αντιδράσεις είναι υπερβολικές και πιθανόν υπερεκτιμούν τους κινδύνους που σχετίζονται με την AI σε αυτό το στάδιο.
«Πρόκειται για αξιοσημείωτη αντίδραση», δήλωσε ο Μάικλ Ο’Ρουρκ, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγορών στην Jonestrading. «Έχω δει αυτή την αγορά να επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα απέναντι σε πραγματικά αρνητικές ειδήσεις. Και τώρα ένα κυριολεκτικά μυθοπλαστικό έργο την οδηγεί σε καθοδική δίνη».