Εκανε ό,τι μπορεί για να κερδίσει την εύνοια του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ακόμα και αμαυρώνοντας την ίδια την εικόνα του. Ο λόγος όχι για έναν οποιονδήποτε ηγέτη, αλλά για τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Η συνάντηση των δύο ηγετών στο Οβάλ Γραφείο την Τρίτη έθεσε δύο σημαντικά ερωτήματα: Πόσο μακριά είναι διατεθειμένος να φτάσει ο Μερτς για να παραμείνει στο πλευρό του Τραμπ, και με ποιο πολιτικό κόστος, σημειώνει το Politico.
Ο συντηρητικός Γερμανός καγκελάριος παρέμενε σιωπηλός όσο ο Τραμπ απειλούσε με εμπάργκο την Ισπανία επειδή δεν ξόδεψε περισσότερα για την άμυνα και επειδή καταδίκασε τις αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν. Ούτε απάντησε όταν ο Τραμπ επιτέθηκε στον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ για σειρά θεμάτων -«δεν είναι και... Ουίνστον Τσόρτσιλ», είπε- και όταν απείλησε να κλιμακώσει τον εμπορικό πόλεμο με την Ευρώπη.
Η σιωπή του Μερτς ήταν μέρος μιας εμφανούς στρατηγικής: Να μην αντικρούει τον Τραμπ μπροστά στις κάμερες και να προσπαθεί κατ' ιδίαν να τον πείσει να δει τα πράγματα με τον τρόπο που τα βλέπει η Γερμανία, προσθέτει το Politico.
Ωστόσο, η εικόνα του πιο ισχυρού ηγέτη της ΕΕ να κάθεται δουλοπρεπώς δίπλα στον Τραμπ όταν αυτός επιπλήττει τους Ευρωπαίους ομολόγους του πιθανότατα έχει ενοχλήσει πολλούς Γερμανούς και έχει αφήσει πικρή γεύση στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, υπογραμμίζοντας τους πολιτικούς κινδύνους που ενέχει ο εξευμενισμός του Αμερικανού προέδρου.
Δείχνει επίσης την αδυναμία ενός ηγέτη του οποίου οι κύριοι στόχοι εξωτερικής πολιτικής -από την αποτροπή της ρωσικής επιθετικότητας έως την ενίσχυση της εξαγωγικής οικονομίας της χώρας του- εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από μια συχνά ταπεινωτική τήρηση ισορροπίας στις σχέσεις με έναν εύθικτο, απρόβλεπτο και θρασύ Τραμπ.
Ενοχη ή έξυπνη σιωπή;
Ο Μερτς φαίνεται πως κατάφερε να κάνει τον Τραμπ να τον συμπαθήσει. Ο πρόεδρος αποκάλεσε τον καγκελάριο «φίλο» και τον επαίνεσε για την «εξαιρετική δουλειά του». Ο Τραμπ φάνηκε επίσης ευγνώμων για τη ρητορική υποστήριξη από πλευράς Μερτς προς τις αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν, λέγοντας ότι «μας βοηθά» και είναι «πολύ ευγενικός» στο θέμα.
Αυτή ήταν η στρατηγική του Μερτς ενόψει των συνομιλιών στον Λευκό Οίκο. Πριν από την αναχώρησή του, δήλωσε ότι υποστηρίζει τους στόχους του Τραμπ σχετικά με την Τεχεράνη, παρότι αναγνωρίζει τον κίνδυνο οι επιθέσεις να οδηγήσουν σε τέλμα τύπου Ιράκ. «Δεν είναι τώρα η ώρα να κάνουμε κήρυγμα στους εταίρους και τους συμμάχους μας», κατέληξε, συγκρατώντας τις ανησυχίες του.
Μόλις βρέθηκε στο Οβάλ Γραφείο, καθώς ο Τραμπ καυχιόταν για τη ζημιά που είχαν προκαλέσει οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ στο Ιράν -«σχεδόν τα πάντα έχουν καταστραφεί»-, ο Μερτς χαμογέλασε επιδοκιμαστικά και είπε ότι η Γερμανία είναι «στην ίδια πλευρά» όσον αφορά την ανάγκη εξάλειψης του ιρανικού θεοκρατικού καθεστώτος.
Αντιθέτως, ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ έχει προκαλέσει την οργή του Τραμπ επειδή επέκρινε τις επιθέσεις στο Ιράν ως παράνομες και απαγόρευσε στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν ισπανικές βάσεις για να επιτεθούν στη χώρα. Έχει επίσης αρνηθεί να συμμορφωθεί με τον στόχο δαπανών του ΝΑΤΟ ύψους 5% του ΑΕΠ.
Γι' αυτούς τους λόγους, ο Τραμπ δήλωσε: «Θα διακόψουμε το εμπόριο με την Ισπανία. Δεν θέλουμε να έχουμε καμία σχέση».
Ο Μερτς δεν απάντησε τίποτα, συμφωνώντας απλώς ότι η Ισπανία πρέπει να δαπανήσει περισσότερα για την άμυνα. «Προσπαθούμε να τους πείσουμε ότι αυτό αποτελεί μέρος της κοινής μας ασφάλειας, ότι όλοι πρέπει να συμμορφωνόμαστε», είπε.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, σε έντονη αντίθεση με τον Μερτς, αργότερα τάχθηκε στο πλευρό του Σάντσεθ αμφισβητώντας τη νομιμότητα του πολέμου του Τραμπ.
Ο Μερτς δεν είπε τίποτα και όταν ο Τραμπ επιτέθηκε στον κεντροαριστερό Στάρμερ σχετικά με τη διαμάχη μεταξύ Ουάσιγκτον και Λονδίνου σχετικά με το καθεστώς του Ντιέγκο Γκαρσία -νησιού στο Αρχιπέλαγος Τσάγκος στον Ινδικό Ωκεανό που φιλοξενεί μια κοινή στρατιωτική βάση ΗΠΑ-Ηνωμένου Βασιλείου.
«Το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν πολύ μη συνεργάσιμο σχετικά με αυτό το ηλίθιο νησί που έχουν και το δώρισαν», είπε ο Τραμπ. «Καταστρέφουν σχέσεις. Είναι κρίμα».
«Του τα είπα κατ' ιδίαν»
Ο Μερτς χρειάζεται στενούς δεσμούς τόσο με τον Βρετανό πρωθυπουργό όσο και με τον Σάντσεθ. Ο Στάρμερ είναι σημαντικός σύμμαχος στο σχήμα «E3» Γερμανίας, Γαλλίας και Βρετανίας που συντονίζει την ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στην Ουκρανία. Ο Σάντσεθ, εν τω μεταξύ, εκπροσωπεί τη μεγαλύτερη ομάδα στο ευρωπαϊκό κόμμα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την οποία οι συντηρητικοί του Μερτς πρέπει να καταλήγουν σε συμβιβασμούς.
Μετά τη συνάντησή του με τον Τραμπ την Τρίτη, ο Μερτς δήλωσε: «Δεν υπάρχει περίπτωση η Ισπανία να αντιμετωπιστεί ιδιαίτερα άσχημα» στο εμπόριο ως μέλος της ΕΕ. Είπε, επίσης, ότι υπερασπίστηκε τον Στάρμερ, λέγοντας στον Τραμπ ότι ο Βρετανός ηγέτης «έχει πολύτιμη συμβολή στο σχήμα E3 για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και ότι θεωρώ αυτή την κριτική εναντίον του αδικαιολόγητη».
Το κλειδί, είπε ο Μερτς, ήταν να μη διορθωθεί ο Τραμπ μπροστά στις κάμερες. «Το έκανα κεκλεισμένων των θυρών επειδή, όπως είπα, δεν ήθελα να γίνει ανοιχτή σύγκρουση επί σκηνής».
Ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα είναι αν ο κατευνασμός λειτουργεί, σημειώνει με νόημα το Politico.
Ο στόχος του Μερτς, άλλωστε, ήταν να πείσει τον Τραμπ να αποκλιμακώσει τον δασμολογικό του πόλεμο στην Ευρώπη και να πιέσει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν με πιο επιθετικές κυρώσεις για να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Μετά τη συνάντηση, ο Μερτς δήλωσε ότι έδειξε στον πρόεδρο των ΗΠΑ έναν χάρτη του μετώπου στην Ουκρανία αποκομίζοντας την εντύπωση «ότι ο πρόεδρος κατανοεί πλέον περισσότερο τι διακυβεύεται γι' αυτή τη χώρα», όσον αφορά την ανάγκη αποφυγής εδαφικών παραχωρήσεων. Είπε επίσης ότι είχε πει στον Τραμπ πως η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ που συμφωνήθηκε το περασμένο καλοκαίρι δεν τίθεται προς συζήτηση.
«Στην Ουάσιγκτον γνωρίζουν ότι εμείς, στην ευρωπαϊκή πλευρά, έχουμε φτάσει σ' ένα όριο όσον αφορά το τι είμαστε διατεθειμένοι να αποδεχτούμε», είπε ο Μερτς. «Έχω σχηματίσει την εντύπωση ότι και ο πρόεδρος και το επιτελείο του το βλέπουν έτσι».
Η διατήρηση αυτής της ευκαιρίας να πειστεί ο Τραμπ σε τέτοια ζητήματα είναι ο λόγος για τον οποίο ο Μερτς αποφεύγει την ανοιχτή αντιπαράθεση. Φυσικά, πίσω από κλειστές πόρτες, ο Τραμπ μπορεί επίσης να είπε στον Μερτς αυτό που ήθελε να ακούσει.
Μπροστά στις κάμερες, ωστόσο, η συνάντηση της Τρίτης δεν παρείχε καμία απόδειξη ότι ο Mερτς κατάφερε να πείσει τον Tραμπ στα βασικά ζητήματα. Αντιθέτως, ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε να εντείνει τους εμπορικούς πολέμους και παραπονέθηκε ότι έδωσε «τεράστιες ποσότητες πυρομαχικών» στην Ουκρανία.
Ως τακτική εξωτερικής πολιτικής, ο Μερτς ενδέχεται να ανακάλυψε ότι η κολακεία προς Τραμπ έχει κι αυτή τα όριά της.