Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ώθησε τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023 νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, αφήνοντας την ήπειρο αντιμέτωπη με μια νέα ενεργειακή κρίση τέσσερα χρόνια μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Με τη ναυσιπλοΐα μέσω των κρίσιμων Στενών του Ορμούζ ουσιαστικά σε ακινησία και τις ιρανικές επιθέσεις στο Κατάρ να αναγκάζουν τον δεύτερο μεγαλύτερο προμηθευτή υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο να σταματήσει την παραγωγή, οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 53% από την Παρασκευή, θυμίζουν οι Financial Times.
«Είναι ένα διπλό πλήγμα. Η Ευρώπη μόλις βγαίνει από μια βιομηχανική ενεργειακή κρίση και τώρα έχουμε την επόμενη», δήλωσε ο Henning Gloystein, ενεργειακός ειδικός της Eurasia Group.
Την Τετάρτη, ένα δεξαμενόπλοιο υγροποιημένου φυσικού αερίου που αρχικά κατευθυνόταν προς τη Γαλλία έγινε το πρώτο φορτίο στον Ατλαντικό Ωκεανό που άλλαξε πορεία προς την Ασία, σηματοδοτώντας την εντεινόμενη ανταγωνιστική πίεση από τις ασιατικές οικονομίες για την εξασφάλιση προμηθειών.
Το BW Brussels, φορτωμένο με LNG από τη Νιγηρία, έκανε αναστροφή για να κατευθυνθεί νότια προς το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, σύμφωνα με την Kpler, εταιρεία παροχής πληροφοριών για τις αγορές εμπορευμάτων.
Η αυξημένη ανταγωνιστικότητα για φορτία LNG έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας έχει μειώσει τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου.
«Τα αποθέματα δεν ήταν ποτέ τόσο χαμηλά σε αυτό το σημείο του έτους», δήλωσε ο Simeone Tagliapetra, ανώτερος ερευνητής στο think-tank Bruegel. «Η αναπλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου για τον επόμενο χειμώνα ξεκινά τώρα. Αν αυτό πρέπει να γίνει σε αυτές τις τιμές, θα είναι ένα τεράστιο βάρος για την Ευρώπη».
Οι αποθήκες σε ολόκληρη την ΕΕ είναι γεμάτες λιγότερο από 30%, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, σε σύγκριση με τον πενταετή μέσο όρο περίπου 45% για αυτή την περίοδο του έτους.
Τα αποθέματα σε χώρες όπως η Ολλανδία, η Σουηδία, η Κροατία και η Λετονία είναι ιδιαίτερα χαμηλά.
Αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε ότι θα ήταν δυνατό να γεμίσουν οι αποθήκες στο 90% πριν από τον επόμενο χειμώνα και ότι τα κράτη-μέλη δεν ζήτησαν συντονισμένα μέτρα περιορισμού των τιμών κατά τη διάρκεια συνάντησης το πρωί της Τετάρτης.
Ο πρωθυπουργός της Ολλανδίας Rob Jetten επέμεινε την Τρίτη ότι η χώρα δεν κινδυνεύει να ξεμείνει από φυσικό αέριο, αν και δήλωσε ότι προετοιμάζει μέτρα στήριξης χωρίς να τα προσδιορίσει. «Η κύρια προτεραιότητα είναι να γεμίσουν τα αποθέματα φυσικού αερίου το συντομότερο δυνατό», είπε.
Ένας trader ενέργειας δήλωσε ότι συνήθως αποσύρεται ελάχιστο φυσικό αέριο από τις ευρωπαϊκές αποθήκες μετά το τέλος Μαρτίου και ότι, με τις τρέχουσες καιρικές συνθήκες, «ουσιαστικά σταματάμε ήδη τις αναλήψεις».
Από το 2022, η ΕΕ έχει διαφοροποιήσει τις προμήθειες και δεν εξαρτάται πλέον από το ρωσικό φυσικό αέριο, εισάγοντας αντί αυτού πολύ μεγαλύτερες ποσότητες αμερικανικού αερίου και αντλώντας περισσότερες προμήθειες από τη Νορβηγία.
Η Ευρώπη προμηθεύεται περίπου το 10% του LNG της από το Κατάρ. Ωστόσο, εάν ο ανταγωνισμός για προμήθειες αλλού συνεχίσει να αυξάνει τις τιμές, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά και να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στην Ιταλία και τη Γερμανία, που εξαρτώνται περισσότερο από εισαγωγές LNG.
Ακόμη και πριν από την αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου αυτή την εβδομάδα, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη είχε αυξηθεί στο υψηλότερο από το αναμενόμενο 1,9% τον Φεβρουάριο.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Philip Lane έχει προειδοποιήσει ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει «σημαντική αύξηση του πληθωρισμού που οφείλεται στην ενέργεια και απότομη πτώση της παραγωγής», αν και οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου, περίπου στα 48,77 ευρώ ανά μεγαβατώρα, παραμένουν πολύ χαμηλότερες από την κορυφή των 340 €/MWh που είχαν φτάσει το 2022.
Μια ακραία επιλογή για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών προμηθειών φυσικού αερίου θα ήταν η επέκταση των εισαγωγών από τη Ρωσία, εκτίμησαν αναλυτές της Rystad. Η ΕΕ επρόκειτο να εφαρμόσει σταδιακά απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG από τον Απρίλιο, ξεκινώντας με βραχυπρόθεσμα συμβόλαια και στη συνέχεια καλύπτοντας όλα τα συμβόλαια μέχρι το τέλος του έτους.
Ωστόσο, η πρόταση θα ήταν πολιτικά εκρηκτική και θα αντιμετώπιζε επίσης αντίθεση από τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν αυξήσει τις εξαγωγές LNG προς την Ευρώπη μετά τη μείωση της ρωσικής προσφοράς, καθιστώντας την «εξαιρετικά απίθανη», σύμφωνα με τη Rystad.
Την Τετάρτη, ο Ρώσος πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν απείλησε να διακόψει τις ρωσικές προμήθειες πριν από την εφαρμογή της απαγόρευσης της ΕΕ, αν και δήλωσε ότι απλώς «σκεφτόταν φωναχτά».
Οι εταιρείες κοινής ωφέλειας θα μπορούσαν βραχυπρόθεσμα να μεταβούν από το φυσικό αέριο στον άνθρακα σε ορισμένους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, όπως έκανε η Γερμανία κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης το 2022, δήλωσαν τόσο ο Gloystein όσο και ο Tagliapetra.
Η Ευρώπη μπορεί επίσης να αξιοποιήσει έναν ενεργειακό μοχλό που έλειπε μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία: τον πυρηνικό στόλο της Γαλλίας.
Περίπου οι μισοί από τους 56 πυρηνικούς αντιδραστήρες της Γαλλίας που λειτουργούσαν το 2022 από την EDF χρειάστηκε να τεθούν εκτός λειτουργίας για επιθεωρήσεις και αντικατάσταση σωληνώσεων μετά την εμφάνιση ρωγμών, οδηγώντας την παραγωγή σε πολυετή χαμηλά επίπεδα. Αυτό ανάγκασε τη Γαλλία να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια, συχνά από χώρες που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο για την παραγωγή της, συμβάλλοντας στην εκτίναξη των τιμών.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι είχε ήδη προτείνει πριν από τον πόλεμο στο Ιράν τη μείωση των λογαριασμών αφαιρώντας την τιμή του άνθρακα από τις χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, ανταποκρινόμενη στις πιέσεις της ιταλικής βιομηχανίας.
Αν και το μέτρο αυτό εξετάζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Peter Liese, Γερμανός ευρωβουλευτής που έχει εργαστεί σε θέματα κλιματικής πολιτικής, δήλωσε ότι αναμένει η Επιτροπή να δείξει αυτοσυγκράτηση στην εφαρμογή των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, εάν οι υψηλές τιμές συνεχιστούν.
«Η Ευρώπη ήταν πάντα ευέλικτη σε περιόδους κρίσης», δήλωσε.
Μια άλλη επιλογή θα ήταν η αναβολή της προγραμματισμένης επέκτασης του συστήματος εμπορίας εκπομπών της Ευρώπης, του βασικού μηχανισμού της για την αύξηση της τιμής του άνθρακα.
Οι Βρυξέλλες προετοιμάζουν μέτρα για τον τερματισμό των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών προς τη βαριά βιομηχανία, στο πλαίσιο των φιλοδοξιών τους να ενθαρρύνουν την πράσινη βιομηχανική παραγωγή και να επιτύχουν καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2050, αλλά έχουν ήδη αντιμετωπίσει έντονες αντιδράσεις από τη βιομηχανία.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει αυτές τις εκκλήσεις.
Παρότι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν σχεδιάζεται άμεση δράση για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών, το ζήτημα βρίσκεται στην ατζέντα επερχόμενων συναντήσεων στις Βρυξέλλες, μεταξύ άλλων όταν ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Fatih Birol, θα συμμετάσχει σε συζήτηση για την ενεργειακή πολιτική με την πρόεδρο της Επιτροπής Ursula von der Leyen την Παρασκευή.
Αρκετοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η τελευταία άνοδος των ενεργειακών τιμών καταδεικνύει την ανάγκη για ανανεωμένη έμφαση στον εξηλεκτρισμό: την ανάπτυξη υποδομών δικτύων και καθαρότερων ενεργειακών πηγών, ώστε να μειωθεί ο βαθμός στον οποίο το φυσικό αέριο καθορίζει τις τιμές.