CNN: Στα Στενά του Ορμούζ «πνίγηκε» το σχέδιο Τραμπ

Σύνοψη

Το Πεντάγωνο και το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας υποτίμησαν σημαντικά την προθυμία του Ιράν να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ (ο στενός θαλάσσιος διάδρομος μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου) ως απάντηση σε αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα κατά τον σχεδιασμό της συνεχιζόμενης επιχείρησης, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές με γνώση του ζητήματος, γράφει το CNN.

Η ομάδα εθνικής ασφάλειας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ δεν έλαβε πλήρως υπόψη τις πιθανές συνέπειες αυτού που ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν περιγράψει ως το «χειρότερο» σενάριο, το οποίο αντιμετωπίζει πλέον η κυβέρνηση, ανέφεραν οι πηγές.

Παρότι βασικοί αξιωματούχοι από τα Υπουργεία Ενέργειας και Οικονομικών συμμετείχαν σε ορισμένες από τις επίσημες συσκέψεις σχεδιασμού της επιχείρησης πριν από την έναρξή της, πηγές ανέφεραν ότι οι αναλύσεις και οι προβλέψεις των υπηρεσιών —οι οποίες σε προηγούμενες κυβερνήσεις αποτελούσαν αναπόσπαστο στοιχείο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων— αντιμετωπίστηκαν ως δευτερεύουσας σημασίας.

Ποια είναι τα δεδομένα

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ υπήρξαν βασικοί παράγοντες καθ' όλη τη διάρκεια των σταδίων σχεδιασμού και υλοποίησης της σύγκρουσης, αναγνώρισαν οι πηγές. Ωστόσο, η προτίμηση του Τραμπ να βασίζεται σε έναν στενό κύκλο στενών συμβούλων για τη λήψη αποφάσεων εθνικής ασφάλειας είχε ως αποτέλεσμα να παρακαμφθεί η διαϋπηρεσιακή συζήτηση σχετικά με τις πιθανές οικονομικές επιπτώσεις σε περίπτωση που το Ιράν ανταποκρινόταν στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κλείνοντας τα στενά.

Τώρα ενδέχεται να χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να αρχίσουν να αποδίδουν οι προσπάθειες της κυβέρνησης για τον μετριασμό των εντεινόμενων οικονομικών επιπτώσεων, δήλωσαν αξιωματούχοι την Πέμπτη, μεταξύ άλλων μέσω υψηλού κινδύνου ναυτικών συνοδειών δεξαμενόπλοιων μέσω των στενών — επιχειρήσεων που το Πεντάγωνο θεωρεί προς το παρόν υπερβολικά επικίνδυνες για να πραγματοποιηθούν. Ο πρόεδρος, εν τω μεταξύ, συνέχισε να υποβαθμίζει την αναταραχή στις ενεργειακές αγορές.

Η πραγματικότητα στα στενά έχει αφήσει διπλωματικούς συνομιλητές, πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους στους τομείς της οικονομίας και της ενέργειας και στελέχη της βιομηχανίας που μίλησαν στο CNN σε κατάσταση σύγχυσης και δυσπιστίας.

«Ο σχεδιασμός για την αποτροπή ακριβώς αυτού του σεναρίου — όσο αδύνατος κι αν φαινόταν επί μακρόν — αποτελεί θεμελιώδη αρχή της αμερικανικής πολιτικής εθνικής ασφάλειας εδώ και δεκαετίες», δήλωσε πρώην Αμερικανός αξιωματούχος που υπηρέτησε σε Ρεπουμπλικανικές και Δημοκρατικές κυβερνήσεις. «Είμαι αποσβολωμένος.»

Στελέχη της ναυτιλιακής βιομηχανίας έχουν υποβάλει επανειλημμένα αιτήματα στο αμερικανικό Ναυτικό για στρατιωτικές συνοδείες, όλα τα οποία έχουν απορριφθεί. Σε τακτικές ενημερώσεις προς συμμετέχοντες της βιομηχανίας στην περιοχή, Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα καταστήσει σαφές ότι δεν έχουν λάβει εντολή να ξεκινήσουν οποιαδήποτε επιχείρηση συνοδείας και ότι οι κίνδυνοι για τα αμερικανικά μέσα παραμένουν εξαιρετικά υψηλοί, σύμφωνα με δύο στελέχη με γνώση του ζητήματος.

Ο Μπέσεντ δήλωσε στον Γουίλφρεντ Φροστ του Sky News την Πέμπτη ότι οι συνοδείες αυτές θα ξεκινήσουν «μόλις καταστεί στρατιωτικά εφικτό».

«Αυτό βρισκόταν πάντοτε στον σχεδιασμό μας — ότι υπάρχει πιθανότητα το Αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό ή ίσως ένας διεθνής συνασπισμός, να συνοδεύει πετρελαιοφόρα μέσω των στενών», είπε.

Ωστόσο, η πορεία προς το σημείο αυτό φαίνεται να αντανακλά τη σύνθετη σύγκλιση γεωπολιτικών παραδοχών, προβλέψεων για τις ενεργειακές αγορές και αντικρουόμενων στρατηγικών προτεραιοτήτων.

Ανώτατοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ παραδέχθηκαν σε νομοθέτες κατά τη διάρκεια πρόσφατων απόρρητων ενημερώσεων ότι δεν είχαν κάνει σχέδια για το ενδεχόμενο το Ιράν να κλείσει τα στενά ως απάντηση σε πλήγματα, σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τη συνεδρίαση κεκλεισμένων των θυρών.

Ο λόγος, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές, ήταν ότι αξιωματούχοι της κυβέρνησης πίστευαν πως το κλείσιμο των στενών θα έβλαπτε περισσότερο το Ιράν παρά τις Ηνωμένες Πολιτείες — άποψη που ενισχύθηκε από τις κενές απειλές της Τεχεράνης για δράση στα στενά μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις το περασμένο καλοκαίρι.

Ο Λευκός Οίκος προέβαλε τον σχεδιασμό της κυβέρνησης σε ανακοίνωση την Πέμπτη. «Μέσω μιας λεπτομερούς διαδικασίας σχεδιασμού, ολόκληρη η κυβέρνηση είναι και ήταν προετοιμασμένη για οποιαδήποτε πιθανή ενέργεια του τρομοκρατικού ιρανικού καθεστώτος», δήλωσε η εκπρόσωπος Άννα Κέλι, επισημαίνοντας παράλληλα την επιτυχία του αμερικανικού στρατού.

«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι οποιεσδήποτε διαταραχές στην ενέργεια είναι προσωρινές και θα οδηγήσουν σε τεράστιο όφελος για τη χώρα μας και την παγκόσμια οικονομία μακροπρόθεσμα», πρόσθεσε.

Πολλοί νυν και πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο CNN ότι τα σχέδια για οποιαδήποτε στρατιωτική δράση κατά του Ιράν θα λάμβαναν υπόψη την πιθανότητα η Τεχεράνη να κλείσει τον θαλάσσιο αυτό διάδρομο. Ο αμερικανικός στρατός διατηρεί και επικαιροποιεί εδώ και καιρό σχέδια για την αντιμετώπιση ιρανικών στρατιωτικών ενεργειών στον κρίσιμο αυτό διάδρομο.

Ωστόσο, σε μια συγκυρία κατά την οποία τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου και LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο — μορφή αερίου που μεταφέρεται με δεξαμενόπλοια σε χαμηλές θερμοκρασίες) ήταν άφθονα, η παραγωγή πετρελαίου στις ΗΠΑ βρισκόταν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ επωφελούνταν από μια ευνοϊκή κυβέρνηση στη Βενεζουέλα και την προοπτική ταχείας επέκτασης νέας παραγωγής από έναν πρώην αντίπαλο, η παγκόσμια κλίμακα των δυνητικών κινδύνων δεν θεωρήθηκε μείζον ζήτημα.

Ακόμη και κατά την αξιολόγηση του ενδεχομένου διαταραχής στα στενά, η κυβέρνηση επικεντρώθηκε πολύ περισσότερο στην ιδιαίτερα θετική —αν και ακόμη προσδοκώμενη— εκτίμησή της για το πώς θα αντιδρούσαν οι αγορές εάν εξαλειφόταν πλήρως η απειλή ιρανικών διαταραχών.

«Για να κερδίσεις στη ζωή πρέπει να υποστείς βραχυπρόθεσμο πόνο για μακροπρόθεσμο όφελος, και αυτό ακριβώς κάνουμε τώρα», δήλωσε ο Ράιτ σε συνέντευξή του την Τετάρτη στο NewsNation. «Πιστεύω ότι ο αμερικανικός λαός θα είναι ενθουσιασμένος με έναν ειρηνικό κόσμο από την άλλη πλευρά και με πιο ασφαλείς προμήθειες ενέργειας για τις επόμενες δεκαετίες.»

Η προοπτική ναυτικών συνοδειών

Την Πέμπτη, στις πρώτες δημόσιες δηλώσεις του μετά την ανάδειξή του, ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δήλωσε ότι τα στενά θα παραμείνουν κλειστά ως «εργαλείο πίεσης», σύμφωνα με ανακοίνωση που διαβάστηκε εκ μέρους του στην ιρανική κρατική τηλεόραση.

Αυτό αφήνει στις Ηνωμένες Πολιτείες λίγες επιλογές.

Στελέχη του ενεργειακού τομέα έχουν μεταφέρει σε αξιωματούχους της κυβέρνησης ότι επιθυμούν το ταχύτερο δυνατό τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με πολλαπλές πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις. Προς το παρόν, εμφανίζονται επιφυλακτικοί να θέσουν σε κίνδυνο τα περιουσιακά τους στοιχεία και το προσωπικό τους στέλνοντας δεξαμενόπλοια μέσω των στενών και δεν προβλέπουν αλλαγή αυτής της στάσης έως ότου η πολεμική δραστηριότητα μειωθεί δραστικά, ανέφεραν οι πηγές.

Στρατιωτικοί αξιωματούχοι πραγματοποιούν καθημερινές τηλεδιασκέψεις και ενημερώσεις με εκπροσώπους της ενεργειακής βιομηχανίας τις τελευταίες ημέρες, σύμφωνα με πηγές με γνώση του ζητήματος.

Ωστόσο, σχεδόν από την έναρξη της σύγκρουσης, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν ενημερώσει εκπροσώπους ενεργειακών εταιρειών ότι δεν είναι αρκετά ασφαλές για το Ναυτικό να πραγματοποιήσει συνοδείες στις πρώτες ημέρες του πολέμου.

Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι τα ιρανικά drones και οι πύραυλοι, αλλά και οι νάρκες, αποτελούν την κύρια απειλή για τα πλοία που επιχειρούν να διασχίσουν τα στενά. Σε πολεμικές προσομοιώσεις πιθανής σύγκρουσης με το Ιράν τα τελευταία χρόνια, ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τον αμερικανικό στρατό ήταν τα πλοία που συγκεντρώνονται πυκνά στους θαλάσσιους διαδρόμους των Στενών του Ορμούζ, του Bab-el-Mandeb και της Ερυθράς Θάλασσας, ευάλωτα σε επιθέσεις ιρανικών πυραύλων και drones, ανέφερε άλλη πηγή.

Ο Νέιτ Σουάνσον, πρώην αξιωματούχος καριέρας του State Department με ειδίκευση στο Ιράν, σημείωσε ότι υπήρξαν στρατιωτικές συνοδείες πετρελαιοφόρων μέσω των στενών τη δεκαετία του 1980, αλλά η χρήση drones από το Ιράν αυτή τη φορά καθιστά την κατάσταση πολύ διαφορετική.

Στρατιωτικοί αξιωματούχοι έχουν επίσης επισημάνει σε εκπροσώπους της ενεργειακής βιομηχανίας ότι δεν μπορούν να διαθέσουν πλοία του Ναυτικού ούτως ή άλλως, καθώς αυτά συμμετέχουν ήδη σε επιθετικές επιχειρήσεις αλλού. Μέχρι την Τετάρτη δεν υπήρχε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το πότε θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμες συνοδείες.

Ο Ράιτ δήλωσε την Πέμπτη ότι το Ναυτικό δεν είναι σε θέση να συνοδεύσει εμπορικά πλοία μέσω των στενών, αν και υπέδειξε ότι αυτή η δυνατότητα θα μπορούσε να υπάρξει αργότερα μέσα στον μήνα.

«Θα συμβεί σχετικά σύντομα, αλλά δεν μπορεί να συμβεί τώρα. Απλώς δεν είμαστε έτοιμοι», είπε στο CNBC. «Όλα τα στρατιωτικά μας μέσα αυτή τη στιγμή επικεντρώνονται στην καταστροφή των επιθετικών δυνατοτήτων του Ιράν και της βιομηχανίας παραγωγής που τις υποστηρίζει», πρόσθεσε.

Ερωτηθείς αν αυτό θα ήταν εφικτό έως το τέλος του μήνα, απάντησε: «Νομίζω ότι αυτό είναι αρκετά πιθανό.»

Δεν ήταν σαφές πόσο ενημερωμένος ήταν ο Τραμπ για τους περιορισμούς στις ναυτικές συνοδείες όταν έθεσε για πρώτη φορά την ιδέα σε ανάρτηση στο Truth Social στις 3 Μαρτίου. Έχει υποβαθμίσει τον κίνδυνο για τα δεξαμενόπλοια που επιχειρούν να διασχίσουν τα στενά, παρότι το Ιράν έχει αρχίσει να επιτίθεται σε πλοία στον θαλάσσιο αυτό διάδρομο.

Και ενώ πολλοί Ρεπουμπλικανοί επιθυμούν να επαναπροσανατολιστεί σε εσωτερικά ζητήματα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών — αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες των Αμερικανών με το κόστος ζωής — ο ίδιος υιοθέτησε διαφορετικό τόνο την Πέμπτη, υποδηλώνοντας ότι θα μπορούσε να υπάρξει όφελος από υψηλότερες τιμές πετρελαίου.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μακράν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, οπότε όταν οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται, κερδίζουμε πολλά χρήματα», έγραψε στο Truth Social, χωρίς να διευκρινίσει ποιον εννοούσε με το «εμείς».

Πρόσθεσε ότι οι στρατιωτικοί του στόχοι έναντι του Ιράν είναι σημαντικότεροι από τις μεταβολές στο παγκόσμιο ενεργειακό κόστος.

«Αυτό που έχει για μένα, ως Πρόεδρο, πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον και σημασία είναι να σταματήσουμε μια κακή αυτοκρατορία, το Ιράν, από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και να καταστρέψει τη Μέση Ανατολή και, πράγματι, τον κόσμο», έγραψε ο Τραμπ.

Άλλες επιλογές για την άμβλυνση των πιέσεων

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης που έχουν επιφορτιστεί με τον περιορισμό της ενεργειακής κρίσης επιθυμούν τα δεξαμενόπλοια να αρχίσουν να συνοδεύονται το συντομότερο δυνατόν, αλλά προς το παρόν βρίσκονται λίγο-πολύ στην ίδια γραμμή ως προς τη διαχείριση της κρίσης σε φάσεις, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και άλλα πρόσωπα με γνώση του ζητήματος.

Ο Μπέσεντ ανακοίνωσε ότι το Υπουργείο Οικονομικών αίρει προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται ήδη εν πλω σε δεξαμενόπλοια.

Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι εξετάζει την άρση ορισμένων περιορισμών βάσει του Jones Act — του αιωνόβιου ναυτιλιακού νόμου που απαιτεί τα αγαθά που μεταφέρονται μεταξύ αμερικανικών λιμανιών να μεταφέρονται με αμερικανικά πλοία — στο πλαίσιο μιας προσπάθειας που ενδέχεται να επιβραδύνει την άνοδο των τιμών της βενζίνης.

«Για λόγους εθνικής άμυνας, ο Λευκός Οίκος εξετάζει την προσωρινή άρση του Jones Act για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ώστε να διασφαλιστεί ότι ζωτικά ενεργειακά προϊόντα και αγροτικές ανάγκες θα ρέουν ελεύθερα προς τα λιμάνια των ΗΠΑ», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ σε ανακοίνωση προς το CNN. «Η ενέργεια αυτή δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.»

Υπάρχει ένα ευρύ φάσμα άλλων κινήσεων που θα μπορούσε να κάνει η κυβέρνηση — πιθανότατα μέσω εκτελεστικού διατάγματος — προκειμένου να περιορίσει την άνοδο των τιμών στα πρατήρια καυσίμων.

Ένα μέτρο που εξετάζεται είναι η άρση των απαιτήσεων παραγωγής για τους παραγωγούς βενζίνης κατά τους θερμούς μήνες ώστε να μειωθεί η ατμοσφαιρική ρύπανση, ανέφεραν οι πηγές (σ.σ. η εξάτμιση της βενζίνης στον αέρα είναι μεγαλύτερη το καλοκαίρι, γι' αυτό και υπάρχουν αυστηρές απαιτήσεις εκείνη την περίοδο ώστε να αποτρέπονται υψηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.)

Ένα εκτελεστικό διάταγμα για τη μείωση των ρυθμιστικών βαρών στους Αμερικανούς παραγωγούς βενζίνης θα μπορούσε να συμβάλει σε κάποια μείωση του κόστους ακόμη και τις εβδομάδες μετά το τέλος της κρίσης, ανέφεραν οι πηγές.

Ωστόσο, οι επιπτώσεις μιας τέτοιας κίνησης είναι απίθανο να ανακόψουν σε μεγάλο βαθμό την αύξηση των τιμών, σύμφωνα με ειδικούς. «Πιστεύω ότι θα αποτελούσε μια πολύ μικρή πιθανή αντιστάθμιση σε σύγκριση με τον παράγοντα που ωθεί τις τιμές της βενζίνης υψηλότερα, δηλαδή τις ανησυχίες για τη φυσική προσφορά διυλισμένων προϊόντων παγκοσμίως, καθώς και του αργού πετρελαίου», δήλωσε ο Κλέιτον Σίγκλ, ειδικός ενέργειας στο CSIS (Center for Strategic and International Studies — αμερικανικό think tank στρατηγικών σπουδών).

Watch Now